Η Φιλία Κανελλοπούλου κινείται μες τις λέξεις. Τις χρησιμοποιεί, τις αγαπά, τις πιστεύει. Είναι τα μέσα της. Για να εκφράσεις επιθυμίες, γνωριμίες και ανάγκες. Μας μίλησε για την πρώτη ποιητική συλλογή της, αλλά και για τα γραπτά που έρχονται, για τους συγγραφείς που αγαπάει και γα την έμπνευση που την καθοδηγεί. 

Πως ήρθε η συγγραφή στη ζωή σου; Από ποια ανάγκη πηγάζει;

Το πως ήρθε δεν το θυμάμαι πια, ανήκει στο μακρινό παρελθόν και έτσι είναι σαν να ήταν πάντα εδώ. Έχω συναναστραφεί από πολύ μικρή με συγγραφείς, λογοτέχνες, δοκιμιογράφους, ποιητές, εξαιτίας της οικογένειάς μου και αν και δεν με θεωρώ ακριβώς κομμάτι αυτού του κόσμου, εντούτοις αυτές είναι οι αναφορές και οι επιρροές μου. Πέραν των «λόγιων» υπάρχουν και οι λαϊκές επιρροές, ένας παππούς τρομερός αφηγητής μέχρι σήμερα στα 92 του και γιαγιάδες, προγιαγιάδες, μαμά και θεία, όλες τρομερές αφηγήτριες ιστοριών, παραμυθιών και θρύλων, οπότε ο σπόρος για την φαντασία και τη συγγραφή ξεκινάει από την οικογένεια. Αυτός ο σπόρος στην δική μου περίπτωση ταυτίζεται και με το θέλω μου να ασχοληθώ με τις τέχνες γενικότερα. Η αδερφή μου και ο ξάδερφός μου π.χ., είναι τρομερό παράδειγμα ως προς αυτό, διότι, είναι αυτό που λέμε «γεννημένοι» κωμικοί και αφηγητές, όμως δεν τους ενδιαφέρει να εκθέσουν αυτά τους τα ταλέντα. Εγώ ήθελα από πάντα να γράφω, σε κάθε περίσταση και εκτός περίστασης δηλαδή, -γράφω ποιηματάκια και με τη λίστα του σούπερ μάρκετ- και να παρουσιάζω την δημιουργία μου. Το ότι γράφω πηγάζει από την ανάγκη μου να εκφραστώ. Έτσι έχω μάθει να εξωτερικεύω την σκέψη μου από πολύ μικρή και αυτό κάνω ακόμα.

Πότε και πως γράφτηκε το βιβλίο “τα μέσα μου”;

Τα ποιήματα του βιβλίου, γράφτηκαν στο διάστημα 2016-2018. Ξεκίνησα να τα γράφω υπό το πρίσμα μιας συγκεκριμένης πολύ δύσκολης κατάστασης που βίωνα και γι’ αυτό έχουν και όλα κοινή θεματική. Θεωρώ γι’ αυτόν το λόγο το βιβλίο, ένα βιβλίο με συνοχή, με αρχή, μέση και τέλος, παρά το ότι είναι ποιήματα που έχουν και το καθένα τη μοναδικότητα του και το καθένα και μια διαφορετική ιστορία να αφηγηθεί. Όλα εμπνεύστηκαν και γράφτηκαν μετά από συναναστροφές και συναντήσεις με ανθρώπους, γνωστούς, αγνώστους, φίλους, έρωτες, συγγενείς, τους οποίους εγώ έβαζα τότε πάντα, υπό την συνθήκη της δικής μου ψυχικής κατάστασης και πάντα στον σκηνικό χώρο της πόλης όπου ζούσα. Έφτιαχνα ένα σενάριο και οι άνθρωποι που συναναστράφηκα εκείνη την περίοδο έγιναν όλοι, ήρωές του. Αυτούς αποτύπωσα στο χαρτί και υπό αυτήν την έννοια, όλα τα ποιήματα είναι βιωματικά. Έτσι προέκυψε και η επιλογή όσων περιλαμβάνονται στο βιβλίο, ενώ εγώ είχα υλικό και προγενέστερο και μεταγενέστερο αυτής της περιόδου, ωστόσο δεν επέλεξα από αυτό γιατί θα έλειπε αυτή η επικινδυνότητα που -θεωρώ- έχουν αυτές οι 25 ιστορίες. Στις αρχές του 2019 αποφάσισα να τα εκδώσω και διόρθωνα μέχρι και την τελευταία στιγμή, με πολλά ποιήματα να έχουν καταλήξει εντελώς διαφορετικά από τα αρχικά τους, τον Μάιο του 2019 οπότε και κυκλοφόρησε το βιβλίο.

Ο τίτλος σε τι αναφέρεται;

«Τα μέσα μου», γιατί για εμένα το μέσον για να εκφραστώ είναι η συγγραφή ενώ από την άλλη το μέσον της εικαστικού του βιβλίου, Σίλβιας Τσομπανάκη, είναι η δημιουργία εικόνας. Εννοούνται, τα τεχνικά μας μέσα δηλαδή, το χαρτί, το μελάνι, ο πειραματισμός ως προς την φωτογραφία, τα διάφορα σχήματα λόγου που χρησιμοποιούνται στα ποιήματα και εν τέλει και για τις δύο ο λόγος και η εικόνα. Τα μέσα με τα οποία αφηγηθήκαμε η μια στην άλλη την ιστορία μας για να αφηγηθούμε τελικά και μια κοινή στους άλλους. Από εκεί και πέρα δανείζομαι την έκφραση από το ποίημα που κλείνει την συλλογή. Όμως συνειδητά, επέλεξα μόνο αυτήν την λέξη και όχι την συνέχεια της φράσης, καθώς ήθελα να παραπέμπει και στο τεχνικό μέρος όπως προείπα αλλά και στην θεματολόγια του βιβλίου και σε κάτι εσωτερικό και κλειστό, ίσως σε έναν υπόγειο κόσμο καλά κρυμμένο «μέσα» μου. Σε όλες τις ιστορίες, με απασχολούν τα «μέσα» ενός ανθρώπου και μεταφορικά αλλά και κυριολεκτικά. Εστιάζω και στον ψυχικό κόσμο, αλλά με ενδιαφέρουν πολύ και τα μέλη του ανθρώπινου σώματος. Τα μέσα μας δηλαδή, τα σωθικά μας. Το αίμα μας, τα σωματικά μας υγρά, το νερό μας. Τα όργανα, όπως στομάχι, σπλήνα, καρδιά, γιατί αυτά είναι και το μέσον με το οποίο νιώθουμε πραγματικά, με το οποίο καταλαβαίνουμε τα συναισθήματά μας. Σφίγγεται το στομάχι, κόβονται τα ήπατα, τρέμει η καρδιά και άλλες μεταφορικές κυριολεξίες.

Τι νέο ανακάλυψες για τον εαυτό σου κατά τη συγγραφή του βιβλίου και τι αφού άρχισε να διαβάζεται από τους αναγνώστες;

Κατά τη συγγραφή ανακάλυψα ότι το μυαλό (μου) είναι ένας πολύ περίπλοκος και ταυτόχρονα απλός μηχανισμός. Διογκώνει πράγματα μικρά και μικραίνει πράγματα μεγάλα, που αυτό πολλές φορές είναι καλό γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις δε θα μπορούσαμε να ζήσουμε αν τα μεγάλα έμεναν για πάντα εκεί με την ίδια δύναμη. Κατάλαβα ότι ο τρόπος που λειτουργεί έγκειται αποκλειστικά και μόνο σε εμένα την ίδια. Αν θέλω κάτι να το θυμάμαι και να το γράψω έτσι, έτσι και θα το ζήσω.
Αφότου άρχισε να διαβάζεται το βιβλίο, κατάλαβα ότι τελικά δεν διαφέρουμε και πολύ οι άνθρωποι μεταξύ μας και ότι κάτι «δικό μου» μπορεί να αφορά και άλλους κι ας μην το ‘χω κάνει για τους άλλους. Κατάλαβα επίσης, ότι δεν έγινε και κάτι, με την καλή έννοια!

Η συγγραφική διαδικασία βασίζεται στην πειθαρχία ή στην έμπνευση;

Εγώ έχω πολύ συχνά έμπνευση, έχω ακραία φαντασία από πολύ μικρή και είμαι πλέον πολύ παρατηρητική. Σε όλα τα περιβάλλοντα όπου βρίσκομαι, παρατηρώ και ο,τι μου τραβήξει την προσοχή και το ενδιαφέρον, με την βοήθεια της φαντασίας μου, γίνεται αυτόματα μια ιστορία που αν δεν την γράψω, τουλάχιστον θα την αφηγηθώ στους φίλους. Ωστόσο, όλες τις φορές που έχω έμπνευση αυτόματα πειθαρχώ και κάθομαι και γράφω. Δεν έχω ακριβώς πρόγραμμα, δεν γράφω ας πούμε, όπως έχω ακούσει ότι συμβαίνει, κάθε μέρα για 6 ώρες ή κάθε μέρα 10 σελίδες. Ίσως επειδή δεν είμαι αποκλειστικά συγγραφέας και ούτε μου δίνω αυτόν το τίτλο προς το παρόν. Ίσως όμως για να γίνω, να χρειάζεται αυτό το πρόγραμμα και να είναι πιο σημαντικό απ’ τις εικόνες που έχει κάποιος μέσα του. Δεν ξέρω καθόλου. Όταν έγραψα το πρώτο μου θεατρικό κείμενο, είχα αρχικά μια ιδέα και για ένα εξάμηνο κρατούσα σκόρπιες σημειώσεις όλες τις πιθανές ώρες και σε όλα τα πιθανά μέρη, χωρίς όμως ακόμα να υπάρχει σκοπός να συμβεί θεατρικό κείμενο. Κάποια στιγμή μου λέει η συνάδελφος και φίλη μου, Χριστιάνα Λαδοπούλου, να δημιουργήσουμε κάτι μαζί και αν θέλω να γράψω, και τότε είχε έρθει ο χρόνος να ωριμάσει όλη η ιδέα μου, κόλλαγαν πια οι σημειώσεις μου μεταξύ τους, οπότε τα καθαροέγραψα σε ένα βράδυ και το αποτέλεσμα ήταν μια ιστορία με αρχή μέση και τέλος. Βέβαια, διόρθωνα για άλλον ένα χρόνο μέχρι να ανέβει το κείμενο ως παράσταση. Οπότε η δική μου συγγραφική διαδικασία, βασίζεται σε πολλά πράγματα, στην υπομονή -αν και καταβάλλω προσπάθεια-, στην επιμονή, στην αγάπη γι’ αυτό που κάνω, στην μελέτη, στην ηρεμία –επίσης καταβάλλω προσπάθεια-, στην φαντασία, στην παρατήρηση, στην συγκέντρωση, που όλα αυτά είναι παιδιά και της έμπνευσης και της πειθαρχίας.

Από που αντλείς έμπνευση;

Από τους ανθρώπους και τα μέρη που συναντώ.

Ποιους συγγραφείς αγαπάς;

Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, Εμίλ Ζολά, Τσαρλς Μπουκόβσκι, Μίλαν Κούντερα, Αλεξάντρ Γκριν, Ανδρεάς Εμπειρίκος, Μάτση Χατζηλαζάρου, Νίκος Εγγονόπουλος, Μαίρη Όλιβερ, Τζόυς Μανσούρ, Αλμπέρ Καμύ, Κώστας Καρυωτάκης, Μαρία Πολυδούρη, Ναπολέων Λαπαθιώτης, Άρθουρ Ρεμπώ. Νίκος Καββαδίας, Μάρκος Μέσκος, Τέννεσι Ουίλιαμς, Σάρα Κέιν, Μπέρτολτ Μπρεχτ, Λουίτζι Πιραντέλο, Ντάριο Φο και Φράνκα Ράμε, Λούλα Αναγνωστάκη, Θανάσης Τριαρίδης, Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης, Χρήστος Βακαλόπουλος, Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι, Μαργαρίτα Καραπάνου, Μάνος Ελευθερίου, Τίτος Πατρίκιος, Τομ Ρόμπινς, (αν και πολλοί τον υποτιμούν, εγώ τον αγαπώ πολύ γιατί μ’ έχει συντροφεύσει σε διάφορες φάσεις της ζωής μου). Η λίστα δεν τελειώνει και ξεχνώ πολύ κόσμο.

Τι σου δίνει δύναμη και πίστη στη ζωή;

Η φύση.

Οι τέχνες.

Τα παιδιά.

Οι άνθρωποι.

Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σου;

Ασχολούμαι εδώ και αρκετό καιρό με τη συγγραφή ενός κινηματογραφικού σεναρίου μεγάλου μήκους. Αυτό είναι αρκετά δύσκολο και θέλει πολλή μελέτη, έρευνα και πειθαρχία (!). Τα κάνω όλα αυτά αλλά με αργούς ρυθμούς. Αυτό θέλω να ολοκληρωθεί μέσα στο 2020. Έχω ξεκινήσει να γράφω και ένα θεατρικό κείμενο και υπάρχει έμπνευση για ακόμα αρκετά γραπτά. Θέλω και να σπουδάσω κινηματογραφικό σενάριο. Αυτά 🙂

Η πρώτη ποιητική συλλογή της Φιλίας Κανελλοπούλου “Τα μέσα μου”, σε εικαστικό περιβάλλον της Σίλβιας Τσομπανάκη, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ὀροπέδιο, 2019.