Η Μαρία Ροβάκη και η Ιωάννα Μυλωνά μοιράζονται τον ρόλο της Έμιλυ Ντίκινσον στην παράσταση Το τελευταίο όνειρο της Έμιλυ Ντίκινσον που παρουσιάζεται σε σκηνοθεσία Δημοσθένη Φίλιππα στο Θέατρο 104. Δύο όψεις και δύο οπτικές του χαρακτήρα της χαρισματικής ποιήτριας σε μια ιστορία και μια παράσταση που ακολουθεί την πορεία της, προσπαθεί να ερμηνεύσει την διαδρομή της και αγγίζει την ποίησή της. Μας μίλησαν για το έργο και την παράσταση και όσα κινητοποίησαν στη ζωή τους.

Τι σε συγκινεί σ΄αυτό το έργο; Τι νέο έμαθες για σένα από αυτή τη δουλειά μέχρι τώρα;

Μαρία: Το έργο του Σταμάτη Πολενάκη είναι πράγματι συγκινητικό, ανθρώπινο και βαθιά υπαρξιακό. Η ηρωίδα του, η Έμιλυ Ντίκινσον, είναι μια διαρκής πηγή έμπνευσης, ένα φως, ένας κόσμος πλούσιος, χρωμάτων, αισθήσεων, λέξεων, ήχων, εμπειριών… η εσωτερική μου, λοιπόν, διαδρομή είναι συνεχής, βαθιά και πολύ απαιτητική και αποκαλυπτική.. Αυτό που αδιαμφισβήτητα έχω καταλάβει, είναι ότι πρέπει να ξεπερνάω τις δυσκολίες, τα εμπόδια και να συνεχίζω βλέποντας το στόχο μου … όπως η Έμιλυ…

Ιωάννα: Το έργο αυτό από την πρώτη ανάγνωση με άγγιξε, αλλά μελετώντας το, μιλάει στην ψυχή μου σε όλο και μεγαλύτερο βάθος! Είναι τρυφερό αλλά και τραγικό! Ένας ύμνος στη ζωή, την τέχνη, τη διαφορετικότητα και τη δύναμη που έχει ο καθένας μας να επιλέξει να ζήσει με τον τρόπο που θέλει. Μαθαίνω συνέχεια σε αυτή τη δουλειά σε πολλά επίπεδα… Ίσως μέχρι τώρα αυτό που θεωρώ πιο σημαντικό είναι πως μαθαίνω να εμπιστεύομαι τη δύναμή μου και τις επιλογές μου. Και να πορεύομαι με δράση και όχι με απραξία!

Τι είναι το πιο ενδιαφέρον που έμαθες για την Έμιλυ Ντίκινσον; Πως δουλέψατε για την παράστασή σας;

Μαρία: Μεταξύ πολλών άλλων που έμαθα γι αυτήν, οι τελευταίες λέξεις που έγραψε πριν φύγει για πάντα, οι οποίες ήταν: “Called back” (γραμμένο στην επιτύμβια στήλη της). Σαν να ήρθε ξαφνικά από έναν άλλο κόσμο και το ίδιο αστραπιαία την κάλεσαν να επιστρέψει σ’αυτόν!

Η παράστασή μας είναι βασισμένη σ’ένα υπέροχο κείμενο του Σταμάτη Πολενάκη με τίτλο «Το τελευταίο όνειρο της Έμιλυ Ντίκινσον». Ο σκηνοθέτης, Δημοσθένης Φίλιππας και η βοηθός του Ευαγγελία Καπόγιαννη -η οποία έκανε και τη δραματουργική επεξεργασία στο κείμενο-διασκεύασαν το έργο, καθώς προσέθεσαν στο πρωτότυπο κείμενο βιογραφικά κυρίως στοιχεία και ποιήματα της. Δουλέψαμε αφού κάναμε έρευνα και μελέτη για τη ζωή και το έργο της. Μας ενδιέφερε να ανακαλύψουμε τον άνθρωπο, τα στοιχεία που απαρτίζουν την προσωπικότητα της, και να αναδείξουμε το έργο της, με όσο το δυνατόν πιο αληθινό και απλό τρόπο. Σε μια εποχή δύσκολη και συντριπτική για τον άνθρωπο και τις αξίες θελήσαμε χρησιμοποιώντας τη μαγεία της ποίησης της να ξαναφέρουμε τον άνθρωπο και την ποίηση στο προσκήνιο.

Ιωάννα: Η Έμιλυ Ντίκινσον ήταν μια αποκάλυψη για εμένα. Τη θαυμάζω σαν ποιήτρια, αλλά και σαν γυναίκα και θα ζει για πάντα μέσα μου. Με συγκινεί τόσο η ζωή της, όσο και η ποίησή της. Νομίζω πως το πιο ενδιαφέρον που βρίσκω σε αυτήν είναι οι αντιφάσεις της. Η επιλογή του εγκλεισμού και η γνήσια αγάπη της για ζωή. Η παιδικότητα και τα βαθιά σκοτάδια που τόλμησε να δει!

Πήραμε το υπέροχο αυτό έργο του Σταμάτη Πολενάκη και το μελετήσαμε. Παράλληλα κάναμε και μια έρευνα για την αμερικανίδα ποιήτρια. Είδαμε πόσο εύστοχα ο συγγραφέας μας την εκφράζει και προσπαθήσαμε να φωτίσουμε τις πτυχές του χαρακτήρα της. Αναφέρουμε πως είναι διασκευή όχι γιατί έχουμε παραποιήσει το έργο ή έχουμε αλλάξει κομβικά στοιχεία του, αλλά γιατί προστέθηκαν κάποια ποιήματα και ο ρόλος του ποιητή – διευθυντή σκηνής (Κωνσταντίνος Δανίκας) ο οποίος συνομιλεί με την ποιήτρια. Αυτό έγινε από τον σκηνοθέτη μας Δημοσθένη Φίλιππα και τη βοηθό του Ευαγγελία Καπόγιαννη.

Όλα όσα εκφράζουμε με λέξεις είναι πιο ισχυρά και ακριβή από αυτά που εκφράζονται με άλλους τρόπους;

Μαρία: Ο λόγος έχει πράγματι τεράστια δύναμη. Αυτό είναι κάτι που σίγουρα πίστευε η Έμιλυ. Κατά τη γνώμη μου όμως εξίσου ηχηρή είναι και μια παύση, μια σιωπή, ή μια συμπεριφορά που εμπεριέχει πολλές λέξεις..

Ιωάννα: Μπορεί ναι μπορεί και όχι. Οι σκέψεις εκφράζονται με λέξεις σίγουρα! Αλλά όλα όσα εκφράζουμε … δε νομίζω πως υπάρχει κανόνας.

Τι χαρίζει η ποίηση στη ζωή μας; Το θέατρο;

Μαρία: Η ποίηση μας ανοίγει το μυαλό και την ψυχή, μας συγκινεί, μας κάνει πιο ανθρώπινους… Το θέατρο κατά τη γνώμη μου είναι το όχημα να αποδράσουμε από την πεζή και πολλές φορές σκληρή πραγματικότητα και με το πνεύμα και τις αισθήσεις μας να ταξιδέψουμε στον κόσμο του συγγραφέα. Αυτό μας πάει πιο κοντά στα βάθη της ύπαρξης μας!

Ιωάννα: Η ποίηση, το θέατρο και γενικότερα η τέχνη μας βοηθάει να γνωρίζουμε καλύτερα τον εαυτό μας και τον κόσμο. Μάχεται τη φθορά, το θάνατο και την ανυπαρξία!

Τι σου δίνει πίστη στην καθημερινότητα;

Μαρία: Δε θα το έλεγα τόσο πίστη στην καθημερινότητα, όσο πίστη και αγάπη στη ζωή και τα δώρα της… μια αγκαλιά, μια χειρονομία, η αγάπη και η στήριξη των αγαπημένων μου προσώπων, μια παράσταση, ένας ρόλος… όλα αυτά με κρατάνε «γαντζωμένη στην ζωή» όπως ήταν και η Έμιλυ με όχημα την ποίησή της.

Ιωάννα: Πίστη στην καθημερινότητα μπορούν να μου δώσουν πολλά… το προσπαθώ είναι η αλήθεια. Το επιλέγω. Σίγουρα η αλληλεγγύη, η συμπόνια για τον εαυτό μας και τους άλλους, η αντίσταση στο ξεπούλημα σε όποιο επίπεδο.

Ποιο ποίημα/στίχο της Έμιλυ Ντίκινσον ξεχωρίζεις; Γιατί;

Μαρία: Κι όμως ο χρόνος συνεχίζεται-

Το λέω χαρούμενη σ’ όσους πονάνε τώρα-

Θα ζήσουν-

Υπάρχει Ήλιος-

Δεν το πιστεύουν τώρα-

Θεωρώ ότι σ’αυτούς τους στίχους κλείνεται όλη η ψυχή, η μαχητική, αισιόδοξη, φωτεινή φύση της Έμιλυ Ντίκινσον.

Ιωάννα:Δε νομίζω πως μπορώ να ξεχωρίσω ένα. Αυτή τη στιγμή μου έρχεται:

Τον καλοκαιρινό ουρανό αν δεις ποίηση θα ναι

Αν και ποτέ μες στο βιβλίο δε θα τη βρεις.

Τ αληθινά ποιήματα το σκάνε

Βρίσκω μεγαλοφυές αυτό το ποίημα γιατί αν και είναι γνήσιο ποίημα δίνει τη θέση του στην ομορφιά μιας εικόνας, στη ζωή, στο σύμπαν. Αυτοαναιρείται και ταυτόχρονα ισχυροποιεί την υπόστασή του!

Σκηνοθεσία: Δημοσθένης Φίλιππας

Δραματουργική επεξεργασία, βοηθός σκηνοθέτη: Eυαγγελία Καπόγιαννη

Ζωντανή πρωτότυπη μουσική: Κατερίνα Ελοσίτου

Παίζουν (αλφαβητικά): Kωνσταντίνος Δανίκας, Ιωάννα Μυλωνά, Μαρία Ροβάκη

Σκηνικά –κοστούμια : Mυρτώ Κοσμοπούλου

Φωτισμοί: Mελίνα Μάσχα

Εικαστική επιμέλεια εντύπων : Δικαίος Χατζηπλής

Φωτογραφίες: Βαγγέλης Γουβέλης

Παραγωγή: Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία «Αντιγόνη», ομάδα ΔΟΚΙΜΗ

Επικοινωνία: Γιώτα Δημητριάδη

Θέατρο 104

Τετάρτη & Πέμπτη στις 21.00