Ο έρωτας δεν έχει εποχές, χρόνια και χρόνο, ηλικίες. Έχει μια πυρηνική ουσία, έναν προσωπικό ακαθόριστο ρυθμό, μια φυσική δύναμη να συνεχίζει να υπάρχει. Υπάρχει εκεί που βρίσκεται η αθωότητα, εκεί που οι άνθρωποι τολμούν, ακόμα κι εκεί που δεν τον περιμένουν. Υπάρχει στην τέχνη και το θέατρο, την δημιουργία, το βλέμμα των ανθρώπων. Ο Δημήτρης Μπογδάνος σκηνοθετεί, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, το έργο Δάφνις και Χλόη στην Μικρή Επίδαυρο, αναζητώντας τις ρίζες, τις αλήθειες και τις διαστάσεις μιας από τις πρώτες ιστορίες που γράφτηκαν ποτέ για τον έρωτα, πατώντας στα στερεότυπα για να μιλήσει απολύτως ανοιχτά τόσο για την δύσκολη, όσο και για την απλή μορφή του. Ο Δημήτρης Πασσάς μας μίλησε για το έργο που τον κέρδισε στην πορεία, την χειροποίητη παράσταση που μοιράζεται με τους υπόλοιπους συντελεστές και την απρόβλεπτη δύναμη της -θεατρικής- στιγμής.

Τι σου κινεί το ενδιαφέρον σε αυτό το έργο;

Η αξία του έργου αυτού βρίσκεται στο θέμα του, που είναι η ανακάλυψη. Η ανακάλυψη των πάντων και έπειτα, της διατήρησής τους. Παρακολουθούμε πως δύο νέα παιδιά, σαν ζώα, ανοίγουν τα μάτια τους και ρουφούν τον κόσμο με όλες τις αισθήσεις τους. Επίσης μου φαίνεται ενδιαφέρον να παρατηρώ το έργο από μακριά και να συνειδητοποιώ πως ενώ μιλαέι για κάτι παραδείσιο, ιδεατό και ιδανικό, στην πραγματικότητα είναι σαν ένα παραμύθι που στηρίζεται σε συμβάσεις και κλισέ.

Πως δουλέψατε για να γίνει παράσταση;

Δουλέψαμε αρκετό καιρό δίνοντας βάση στα χειροποίητα υλικά του θεάτρου και φτιάχνοντας σκηνές από το μηδέν, με αυτοσχεδιασμούς. Θέλαμε να φτιάξουμε ένα έργο πάνω στο έργο και εκεί να βασίσουμε την παράστασή μας. Θέλαμε να δημιουργήσουμε ένα παραστασιακό υλικό που να μας αφορά περισσότερο από το ίδιο το έργο, να έχει περισσότερες εναλλαγές, σκαμπανεβάσματα, πιο περίπλοκες καταστάσεις. Η αλήθεια είναι ότι αυτή η ιστορία ακολουθεί μια ίσια γραμμή, σαν ανέφελο, παραμυθένιο, αψεγάδιαστο μόρφωμα. Η δική μας παράσταση έχει διάφορα σχεδια, όχι μόνο ίσιες γραμμές. Παράλληλα, θέλουμε να ενταχθεί στον φυσικό χώρο του θεάτρου. Να λειτουργήσει φυσικά εκεί που ο θεατής βλέπει και παρατηρεί κάθε λεπτομέρεια του τοπίου. Είναι μια παράσταση, όπως λέει ο Δημήτρης στο σημείωμά του, site sensitive. Είναι φτιαγμένη από τα χέρια μας και το σώμα για τα σώματα των ανθρώπων που θα την δουν. Είναι κάτι που θα συμβεί μόνο εκεί, την συγκεκριμένη στιγμή. Η δουλειά μας πλεον έχει αποκρυσταλλωθεί και έχει γίνει μια προσπάθεια να ενταχθεί σε ένα σύμπαν ακρίβειας και μέσα σ΄αυτό θα απελευρωθεί η αυτοσχεδιαστική διάθεση. Όπως συμβαίνει με τις παραστάσεις πάντα. Φτιάχνεις ένα ρυάκι και αφήνεις το νερό να κυλήσει μέσα του. Προσπαθούμε να έχουμε ένα σαφές ρυάκι που να μην μπάζει. Δεν λέω τυχαία την λέξη ρυάκι, διότι κάτι σημαίνει για την παράστασή μας.

Ο έρωτας είναι φύση; Έχει πάντα μία μορφή ή αλλάζει ανάλογα με τις εποχές και τους χαρακτήρες;

Στο έργο, ο έρωτας είναι προσωποποιημένος. Είναι ένα ωραίο, σκανταλιάρικο παιδί που όλοι προσπαθούμε να αποφύγουμε, αλλά όταν μας χαϊδεύει τα μαλλιά, χαιρόμαστε. Γενικά δεν ξέρουμε τι είναι. Νομίζω ότι είναι απλά ένα συμβάν. Τελευταία διάβασα κάτι πολύ ωραίο που είπε ο Badiou σε σχέση με αυτή τη σκέψη. Λέει πως είναι όσο δεν ξέρεις πως είναι, όσο δεν μπορείς να μιλήσεις με σαφήνεια γι΄αυτό. Δηλαδή βρίσκεται πάντα στην στιγμή πριν τον ορισμό του. Στην εποχή μας, εμείς, νοιώθω πως φοβόμαστε την συναισθηματική δαπάνη. Παρόλα αυτά, πιστεύω ότι αυτά τα πράγματα όσο τα ξοδεύεις, τόσο ανθίζουν. Μάλιστα, το προεκτείνω από τον ίδιο τον έρωτα στο πως ζει κανείς την ζωή του με αγαπητική διάθεση απέναντι στα πράγματα. Όσο περισσότερο προσφέρεις, τόσο περισσότερο αυξάνονται οι πιθανότητες να σου επιστραφεί.

Ο Δάφνις και η Χλόη είναι ένα ζευγάρι που λειτουργεί με ένστικτο και αυθορμητισμό. Αυτό είναι στοιχείο της νεότητας ή έχει να κάνει με την εποχή;

Είναι στοιχεία της νεότητας πιστεύω, και δεν αλλάζουν ποτέ σε καμία εποχή. Αλλάζει μόνο ο ρυθμός των πραγμάτων. Εμείς μάλλον, φοβόμαστε περισσότερο και παράλληλα νομίζουμε ότι τα ξέρουμε όλα. Στην πραγματικότητα όμως, πως μπορείς να ξέρεις αυτό που πρόκειται να νιώσεις… Είναι μεγάλη ψευδαίσθηση να νομίζει ότι ξέρεις αυτό που θα γίνει. Πράγματι, οι εποχές αλλάζουν, αλλά πάντα υπάρχουν οι άνθρωποι που πέφτουν με τα μούτρα.

Τι σηματοδοτεί την ενηλικίωση;

Νομίζω ότι στο έργο η ενηλικίωση σηματοδοτείται από την εναλλαγή των εποχών, πράγμα το οποίο παίζει πολύ σημαντικό ρόλο και στην παράστασή μας. Τα παιδιά αναγκάζονται μέσα από τις διαφορετικές συνθήκες και την εναλλαγή τους να ωριμάσουν γιατί έρχονται αντιμέτωπα με πράγματα που πριν δεν γνώριζαν. Αυτός ο κύκλος των εποχών μας ωριμάζει. Η γέννηση, ο προσδιορισμός της ταυτότητας, η συνάντηση, η επιλογή, η ανακάλυψη του εαυτού και του έρωτα, η καλλιέργεια του συναισθήματος και η πλήρωση. Στην παράστασή μας χρησιμοποιούμε πολύ το υλικό των παιδικών παιχνιδιών -το θέμα μας δεν είναι παιδικό, αλλά αυτό που χαρακτηρίζει τους δύο ερωτευμένους είναι ο ενθουσιασμός του παιδιού-. Τα παιδικά παιχνίδια και το πως μεγάλοι άνθρωποι επιστρέφουν στην παιδικότητά τους σε σχέση με την ενηλικίωσή τους παίζει τεράστιο ρόλο στην παράσταση. Στην ζωή μας αντιλαμβάνομαι την ενηλικίωση όπως την ορίζει ο Βασίλης Παπαβασιλείου όταν λέει ότι αν δεν πάρεις μία ευθύνη, δεν μπορείς να ενηλικιωθείς.

Είναι κέρδος ή απώλεια η ενηλικίωση;

Έχει περισσότερα κέρδη. Πίστευω ότι είναι πιο πολύτιμο για έναν άνθρωπο να κατανοήσει τι συμβαίνει και ότι δεν μπορεί να τα γνωρίζει όλα, παρά να ζει μόνιμα σε μια ευχάριστη πλάνη. Η φούσκα είναι πολύ όμορφη, αλλά θα σκάσει. Κερδίζουμε περισσότερα με το να δούμε καθαρά από το να διατηρούμε την λάμψη της φούσκας.

Με αυτή την δουλειά μοιάζει να βρίσκετε μία ουσία στην αθωότητα.

Όντως. Πρόκειται για μία αθωότητα που δεν βρίσκεται στις πράξεις των χαρακτήρων, αλλά στην πρόθεσή τους.

Είναι το θέατρο “μια πράξη με αποτέλεσμα που θέλει επαλήθευση” ή είναι ρευστό;

Και τα δύο. Το φως μας είναι και σώμα και κύμα. Υπάρχει η άποψη ότι τα μαθηματικά είναι κουτάκια, ενώ το αντίθετό τους είναι κάτι ρέον και συναισθηματικό, αλλά αυτό συμβαίνει μόνο όταν τα βλέπεις από μακριά και δεν έχεις δαπανήσει τον χρόνο να τα δεις από κοντά. Αποδεδειγμένα, αλλά όχι με βεβαιότητα. Τόσο σαφώς ακαθόριστα. Στο θέατρο μπορούμε να είμαστε σίγουροι. Όχι όμως τόσο σίγουροι όσο ότι δύο και δύο κάνουν τέσσερα. Και ταυτόχρονα αυτή πρέπει να είναι η μεγάλη μας πίστη για να ξεκινήσουμε την συζήτηση.

Πιστεύεις στο μεταφυσικό στοιχείο της ζωής;

Όχι. Πιστεύω ότι είναι απλά φυσικό, κάτι που δεν μπορούμε να εξηγησουμε, γιατί είμαστε πλάσματα μειωμένων διαστάσεων σε έναν κόσμο πολύ μεγαλύτερο από εμάς. Ότι δεν καταλαβαίνουμε, δεν χρειάζεται να έχει όνομα.

Τι σε βοηθάει στην καθημερινότητα;

Η ευθύνη, η ευγνωμοσύνη και η αγάπη. Το να τρέφομαι όσο καλύτερα μπορώ μέσα στις δύσκολες συνθήκες της καθημερινότητας, να τρέχω συχνά, να φροντίζω να συναναστρέφομαι ανθρώπους που τους θαυμάζω και να διαβάζω όσο μπορώ. Τώρα διαβάζω ξανά Τίτο Πατρίκιο. Είναι σπουδαίος.

Δάφνις + Χλόη

Το υπαίθριο ρομάντζο του Λόγγου

Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου

19 & 20 Ιουλίου, 21.30

Συντελεστές

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ-ΔΙΑΣΚΕΥΗ Δημήτρης Μπογδάνος

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ-ΔΡΑΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Τζιάνα Τσαϊλακοπούλου

ΚΙΝΗΣΙΟΛΟΓΙΑ Μαριάννα Καβαλλιεράτου

ΜΟΥΣΙΚΗ David Lynch

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΦΩΤΙΣΜΩΝ Σάκης Μπιρμπίλης

ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ Βασιλική Σύρμα

ΒΟΗΘΟΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ Κωνσταντίνος Κουνέλλας

ΒΟΗΘΟΣ ΣΚΗΝΟΓΡΑΦΟΥ Φώτης Κομεσσάριος

ΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΣ Κατερίνα Έσσλιν

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ-TRAILER Γιάννης Ζάχος

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Μανόλης Σάρδης/Pro4

ΒΟΗΘΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Χριστίνα Πολυχρονιάδου

ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ

Γιάννης Φέρτης, Έλλη Πασπαλά, Δημήτρης Μάριζας,

Μάρκος Παπαδοκωνσταντάκης, Φωτεινή Παπαχριστοπούλου, Δημήτρης Πασσάς,

Λυδία Τζανουδάκη, Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη, Σωσώ Χατζημανώλη

Μουσικός επί σκηνής ο David Lynch

Με την υποστήριξη της ΣΧΟΛΗΣ ΜΩΡΑΪΤΗ, της BUNKER και του ΩΔΕΙΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΝΑΚΑΣ