Δύο φίλες, η Ρένα και η Τίτι, κάνουν τηλεφωνικές φάρσες από το διαμέρισμά τους σε άνδρες υψηλού κύρους. Πίσω από την ανωνυμία τους, αλλάζουν ρόλους, ξεπερνούν όρια και επιχειρούν την μικρή προσωπική τους επανάσταση, κόντρα σε ό,τι νιώθουν καταπιεστικό και προσβλητικό. Η Ασπασία-Μαρία Αλεξίου σκηνοθετεί το μυθιστόρημα της Έρσης Σωτηροπούλου, Η φάρσα, στην Κάμιρο και παρέα με τους συνεργάτες της και τις ηθοποιούς Ελίνα Ρίζου και Αθηνά Παπαδάκη, επιχειρούν μια διερεύνηση της ανθρώπινης ψυχής, που είναι ρευστή και ευαίσθητη, συνδυάζοντας τα προσωπικά τους εργαλεία. Η σκηνοθέτις μας μίλησε για το γοητευτικό σύμπαν της συγγραφέως Έρσης Σωτηροπούλου και όσα της αποκάλυψε, για την ανθρωπινη πολυπλοκότητα που τελικά μας είναι πιο γνώριμη από όσο νομίζουμε, για την γυναικεία δύναμη, τις εκτάσεις και τις προεκτάσεις της.

Τι σε συγκίνησε στο κείμενο της Έρσης Σωτηροπούλου; Γιατί το επέλεξες;

Ο τρόπος που συνδέεται η ίδια η ιστορία με τη γραφή της, είναι αξεδιάλυτα πλεγμένες και εξίσου ενδιαφέρουσες, άρα για μένα ήταν πολύ ενδιαφέρον το πού μπορώ να κινηθώ υφολογικά και το πώς θα μεταφραστεί σκηνικά αυτό το μυθιστόρημα. Επίσης, με συγκίνησαν οι εναλλαγές της ευφορίας και της μελαγχολίας αλλά και το πώς διεισδύει η μία μέσα στην άλλη. Από μικρή ένιωθα μια αμηχανία που με έκανε να γελάω όταν μάλωναν άνθρωποι μπροστά μου ή να κλαίω χαμογελαστή, ακόμα και σήμερα μπορεί να περάσω πολύ καλά τη μια στιγμή ενώ πριν και μετά είμαι τρομερά πιεσμένη, έχω τέτοιους μηχανισμούς σαν άνθρωπος, οπότε προσέγγισα το υλικό μέσα από αυτό το πρίσμα.

Με συγκίνησε η αυθεντικότητα με την οποία αποδίδει η Έρση Σωτηροπούλου τον ψυχισμό μιας γυναίκας που προσπαθεί να βρει τη φωνή της και να αντιδράσει στις κάθε λογής πιέσεις που υφίσταται. Κι ότι η ματιά της δεν είναι δραματική αλλά έχει και χιούμορ και σαρκασμό και τρυφερότητα χωρίς να απλοποιεί αυτά που είναι σύνθετα. Με τα χρόνια έχω μάθει να είμαι πιο ήρεμη αλλά πάντα υπάρχει μέσα μου μια πλευρά πιο επιθετική, πιο άγρια που διεκδικεί αλλιώς ακόμα και την αγάπη, οπότε ήταν υπέροχο που σε αυτό το μυθιστόρημα αυτές οι φαινομενικές αντιφάσεις δεν λειαίνονται.

Με συγκίνησε η αυθεντικότητα με την οποία αποδίδει η Έρση Σωτηροπούλου τον ψυχισμό μιας γυναίκας που προσπαθεί να βρει τη φωνή της και να αντιδράσει στις κάθε λογής πιέσεις που υφίσταται. Κι ότι η ματιά της δεν είναι δραματική αλλά έχει και χιούμορ και σαρκασμό και τρυφερότητα χωρίς να απλοποιεί αυτά που είναι σύνθετα

Ποιες νέες σκέψεις έκανες για τον εαυτό σου μέσα από αυτή τη δουλειά μέχρι τώρα;

Πιστεύω πολύ ότι η δουλειά του κάθε ανθρώπου γίνεται στον χώρο εργασίας του αλλά γίνεται και στο σπίτι του και στα όνειρά του και ότι είναι καλό να βάζεις τον εαυτό σου σε ό,τι κάνεις και τότε δημιουργείται μεγαλύτερος χώρος και για τους υπόλοιπους συντελεστές αλλά και για τους θεατές. Χωρίς να θέλω να κάνω υποθέσεις, αυτό νομίζω ότι έχει κάνει και η ίδια η συγγραφέας και γι’ αυτό μας γοήτευσε ο κόσμος της και μπορέσαμε να τον κατοικήσουμε.

Όσο για μένα, ανά στιγμές εξηγούσα στην πρόβα κάτι που ήθελα να γίνει και ήταν σαν να εξηγώ το πώς αντιλαμβάνομαι τον κόσμο, οπότε ένιωσα σταδιακά μια μεγαλύτερη αποδοχή. Έχω γκρίζα μαλλιά πια, μπορώ να αποδεχτώ το ποια είμαι και το πώς λειτουργώ χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν αμφιβάλλω, ότι δεν θέλω να αλλάξω κτλ. Ο εαυτός σου όμως παραμένει το εργαλείο σου, δεν υπάρχει κάτι έξω από σένα που μπορείς να χρησιμοποιήσεις, αυτό μου λέει κι ο Σωτήρης Βασιλείου με τον οποίο συνεργαζόμαστε πολύ στενά.

Θα ακουστεί αόριστο αλλά αυτό που ανανεώθηκε είναι η πίστη μου στις αόρατες διεργασίες, ότι πρέπει να συνεχίσεις ακόμα κι αν δεν μπορείς να δεις το τέλος της διαδρομής, πρέπει να δείξεις πίστη και εμπιστοσύνη προκειμένου να τη ζητήσεις κι απ’ τους υπόλοιπους. Συνέχισε να προχωράς και μέσα απ’ τη σύγχυση, αυτό σκεφτόμουν.

Πρόκειται για μία παράσταση που είναι γυναικεία υπόθεση -από τις δημιουργούς μέχρι τις ηρωίδες. Αφορά μόνο τις γυναίκες σε έναν κόσμο ανδρών ή κάθε άνθρωπο που είναι περιορισμένος μέσα σε συγκεκριμένο ρόλο;

Δεν ξέρω πώς να απαντήσω, εμένα μου αρέσουν πολύ οι ιστορίες για ανθρώπους που δεν μου μοιάζουν καθόλου και για ανθρώπους που μου μοιάζουν πάρα πολύ. Έτσι κι αλλιώς, μοιάζουμε μεταξύ μας περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε. Δεν έχω κάποιον ιδανικό θεατή στο μυαλό μου, ο καθένας επικοινωνεί διαφορετικά με την παράσταση.

Ποια είναι μία επαναστατημένη γυναίκα στην εποχή μας; Ποια είναι μία πραγματικά επαναστατική πράξη;

Νομίζω ότι υπάρχουν πολλές απαντήσεις ανάλογα και με το πού ζει αυτή η επαναστατημένη γυναίκα και σε ποιους χώρους κινείται. Αυτό που μπορώ να πω για μένα, χωρίς να θεωρώ φυσικά ότι αποτελώ κάποιο πρότυπο είναι ότι, ενώ μπορώ να καταλάβω περίπου πώς με βλέπουν οι άλλοι, ιδίως στον επαγγελματικό χώρο, προσπαθώ να κινούμαι σύμφωνα με τις δικές μου επιθυμίες και τότε οι όποιες προσδοκίες δεν παίζουν τόσο μεγάλο ρόλο. Προσπαθώ να μην εσωτερικεύω δηλαδή εξωτερικές εντυπώσεις άλλων αλλά φυσικά με επηρεάζει η επαφή, δεν πιστεύω ότι μπορεί κανείς να κλείσει τα μάτια και τ’ αυτιά του και να βρει τον εαυτό του. Όσες ώρες και να κοιτάξω τον αφαλό μου δεν θα βγει κάποιο φως.

Οι δύο ηρωίδες του μυθιστορήματος κάνουν φάρσες σε άνδρες, φορείς κάποιου υποτιθέμενου κύρους. Απ’ τη μία τους κοροϊδεύουν και απ’ την άλλη είναι σε επικοινωνία μαζί τους. Αυτό είναι για μένα πολύ ενδιαφέρον, το πώς έρχεσαι σε διάλογο με κάποιον που δεν εκτιμάς, το τι μπορείς να διεκδικήσεις από αυτή την επαφή. Και, όπως σημειώνει ο Νάνος Βαλαωρίτης σχετικά με το μυθιστόρημα της Έρσης Σωτηροπούλου, είναι πολύ σημαντικό το στοιχείο της γελοιοποίησης, του γέλιου. Μ’ αρέσει η ιδέα μιας επανάστασης που γελάει και με τον εαυτό της.

Πώς μπορούμε να αντιληφθούμε τον εαυτό μας όταν αλλάζει τόσους ρόλους και ιδιότητες καθημερινά; Πού βρίσκεται η αλήθεια μας;

Έχω σταματήσει να την αναζητώ, ό,τι κάνω κάθε μέρα είναι αληθινό, όσο σουρεάλ κι αν μου φαίνεται. Ξέρω ό,τι κάθε τόσο αλλάζω και λέω ότι τώρα – μόλις τώρα – ανακάλυψα το νόημα της ζωής και μετά πάλι θα ψάχνω κάτι διαφορετικό. Οπότε, έχω αφεθεί στο να με επηρεάζουν αυτά που κάνω κάθε μέρα, οι δουλειές, οι παρέες, ο γάτος μου, αυτά που συμβαίνουν γύρω μου.

Αυτό που είναι δύσκολο είναι ότι όλοι/ες πια δουλεύουμε πολύ, εκεί διαλύεται το νευρικό σύστημα και γίνεται κανείς αναξιόπιστος. Αυτό όντως δεν μ’ αρέσει και προσπαθώ να το αποφεύγω, δεν θέλω να είναι τα πράγματα στο περίπου.

Μια φάρσα απαιτεί απόκρυψη της πραγματικής μας ταυτότητας. Είναι δίκαιο αυτό για όποιον έχουμε απέναντί μας;

Δεν κάνω πια φάρσες και φυσικά έχουν κάτι πολύ σκληρό αλλά δύο ηρωίδες μυθιστορήματος μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν και μέσα από αυτές εξερευνούμε περιοχές που δεν μπορούμε να προσεγγίσουμε εύκολα στη ζωή μας.

Θα έλεγα πάντως ότι και στην τέχνη αλλά και στη ζωή, ό,τι κρύβει κανείς συνιστά και μια αποκάλυψη. Στο μυθιστόρημα φαίνεται δηλαδή μέσα από τις φάρσες τι απασχολεί τις δύο φίλες, τη Ρένα και την Τίτι, το πώς αλέθουν μέσα τους στη διάρκεια της μεταδικτατορικής περιόδου τους κυρίαρχους λόγους. Κοροϊδεύουν κάτι επειδή δεν έχουν κλείσει τους λογαριασμούς τους με αυτό.

Θα έλεγα πάντως ότι και στην τέχνη αλλά και στη ζωή, ό,τι κρύβει κανείς συνιστά και μια αποκάλυψη. Στο μυθιστόρημα φαίνεται δηλαδή μέσα από τις φάρσες τι απασχολεί τις δύο φίλες, τη Ρένα και την Τίτι, το πώς αλέθουν μέσα τους στη διάρκεια της μεταδικτατορικής περιόδου τους κυρίαρχους λόγους. Κοροϊδεύουν κάτι επειδή δεν έχουν κλείσει τους λογαριασμούς τους με αυτό.

Το θέατρο οφείλει να έχει πολιτική θέση; Να συνομιλεί με την εποχή του; Η δική μας εποχή τι θέατρο χρειάζεται;

Νομίζω ότι ένας άνθρωπος οφείλει να έχει πολιτική θέση και να αντιλαμβάνεται τι συμβαίνει γύρω του, τι προνόμια έχει κτλ. Οι βαθύτερες αντιλήψεις μας είναι αυτές που καθορίζουν την τέχνη που κάνουμε και το πώς προσεγγίζουμε ως κοινό την τέχνη. Δυσκολεύομαι πολύ όμως να πω ότι το θέατρο οφείλει να έχει κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Υπάρχουν πολλά είδη θεάτρου, πολλοί διαφορετικοί καλλιτέχνες.

Αν πρέπει να πω κάτι οπωσδήποτε θα έλεγα ότι η πολιτική θέση δεν προκύπτει μόνο μέσα από την καλλιτεχνική σύλληψη αλλά και μέσα από τις σχέσεις των ανθρώπων και το πώς δουλεύουν μαζί.

Τι σου δίνει δύναμη στην καθημερινότητα;

Η μουσική! Και τον τελευταίο καιρό η μουσική του Eddie Dark, έχει κάτι που ταιριάζει με τη Φάρσα, οπότε στη διάρκεια των προβών τον άκουγα με το που ξυπνούσα, πριν την πρόβα, μετά την πρόβα, πριν κοιμηθώ, ανυπομονώ για τη συναυλία του… Μου δίνει δύναμη το να ξυπνάω κάθε πρωί και να βάζω κρέμα ματιών, βιταμίνη C και αντιηλιακό και το βράδυ ρετινόλη. Το να κοιμάται ο γάτος μου πάνω μου και να σιχτιρίζω που εμένα μου λείπει ύπνος. Μου δίνει δύναμη το ότι η πρώτη μου παρόρμηση δεν είναι πάντα η χειρότερη. Η αγάπη των άλλων προς εμένα και το βλέμμα τους όταν μου λένε κάτι όμορφο. Η δική μου αγάπη για τη Φάρσα (και για το Ζιγκ ζαγκ στις νεραντζιές). Το ότι φοράω πάντα καπέλο πια όταν είμαι έξω και δεν είμαι ξέσκεπη. Το ότι η μαμά μου με στηρίζει. Το ότι δεν είναι λίγες οι φορές που όλα πάνε λάθος και τελικά είναι σωστά. Το ότι μπορεί να μη με περιμένει τίποτα και κανείς αλλά εγώ πιστεύω ότι αξίζει όλο αυτό.

Η φάρσα της Έρση Σωτηροπούλου σε σκηνοθεσία Ασπασίας-Μαρίας Αλεξίου στην Κάμιρο

Συντελεστές

Δραματουργική επεξεργασία-Σκηνοθεσία: Ασπασία-Μαρία Αλεξίου

Δραματουργία-Σκηνικό-Κοστούμια-Φωτογραφίες: Σωτήρης Βασιλείου

Μουσική σύνθεση: Γιώργος Ραμαντάνης (Lowtronik)

Επιμέλεια κίνησης: Νικόλας Χατζηβασιλειάδης

Σχεδιασμός φωτισμών: Μαρία Γοζαδίνου

Βοηθός σκηνοθέτριας: Εύα Γκάνα

Οργάνωση παραγωγής: Όλγα Τσατσούλη

Υπεύθυνη επικοινωνίας: Ευαγγελία Σκρομπόλα

Social Media: Social Wave

Παίζουν: Αθηνά Παπαδάκη, Ελίνα Ρίζου

Παραγωγή

MERLIN MERLIN MERLIN ΑΜΚΕ

Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά την Έρση Σωτηροπούλου για την ουσιαστική στήριξή της στην πραγματοποίηση αυτής της παράστασης.

Πληροφορίες

Κάμιρος (Ιθάκης 32, Αθήνα)

Για 10 παραστάσεις

Από 19 Οκτωβρίου έως 11 Νοεμβρίου

Κάθε Δευτέρα και Τρίτη και

* Τετάρτη 4 Νοεμβρίου

*Τετάρτη 11 Νοεμβρίου

στις 21.00

ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ
15€ κανονικό
12€ φοιτητικό, άνω των 65 ετών
5€ ατέλειες & κάρτα ανεργίας
(από το ταμείο του θεάτρου)

Η παράσταση απευθύνεται σε θεατές άνω των 16 ετών

Προπώληση: ticketservices.gr/event/farsa

Τηλεφωνικές κρατήσεις & Πληροφορίες:

211 7251384, 6989945228

11:00-15:00 & 18:00-21:00

Το μυθιστόρημα Η φάρσα της Έρσης Σωτηροπούλου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.