¨Όταν νυχτώνει τί μαύρη λύπη

Πέφτει στην έρμη μου μέσα καρδιά.!

Ότι έχω μπρός μου κι ό,τι μου λείπει,

Πάω να τ’αγγίξω κ’είναι μακριά…¨

Μιλτιάδης Μαλακάσης, Το ερωτικό (απόσπασμα)

¨Ο χρόνος υφαίνεται με λάθη, με πάθη, με αγώνα, με διαψεύσεις, με οράματα, κάποτε με απελπισία, άλλοτε με ελπίδα και πίστη, κάποιες φορές με αίμα και δάκρυα. Όλα μαζί υφαίνουν τον κρουστό ιστό της άχρονης ζωής μας¨.

Αν επιτυχία ενός βιβλίου είναι η δυνατότητα του συγγραφέα να εντάξει τον αναγνώστη στην εποχή της αφήγησης, να τον καταστήσει ικανό να δει τη ζωή με τα μάτια των ηρώων, να υιοθετήσει τη σκέψη και τις αξίες τους και να νοιώσει με τις αισθήσεις τους, τότε έχουμε στα χέρια μας ένα απολύτως επιτυχημένο βιβλίο.

Η Σοφία Δημοπούλου εξιστορεί τη ζωή των ηρωίδων της σε δύο αφηγηματικούς χρόνους, του παρόντος και του παρελθόντος. Η σύγχρονη Νάνα εξαιτίας της επαγγελματικής της ιδότητας ανακαλύπτει την ιστορία της Ανθής σ΄ ένα παλιό χειρόγραφο κατά την αναπαλαίωση του αρχοντικού της οικογένειας του Ιωάννη Αντωνόπουλου στην Καλλιθέα. Τέλη του 19ου αιώνα και η Ελλάδα φαινομενικά διανύει μία ήρεμη εποχή. Οι γείτονες εχθροί όμως καραδοκούν, απο Βορρά οι Βούλγαροι στοχεύοντας στην κατάκτηση της Μακεδονίας και από την Ανατολή η Τουρκία με βλέψεις πάντα σε εδαφικά οφέλη αλλά και στην εκδίωξη των Χριστιανικών πληθυσμών απο την Τουρκική επικράτεια. Στον Νότο το Κρητικό Ζήτημα δημιουργεί εντάσεις και η Ελληνική κυβέρνηση πασχίζει να διευθετήσει τα δύσκολα οικονομικά προβλήματα και το χρέος που εντείνει την εξαθλίωση της περιφέρειας που αντιδρά με διαδηλώσεις με πολύ σοβαρές συνέπειες. Οι Ολυμπιακοί αγώνες αποτελούν την αφορμή για καλλωπισμό της Αθήνας και παραμερισμό των προβλημάτων υπο το πέπλο ενός επίπλαστου ενθουσιασμού. Μιας Αθήνας που περιορίζει τον κοινωνικό ιστό της στα στενα πλαίσια της πόλης που έχει τα Πατήσια και την Κηφισιά τόπο διακοπών.

Οι ήρωες μέσα σε ιστορικές συγκυρίες που δεν έχουν επιλέξει καλούνται να υφάνουν το χρόνο της δικής τους ζωής που άλλοτε γίνεται εχθρός και ανταγωνιστής και άλλοτε φίλος, σύμμαχος. Ο χρόνος της προσωπικής ζωής πότε κυλά με υπερβολική ταχύτητα και πότε αργά και βασανιστικά.

Μολονότι οι εποχές είναι διαφορετικές η Νάνα ακολουθώντας το βηματισμό της Ανθής Γεραμάκη διαπιστώνει πως η αναμέτρηση με το χρόνο κλονίζει και κάποτε εξαντλεί τις ανθρώπινες δυνάμεις, είναι εκείνος όμως που πάλι τις αναγεννά και τις ενισχύει. Ερχεται αντιμέτωπη με τη σκληρή πραγματικότητα της Ανθής που καλείται να υπερασπιστεί τον έρωτα της για τον Αλβέρτο, το δικαίωμα της στη μητρότητα αλλά και να επιδείξει ανυπέρβλητη δύναμη για να αντιμετωπίσει τις κοινωνικές προκαταλήψεις της εποχής καθώς και τη δυναμική παρέμβαση της ελληνικής οικογένειας στις αυστηρά προσωπικές επιλογές. Οι γονείς θεωρούν πως αυτοδίκαια έχουν τον πρώτο λόγο στις αποφάσεις των παιδιών τους και η ¨μητέρα¨ είναι εκείνη που απαιτεί υπακοή αλλα και μετέρχεται κάθε μέσου προκειμένου να επιβάλλει τις επιθυμίες της.

Σε μια κοινωνία που μεγαλύτερη σημασία απο τα αισθήματα και τις επιθυμίες έχει ο κόσμος που παρακολουθεί και σχολιάζει οι πόρτες μένουν κλειστές, τα μυστικά αποσιωπούνται και η ευτυχία απομακρύνεται απο την κυριαρχία των προσωπικών συμφερόντων και των κοινωνικών διαφορών. Όλες οι γυναικείες μορφές του μυθιστορήματος αγωνίζονται με αυτοθυσία για την πραγματοποίηση των ονείρων τους είτε αυτά περιορίζονται στη δημιουργία οικογένειας είτε εμπεριέχουν τη μόρφωση που τη συγκεκριμένη εποχή θεωρείται ανδρική υπόθεση. Η επιστήμη αλλά και η τέχνη αποτελούν χώρους στους οποίους είναι αδύνατον να εισχωρήσουν γυναίκες και όταν αυτο επιτυγχάνεται το τίμημα είναι συνήθως βαρύ. Μαζί με τα πρόσωπα του βιβλίου ζωντανεύουν και συνυπάρχουν αρμονικά υπαρκτές προσωπικότητες της εποχής όπως η Σοφία Λασκαρίδου, ο ποητής Περικλής Γιαννόπουλος, ο Εμμανουηλ Ροίδης, ο Δηλιγιάννης, ο Χαρίλαος Τρικούπης.

Η Νάνα παρακολουθώντας τη ζωή της Ανθής που αναγκάζεται να υποστεί τις αδικίες της μοίρας αλλά και να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις βρίσκοντας τη δύναμη να διεκδικήσει όλα όσα η ζωή της στέρησε, αναμετριέται με τα δικά της διλήμματα, ανακαλύπτει το βαθύτερο εαυτό της, τις ομοιότητες στη ζωή των γυναικών σε όλες τις εποχές και κερδίζει τις δικές της μάχες. Η τέχνη της δίνει ένα ακόμη ισχυρό όπλο για να παρέμβει στη μοίρα των ηρώων και να αποκαλύψει την αλήθεια.

Ο αναγνώστης παρακολουθεί με αμείωτο ενδιαφέρον τις ανατροπές της ζωής που πολλές φορές ξεπερνά την τέχνη και αιφνιδιάζει ακόμη και την πιο ζωηρή φαντασία. Η συγγραφέας κατορθώνει με άνεση να διαπλέξει το παρόν με το παρελθόν, τη φαντασία με την αλήθεια, τους μυθιστορηματικούς ήρωες με ιστορικά πρόσωπα. Το κείμενο οδηγεί σ’ένα ταξίδι στο χρόνο που μοιραία καταλήγει σε προσωπικές αναζητήσεις, προβληματισμούς και ερωτηματικά. Η απόφαση και η επιλογή αποτελούν μοναδικό στοίχημα του κάθε ανθρώπου.

Αν αποτύχεις να με βρεις στην αρχή μην αποθαρρύνεσαι,

Αν με χάσεις σε κάποιο σημείο ψάξε σε άλλο,

Σταματώ κάπου και σε περιμένω’

Ουώλτ Ουίτμαν.

Το τραγούδι του εαυτού μου

Το βιβλίο της Σοφίας Δημοπούλου Πως υφαίνεται ο χρόνος κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός