Το ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ παρουσιάζει στο θέατρο RADAR το έργο του Κωνσταντίνου Θεοτόκη, Αγάπη Παράνομη σε διασκευή και σκηνοθεσία Πέτρου Αυγερινού για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων. Το έργο παρουσιάζεται σαν μονόλογος με την Δώρα Παπανικολάου να αφηγείται την ιστορία της Διαμαντώς, μιας γυναίκας που έρχεται αντιμέτωπη με τα ανομολόγητα πάθη και τις ταπεινές πράξεις του συζύγου της, που καθορίζουν την οικογένειά τους. Ο σκηνοθέτης Πέτρος Αυγερινός μας μίλησε για την παράσταση και την πορεία της, για τον πυρήνα της δουλειάς του, και για την διαρκή καταβύθιση που πραγματοποιεί στον κόσμο του θεατρού μέσα από αυτή.

Γιατί επιλέξατε το συγκεκριμένο έργο; Πώς δουλέψατε για την παράστασή σας;

Η επιλογή ενός έργου, για όλους ανεξαίρετα τους θιάσους, είναι συνάρτηση πολλών παραγόντων. Κυρίως όμως έχει να κάνει με τη χρονική στιγμή. Αυτό που μας συνεπήρε στην «Αγάπη παράνομη» του Κ. Θεοτόκη, ενός πρωτοποριακού συγγραφέα που ανατέμνει με τόλμη την εποχή του, είναι όχι μόνον το θέμα, ένα θέμα που παραμένει καυτό και επίκαιρο, διαχρονικό εν ολίγοις, αλλά κυρίως η γραφή του κι ο άμεσος τρόπος με τον οποίο απευθύνεται στον απλό θεατή. Ο Θεοτόκης στην «Αγάπη παράνομη» τολμά και χώνει το μαχαίρι βαθιά. Οι ήρωές του, έρμαια των παθών και των αναγκών τους, είναι ζωντανοί, πολυδιάστατοι χαρακτήρες και με έντονη θεατρικότητα. Οι διάλογοί του είναι δραματολογικά φορτισμένοι και με μιαν αμεσότητα που συναρπάζει και συγκινεί.

Αυτήν την αμεσότητα, αυτή τη φρεσκάδα, θελήσαμε να μεταφέρουμε ατόφια επί σκηνής. Προσπαθήσαμε κατ’ αρχήν να αναδείξουμε τα πρόσωπα και τις καταστάσεις, την αλήθεια τους, τα βαθύτερα κίνητρά τους, τις ανάγκες, τις επιδιώξεις τους. Και κατά δεύτερο, επιχειρήσαμε να «συναντηθούμε» μαζί τους, να δούμε δηλαδή πόσο τα πρόσωπα αυτά έχουν «διαρρήξει» την εποχή τους αλλά και πόσο μας αφορούν.

Πώς συναντά την εποχή μας το κείμενο του Θεοτόκη;

Ας δούμε κατ’ αρχήν για λίγο το θέμα. Ένας πατέρας αποφασίζει να παντρέψει το γιό του με την ομορφότερη κοπέλα του χωριού, όχι για λόγους «αποκατάστασης» του παιδιού του αλλά γιατί ποθεί ο ίδιος ερωτικά την κοπέλα αυτή. Η γυναίκα του οσμίζεται και καταλαβαίνει και, φυσικά, αντιδρά. Έχει να αντιμετωπίσει από τη μια το ανεξέλεγκτο πάθος του άντρα της που απειλεί να γκρεμίσει το σπίτι της κι από την άλλη ένα ασφυκτικό περιβάλλον, μια κλειστή κοινωνία που, καλώς ή κακώς, δεν τα επιτρέπει και δεν τα συγχωρεί όλ’ αυτά. Τολμώ να πω ότι όλο αυτό θα μπορούσε να είναι και σήμερα μια «συνήθης συνθήκη» και, μάλιστα, από τις «συνθήκες» εκείνες που επιφέρουν τραγικά, ολέθρια αποτελέσματα.

Προσέξτε. Για την εποχή, ας πούμε, του Θεοτόκη, ο άντρας «ενεργεί», αλλά η γυναίκα είναι εκείνη που υφίσταται τις επιπτώσεις των πράξεών του και προσπαθεί να διαχειριστεί τις συνέπειες. Πόσο έχει αλλάξει αυτό; Ποια είναι η θέση, ποιες είναι οι «δικαιοδοσίες» και οι δυνατότητες της γυναίκας σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία, πώς μεταφράζεται πρακτικά όλο αυτό; Αλλά και πόσο έχουν αλλάξει από τότε τα πράγματα;

Στον πυρήνα του έργου του Θεοτόκη βρίσκεται αυτό που λέμε οικογένεια. Που εγώ τουλάχιστον τη γνώρισα με τις παραδοσιακές της δομές και αξίες -με τα καλά της και τα κακά της, δε λέω- και που, καθημερινά τη βλέπω να μεταλλάσσεται χωρίς να έχει εμπεδωθεί ταυτόχρονα ένα άλλο «μοντέλο» περισσότερο απλόχωρο ή πιο βολικό. Πίσω από τους άντρες-ήρωες του Θεοτόκη υπάρχει πάντα κάποια γυναίκα. Στη σκιά τους συνήθως. Εμείς, αυτή τη γυναίκα, τη φέρνουμε σήμερα στο προσκήνιο. Πώς αντιδρά, τι δυνατότητες, τι περιθώρια έχει. Αλλά, κυρίως, πώς διαχειρίζεται τις συνέπειες. Εδώ «χρειαζόμαστε» θα τολμούσα να πω και τον θεατή. Ώστε να κρίνει ο ίδιος, να βγάλει όπως λέμε τα δικά του συμπεράσματα. Όμως το μέγα ερώτημα: ποια είναι τα όρια ελευθερίας του καθενός μας, θα συνεχίσει, πιστεύω, να μας απασχολεί και τώρα και πάντοτε.

Τι νέο μάθατε για τον εαυτό σας μέσα απ’ αυτή τη δουλειά;

Κοιτάξτε, με το έργο αυτό ο Θεοτόκης, θέτει πολλά και, καμιά φορά, «δύσκολα» ερωτήματα. Για την κοινωνία, για την εποχή του, για τον πυρήνα που λέγεται οικογένεια, για τις σχέσεις των δύο φύλλων, ή για το ρόλο του καθενός μας, όπως και άλλα πολλά. Αυτό που έχει αξία είναι πώς απαντά στα ερωτήματα αυτά ο καθένας μας. Πείτε ότι στήνει απέναντί μας ο Θεοτόκης ένα καθρέφτη. Δεν είναι αυτό μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία να επανακαθορίσουμε έννοιες και να επαναπροσδιορίσουμε πράγματα;

Να πω επίσης, ότι όλη αυτή η πορεία των είκοσι χρόνων του Θεάτρου του Ιονίου είναι μια διαρκής καταβύθιση. Δεν κάνουμε παραστάσεις εντυπωσιασμού. Προσπαθούμε κάθε φορά να φτάνουμε και σε μεγαλύτερο βάθος, με στόχο να προσεγγίσουμε την ουσία. Ή αυτό που θεωρούμε ουσία. Μέσα από κάθε δουλειά μας πλουτίζουμε όσο μπορούμε τους εαυτούς μας κι έτσι, πιστεύω, πλαταίνει ο κόσμος μας.

Τα μυστικά είναι καλύτερο να αποκαλύπτονται ή να παραμένουν κρυφά;

Να, ένα άλλο τεράστιο ερώτημα που θέτει ο Θεοτόκης με το έργο του «Αγάπη παράνομη». Αυτό το τεράστιο βάρος κουβαλά η ηρωίδα της παράστασης, η Διαμάντω. Ο στόχος της βέβαια δεν είναι άλλος από το να κρατήσει το σπίτι της να μη διαλυθεί. Όμως την πνίγει η αλήθεια και θέλει να κραυγάσει μ’ όση δύναμη έχει. Συνειδητά επιλέγει να καταπιεί την κραυγή της, σωπαίνει. «Τα σκεπάσαμε…» λέει. Κι αυτό την συντρίβει διπλά. Είναι τραγικό κατά βάθος όλο αυτό.

Γενικότερα, όμως, θα έλεγα ότι τα μυστικά και τα ψέματα, η αλήθεια και η λήθη, είναι ριζωμένα στον άνθρωπο από καταβολής ανθρωπότητας. Αλλά, πιστεύω, τίποτε δεν μένει κρυφό. Ακόμη και το μεγαλύτερο «μυστικό», το μεγαλύτερο «ψέμα», φτάνει κάποια στιγμή που αποκαλύπτεται. Εξαρτάται βεβαίως απ’ το περιβάλλον και τις συνθήκες, αλλά κυρίως από τις συνέπειες που επιφέρει η αποκάλυψη ενός «μυστικού».

Οι άνομες πράξεις από έρωτα έχουν ελαφρυντικά λόγω της ιδιαίτερης φύσης της συνθήκης;

Ο έρωτας είναι έννοια θεϊκή, θεμελιακή θα την έλεγα. Όχι απλά μας προσφέρει την υπέρτατη ηδονή και σαγήνη, αλλά έχει σαν αποτέλεσμα να απαπαράγεται στους αιώνες το είδος μας. Είναι στη φύση του ανθρώπου ο έρωτας, δεν ξέρω πώς θα ήτανε η ζωή μας δίχως τον έρωτα. Πολλές φορές όμως μ’ όλο τον παρορμητισμό του μπορεί να επιφέρει ολέθρια αποτελέσματα. Τώρα, τι είναι «άνομη πράξη» όπως λέτε, αυτό καθορίζεται από τα κανονιστικά συστήματα που οριοθετούν τις ζωές μας (κοινωνία, πολιτεία, θρησκεία), από τους όρους δηλαδή και τα δεδομένα με βάση τα οποία διάγουμε. Κοιτάξτε, ο έρωτας είναι δύναμη δημιουργίας. Μπορεί ωστόσο την ίδια στιγμή να γίνει και δύναμη διάλυσης και καταστροφής. Κάτι μας δίνει, κάτι μας παίρνει. Υπάρχουν βεβαίως και οι αρρωστημένες, παθολογικές αποκλίσεις. Όμως, πιστεύω, ότι ο καθένας από μας είναι υπόλογος πάντα στη δική του συνείδηση.

Ποια είναι επαναστατική πράξη στην εποχή μας;

Μα, η αγάπη, νομίζω. Και τώρα και πάντα. Η γνήσια αγάπη. Η δύναμή της είναι ανίκητη.

Τι σας δίνει δύναμη και πίστη στην καθημερινότητα;

Αυτή η διαρκής πάλη ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι. Και για να γίνω πιο συγκεκριμένος, το γεγονός ότι μέσα στις συνθήκες παρακμής και οπισθοδρόμησης που ζούμε, μέσα σ’ αυτή τη γενικευμένη συσκότιση, ξεπετιώνται ξαφνικά κάποιες φλογίτσες, κάποιες εστίες φωτός. Κάτι που με γεμίζει ελπίδα ότι κάποια στιγμή θα ενωθούν οι φλογίτσες και θα λάμψει το φως.

“ΑΓΑΠΗ ΠΑΡΑΝΟΜΗ”
του Κωνσταντίνου Θεοτόκη

Συντελεστές:ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ – ΣΚΗΝΟΓΡΑΦΙΑ: Πέτρος Αυγερινός
ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ: Δώρα Παπανικολάου
ΜΟΥΣΙΚΗ (και ΜΙΞΗ – ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ): Πάνος Κουραμπάς
ΦΩΤΙΣΜΟΙ: Πέτρος Αυγερινός – Γιώργος Λαπέας
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Γιώργος Τρύφωνας
ΒΟΗΘΟΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ: Απόστολος Καραμπελιάς
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: Αντώνης Κοκολάκης

Στο ρόλο της Διαμάντως η Δώρα Παπανικολάου.

Στο θέατρο RADAR

Ημερομηνίες:
Από Δευτέρα 13 Οκτωβρίου
κάθε Δευτέρα στις 20:00 και Τρίτη στις 21:00 μέχρι και την Τρίτη 25 Νοεμβρίου.

Προπώληση εισιτηρίων από το ticketbox.gr 

Τιμές εισιτηρίων:
Προπώληση: 12,00
Στο ταμείο: 15,00
Φοιτητικά, Νεανικά, ανέργων: 12,00
Ομαδικά (άνω των 10 ατόμων): 10,00
Ατέλειες: 6,00