Ο Γιώργος Παλούμπης, παραμένοντας στον δρόμο του ρεαλιστικού θεάτρου και των δυνατών κειμένων σκηνοθετεί το βραβευμένο έργο του Γιάννη Τσίρου, Αξύριστα Πηγούνια που παρουσιάζεται στο Θέατρο Μικρό Χορν. Ένα έργο που μιλά για την (ανδρική) φιλία, τις δυνατότητες και τις αδυναμίες της, τα βάθη της ανθρώπινης ψυχής και φύσης που πάντα, δοθείσης ευκαιρίας, θα αποκαλύπτονται, την δύναμη που απαιτείται από τις γυναίκες για να επιβιώσουν σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο. Μια παράσταση που αναδεικνύει με απλότητα και σεβασμό τα σκοτάδια και το φως του κειμένου, αξιοποιώντας τις ερμηνευτικές δυνατότητες των ηθοποιών που αποκαλύπτουν σταδιακά τις πλευρές των χαρακτήρων που υποδύονται. Η Μαρία Νεφέλη Δούκα μας μίλησε για την έντονη θεατρική περίοδο που διανύουμε και πως τη βίωσε, την παράσταση που συμμετέχει και τον τρόπο που λειτούργησε μέσα της, όλα εκείνα που ανακάλυψε αναζητώντας την έκφραση της γυναικείας φωνής (της).

Πως ήταν η τελευταία χρονιά στο θέατρο με την διακοπή των παραστάσεων λόγω πανδημίας; Πως ήταν η επιστροφή;

Όπως νομίζω ήταν για όλους, φοβική και ταραχώδης. Πέρα από την υγειονομική και βιοχημική ανασφάλεια λόγω της επιδημίας, η ανασφάλεια επεκτάθηκε και βιοποριστικά, με όλες τις δουλειές να κατεβαίνουν αναγκαστικά και να γίνεται ένα ντόμινο από λουκέτα. Η επιστροφή είχε μια φωτεινότητα και ελπίδα παρά το γεγονός ότι ακόμη παραφυλάει ο φόβος , τι μπορεί να μας ξημερώσει αύριο.

Αυτή την απ΄όλες τις απόψεις δύσκολη και ιδιαίτερη χρονιά στο θέατρο, νομίζεις ότι μάθαμε κάτι;

Η πανδημία μας έδωσε μια σκληρή δόση υπενθύμισης πόσο εφήμεροι είμαστε. Όσον αφορά στα θέματα του #metoo στο θέατρο και στα άλλα πεδία εργασίας ή ζωής, μάθαμε θάρρος και δύναμη ψυχής.

Είσαι αισιόδοξη για το μέλλον;

Δεν ξέρω αν μπορώ να αισιοδοξώ με αυτή τη βαβυλωνία που συμβαίνει για απλά και αυτονόητα πράγματα. Κάθε εγγύς μέλλον προδιαγράφεται μαύρο ρίχνοντας μια απλή ματιά γύρω σου, και αισιοδοξία μπορείς να αντλήσεις για νανοδευτερόλεπτα σε κάποιες φωτεινές εξαιρέσεις. Ο κανόνας όμως είναι δυσοίωνος και μαύρος. Θα χρειαστούν άπειρες εξαιρέσεις για να καταρρίψουν τον κανόνα.

Τι σε συγκινεί στο έργο του Γιάννη Τσίρου;

Το ότι είναι μια πραγματική φέτα ζωής και ξετυλίγει για κάθε ήρωα το προσωπικό κομμάτι της αβύσσου του καθενός, χωρίς να διδακτίσει ή να εκβιάσει συναισθηματικά τον αναγνώστη ή το θεατή. Αυτό κάνει το έργο πολύτιμο για μένα. Γι’ αυτό ο Γιάννης Τσίρος είναι ένας σπουδαίος συγγραφέας.

Έχεις αναλάβει τον καταλυτικό γυναικείο αλλά βουβό ρόλο. Πως δούλεψες για αυτόν;

Η απουσία της φωνής της πέρα από πραγματιστική είναι και συμβολική. Το έργο αποτελεί μια συνεχόμενη γυναικεία κραυγή αν και δεν την ακούμε ποτέ. Την καταλαβαίνουμε και τη διαισθανόμαστε όσο μαθαίνουμε για τη ζωή αυτής της γυναίκας από τα στόματα και τις αφηγήσεις των άλλων ηρώων. Η ηρωίδα περνάει από αλλεπάλληλα κύματα τραγωδιών και καταστάσεων που θα της σβήσουν τη ζωή το μοιραίο βράδυ. Έπρεπε να χτίσω την ύπαρξή της μέσα από τα γεγονότα αυτά και να δουλέψω χωρίς τη δύναμη της δικής της/μου φωνής να με εφοδιάζει ερμηνευτικά. Πώς είναι η εικόνα αυτής της γυναίκας κουβαλώντας όλα αυτά χωρίς να μπορεί τα επικοινωνήσει διά του λόγου; Άντλησα υλικό από τη μελέτη γυναικών που είχαν παράλληλα βιώματα με αυτά της Ιρίνα, από τη μετανάστευση, το ρατσισμό μέχρι την κακοποίηση πάσης φύσεως και προσπάθησα να τα κατοικήσω στο σώμα της και στα μάτια της.

Τι νέο έμαθες για σένα μέσα από τη συμμετοχή σου σε αυτή την παράσταση;

Η παράσταση είναι ένας καθαρός καθρέφτης αυτής της κοινωνίας που είναι βουτηγμένη στο ζόφο, στην εγκληματική πατριαρχία όπου το ευάλωτο θηλυκό καταδυναστεύεται από το τοξικό αρσενικό. Παίζοντας το ρόλο της Ιρίνα τρία χρόνια τώρα, έχω δει και τη σκοτεινή πλευρά του κοινού.

Μετά από τόσους αγώνες και διεκδικήσεις για θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, πως γίνεται να μας αφορά ακόμα τόσο πολύ ένα έργο που γράφτηκε 20 χρόνια πριν;

Μας επιβεβαιώνει η πραγματικότητα γι’αυτό κάθε μέρα. Σ ‘ ένα κορίτσι που πέφτει θύμα βιασμού, οι πρώτες ερωτήσεις που αναδύονται είναι τί ρούχα φορούσε και γιατί πήγε σε πάρτυ. Εγώ πολύ φοβάμαι ότι και μετά από 50 χρόνια, τον ίδιο σκοταδισμό θα έχουμε.

Πιστεύεις στην φιλία; Μπορεί να υπάρξει στην ενήλικη ζωή μας; Πως μπορούμε να δουλέψουμε γι΄ αυτή;

Η φιλία υπάρχει πανίσχυρα στους θεματοφύλακές της. Δεν μπορεί να φυτρώσει ούτε στο ναρκισσισμό ούτε στο συμφέρον. Είναι δυσεύρετη γιατί ζούμε εποχές ηθικής σήψης. Θέλω να παλεύω γι’αυτή όσες ματαιώσεις κι αν συναντώ, δεν υπάρχει κάτι πιο πολύτιμο.

Είναι καλύτερο να ανοιγόμαστε στους ανθρώπους γύρω μας ή κάποια πράγματα είναι καλύτερο να μένουν κρυφά;

Αν και αρκετά εσωστρεφής, θα πω όλα στο φως. Έχει επιζήσει πολλή αρρώστια στα κρυφά.

Τι σου δίνει και πίστη για το μέλλον;

Το κούνημα ουράς του σκύλου μου.

Αξύριστα Πηγούνια του Γιάννη Τσίρου σε σκηνοθεσία Γιώργου Παλούμπη στο Θέατρο Μικρό Χορν