Νεκταριος Φαρμάκης / Η αλήθεια στο βάθος

Το έργο του Χένρικ Ίψεν «ΒΡΙΚΟΛΑΚΕΣ» παρουσιάζεται σε σκηνοθεσία Αναστασίας Παπαστάθη στο Θέατρο Radar. Ένα συγκλονιστικό έργο που ερευνά διεξοδικά την αλήθεια που βρίσκεται στις ρίζες των σχέσεων και το βάθος του χρόνου, μέσα από την ιστορία του Όσβαλντ Άλβινγκ και της οικογένειάς του. Ο ηθοποιός Νεκτάριος Φαρμάκης μας μίλησε για το έργο, την παράσταση και τα σημεία που ακουμπούν τη δική μας εποχή, για την οικογένεια και το πόσο επιδραστική μπορεί να είναι στην ζωή μας, για την αλήθεια που μοιράζεται στο θέατρο και μέσα από αυτό.

Τι σε συγκινεί στο έργο του Ίψεν; Τι νέο έμαθες για τον εαυτό σου μέσα από αυτή τη δουλειά;

Στον Ίψεν με συγκινεί η χειρουργική του ακρίβεια στον τρόπο που ξεγυμνώνει την ανθρώπινη ψυχή. Δεν χαρίζεται σε κανέναν. Μέσα από αυτή τη δουλειά, ανακάλυψα αντοχές που δεν ήξερα ότι είχα —τόσο σωματικές όσο και ψυχικές. Ο Όσβαλντ με έμαθε να μη φοβάμαι την ευαλωτότητά μου και να την χρησιμοποιώ ως εργαλείο επικοινωνίας με το κοινό.

Πού συναντά το έργο του Ίψεν τη δική μας εποχή;

Οι «Βρικόλακες» είναι οι κοινωνικές παρωπίδες που φοράμε ακόμα και σήμερα. Συναντά την εποχή μας στην ανάγκη μας να δείχνουμε «υγιείς» και πετυχημένοι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ μέσα μας κουβαλάμε τραύματα που αρνούμαστε να ονομάσουμε. Ο Ίψεν μας θυμίζει ότι όσο θάβουμε την αλήθεια, τόσο αυτή θα μας καταβροχθίζει από μέσα.

Η οικογένεια αποτελεί καταφύγιο ή εμπόδιο στην εξέλιξή μας;

Είναι και τα δύο, και αυτή είναι η τραγική της φύση. Μπορεί να είναι η αγκαλιά που σε προστατεύει, αλλά ταυτόχρονα και ο δεσμός που σε κρατάει αλυσοδεμένο σε στερεότυπα και απωθημένα των γονιών σου. Στο έργο, βλέπουμε πώς η αγάπη της μητέρας, όσο βαθιά κι αν είναι, μπορεί να γίνει ακούσια τροχοπέδη.

Έχει ευθύνη η οικογένειά μας για την πορεία της ζωής μας ή η ευθύνη βαραίνει εμάς;

Η οικογένεια ορίζει την αφετηρία, αλλά εμείς ορίζουμε τη διαδρομή. Μπορεί να κληρονομούμε τα λάθη ή τις ασθένειες των προγόνων μας, όμως η πραγματική ενηλικίωση έρχεται τη στιγμή που σταματάμε να κατηγορούμε το παρελθόν και παίρνουμε το τιμόνι στα χέρια μας. Ο Όσβαλντ παλεύει με το μοιραίο, υπενθυμίζοντάς μας πως η μάχη για αυτοδιάθεση είναι η πιο ιερή μάχη του ανθρώπου.

Υπάρχει δικαιοσύνη στη ζωή;

Αν κοιτάξουμε την τύχη, ίσως όχι. Υπάρχει όμως μια εσωτερική, ηθική δικαιοσύνη που έρχεται όταν τολμάς να ζήσεις με αλήθεια. Στο έργο του Ίψεν η δικαιοσύνη είναι σκληρή, σχεδόν αρχαιοελληνική. Στην πραγματική ζωή, δικαιοσύνη είναι να μπορείς να κοιτάζεις τον εαυτό σου στον καθρέφτη χωρίς προσωπεία.

Στη δική μας εποχή, τι συνιστά χαρά;

Χαρά είναι η στιγμή που καταφέρνεις να αποσυνδεθείς από τον θόρυβο του κόσμου και να συνδεθείς ουσιαστικά με έναν άλλον άνθρωπο. Η «χαρά της ζωής» που αναζητά απεγνωσμένα ο Όσβαλντ, για μένα βρίσκεται στην απλότητα, στην τέχνη που μας ενώνει και στην αίσθηση ότι είμαστε παρόντες στο εδώ και τώρα.

Ποιο ήταν το προσωπικό κέρδος από αυτή τη δουλειά;

Έγινα πλουσιότερος ως ηθοποιός και πιο συνειδητοποιημένος ως άνθρωπος. Η αναμέτρηση με ένα τόσο σπουδαίο κείμενο και η καθημερινή τριβή με την ομάδα στο Θέατρο RADAR μου υπενθύμισε γιατί επέλεξα αυτόν τον δρόμο: για να μοιράζομαι αλήθειες που πονάνε, αλλά λυτρώνουν.

Τι σου δίνει δύναμη και πίστη στην καθημερινότητα;

Η πίστη ότι η ομορφιά και η αλήθεια μπορούν ακόμα να συγκινήσουν. Δύναμη μου δίνει το βλέμμα ενός θεατή μετά την παράσταση, μια ειλικρινής συζήτηση με έναν φίλο και η διαρκής προσπάθεια να γίνομαι λίγο καλύτερος από αυτό που ήμουν χθες.