Περιγράφουμε καλά αυτό που μισούμε, σκέφτηκα.

Τ. Bernhard, Πρόζα

Ο Ρούντολφ Χέλλερ κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου υπήρξε επικεφαλής στρατοπέδου συγκεντρώσεως. Μετά το πέρας του πολέμου, δεν τιμωρήθηκε καθώς διέμεινε κρυμμένος στο υπόγειο του σπιτιού του για δέκα χρόνια. Αμέσως μετά, στα χρόνια της ασάφειας και των περιορισμένων συζητήσεων, έγινε δικαστής -όπως ακριβώς ήταν ο πατέρας του και όπως εκείνος επιθυμούσε για τον γιο του- και έζησε μια ευυπόληπτη και ήρεμη ζωή, ανάμεσα στους συνανθρώπους του που αγνοούσαν το παρελθόν του, αλλά και τα παρόντα πιστεύω του. Λίγο πριν την αποχώρηση από τη δουλειά του και την συνταξιοδότηση, μοιράζεται την ζωή του με την αδερφή του Βέρα, με την οποία διατηρεί μια ιδιότυπη σχέση και μια παράξενη σύνδεση, καθώς μοιράζονται σκέψεις, αντιλήψεις και παρελθόν και την μικρότερη αδερφή του Κλάρα που κόντρα στους άλλους δύο επιμένει να διαβάζει εφημερίδες και αναρχικά βιβλία και να σκέφτεται προς μία διαφορετική κατεύθυνση, παραμένοντας όμως, στωικά σιωπηλή. Κάθε χρόνο οι τρεις τους, στο στενό οικογενειακό τους κύκλο, με πρωτοβουλία του Ρούντολφ, γιορτάζουν τη γενέθλια ημέρα του Χίμλερ, του προσώπου που θαυμάζει ο μεγάλος αδερφός περισσότερο απ΄όλα.

Ο αυστριακός συγγραφέας Thomas Bernhard (1931-1989) έγραψε το έργο Πριν την αποχώρηση (1979) σε μια περίοδο στην ιστορία της χώρας του που το ναζιστικό παρελθόν επιφανών ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων συγγραφέων και ανθρώπων του θεάτρου, έρχεται στο φως και συνταράζει την κοινή γνώμη. Ο συγγραφέας, σε ένα πυκνό και μεστό έργο, που θίγονται θέματα της καθημερινότητας ταυτόχρονα με θέματα της ανθρώπινης ύπαρξης, στηλιτεύει τις ιδέες, τις φιλοσοφίες και τους θεσμούς που ενώνουν την ανθρωπότητα και συγκρατούν τους υποτιθέμενους δεσμούς της. Σε μια κοινωνία με επιφανειακή λειτουργικότητα, όπου κυριαρχεί η ψεύτικη ευγένεια και η υποκρισία και όπου πίσω από τις κλειστές πόρτες των σπιτιών ανθούν φασιστικές συμπεριφορές και απόψεις, σαν άρρωστο κύτταρο που σταδιακά θα μολύνει όλον τον οργανισμό και θα οδηγήσει σε πρακτικές και καταστάσεις που ανθρωπότητα θα έπρεπε να είχε ξεπεράσει, τα μεγαλύτερα σφάλματα που μπορεί να διαπράξει κανείς είναι η άκριτη προσαρμοστικότητα σε ό,τι συμβαίνει, η αγωνιώδης προσπάθεια διατήρησης της επίφασης της κανονικότητας και αναμφίβολα, η σιωπή ως μέσο άμυνας, η σιωπή που στο τέλος αποδεικνύεται καταστροφικότερη του ίδιου του εγκλήματος.

Τρία αδέρφια, ένα σχήμα μιας οικογένειας, μία μικρογραφία κοινωνίας. Ο ναζιστής Ρούντολφ με τις παγιωμένες φασιστικές απόψεις του που περιμένει υπομονετικά και ελπίζει να αναβιώσει η εποχή στην οποία ένιωθε να έχει αξία, που δείχνει ενδιαφέρον για τα πάντα εκτός από τους ανθρώπους που αυτός δεν εκτιμά, που όλη του η ζωή έχει δομηθεί πάνω σε ψέμματα, μοιάζοντας στην ουσία να μην υπάρχει. Η Βέρα που εντοπίζει την αξία της ύπαρξής της στο να ακολουθεί έναν φαινομενικά ισχυρότερο, χαρακτηριστικό παράδειγμα ανθρώπου που υπέστη βία και καταλήγει να ασκεί βία, που λατρεύει την τέχνη, αλλά την καθιστά ασήμαντη και ανίκανη και την αποστερεί από κάθε δυνατότητα και πιθανότητα να μετακινήσει κάτι μέσα της, που προσαρμόζεται ήσυχα σε κάθε ρεύμα υιοθετώντας αποτελεσματικά υποκριτικές συμπεριφορές. Η Κλάρα που είναι το θύμα της άδικης μοίρας, που υποφέρει σιωπηλά και περιμένει ένα τέλος, που νιώθει διαφορετικά αλλά θεωρεί πως η ύπαρξή της στηρίζεται αποκλειστικά στους άλλους, πράγμα που την κάνει ανίκανη να δράσει και ικανή μόνο να υφίσταται και να περιμένει. Και οι τρεις περιμένουν την συνταξιοδότηση του Ρούντολφ που θα επικυρώσει την κατάσταση αναμονής που είναι η ζωή τους -που είναι η ζωή.

Ο Νίκος Μαστοράκης σκηνοθέτησε το εξαιρετικό έργο του Thomas Bernhard στο Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας -στην ευθύβολη μετάφραση ενός πολύ απαιτητικού λόγου, του Βασίλη Πουλαντζά-, σχεδιάζοντας ένας υψηλής αισθητικής περιβάλλον -σκηνικά και κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου- που σταδιακά αδειάζει από αντικείμενα για να γεμίσει από λόγο, σκέψη και ψυχικές δονήσεις. Αλλά και τρεις σπουδαίες ερμηνείες. Ο Περικλής Μουστάκης στον ρόλο του Ρούντολφ ανέδειξε την τραγική κωμικότητα ενός τρομακτικού χαρακτήρα, η Μπέττυ Αρβανίτη στον ρόλο της Βέρα απέδωσε όλη την συνθετότητα της προσωπικότητας του ανθρώπου που τακτοποιεί τα πάντα στην ζωή του και Σμαράγδα Σμυρναίου στον ρόλο της Κλάρα υπήρξε διαρκώς συνταρακτικά παρούσα, υφαίνοντας μια παράλληλη, σιωπηλή δράση σε μια παράσταση και ένα έργο που μοιάζει να μην αναγνωρίζει τίποτα καλό στον άνθρωπο και την ζωή, αλλά εν τέλει εγείρεται το ίδιο ως σημαντική αμφισβήτηση της πίστης αυτής.

Πριν την αποχώρηση του Thomas Bernhard στο Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας

Παίζουν:

Μπέττυ Αρβανίτη στο ρόλο της Βέρα

Περικλής Μουστάκης στο ρόλο του Ρούντολφ Χέλλερ

Σμαράγδα Σμυρναίου στο ρόλο της Κλάρα

Μετάφραση: Βασίλης Πουλαντζάς

Σκηνοθεσία : Nίκος Μαστοράκης

Σκηνικά : Eλένη Μανωλοπούλου

Kοστούμια : Eλένη Μανωλοπούλου

Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου

ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ