H Θεατρική Ομάδα Κωφών «Τρελά Χρώματα», παρουσιάζει την παράσταση «Δεσποινίς Μαργαρίτα» του Ρομπέρτο Ατάιντε στο Θέατρο Noūs – Creative space από την  Παρασκευή 1η Φεβρουαρίου,  σε διασκευή – σκηνοθεσία Έλλης Μερκούρη με τους Όλγα Δαλέκου, Έλλη Μερκούρη,  Μαρία Στεφανή και Γιούλη Τσαγκαράκη η οποία για πρώτη φορά συνεργάζεται επί σκηνής με την Θεατρική Ομάδα Κωφών «Τρελά Χρώματα». Μία δασκάλα και η σχέση με τους μαθητές της φέρνει στο προσκήνιο το διαχρονικό ζήτημα της άσκησης εξουσίας και των κινδύνων που αυτή εγκυμονεί. Η Έλλη Μερκούρη μας μίλησε για το έργο και τις προεκτάσεις του, για τη συνύπαρξη και τη συνεργασίας κωφών και ακουόντων ηθοποιών και τον τρόπο που αναδεικνύει τις αποχρώσεις του έργου, για την Θεατρική Ομάδα Κωφών «Τρελά Χρώματα», τον πυρήνα εργασίας και τους στόχους της.

Τι σε συγκινεί στο συγκεκριμένο έργο;

Στο έργο «Δεσποινίς Μαργαρίτα» του Ρομπέρτο Ατάιντε συγκινεί κυρίως ο τρόπος με τον οποίο αποκαλύπτεται η σκληρότητα της εξουσίας και η ανθρώπινη μοναξιά. Η σταδιακή αλλαγή και μεταμόρφωση της δασκάλας, η οποία γίνεται αυταρχική και βίαιη προκαλεί έντονα  συναισθήματα, γιατί με αυτόν τον τρόπο δείχνει πόσο εύκολο είναι η εξουσία να διαφθείρει τον άνθρωπο. Επίσης, είναι ενδιαφέρον ο τρόπος που μπορεί να λειτουργήσει η καταπίεση των “μαθητών” δηλαδή των θεατών. Σίγουρα μερικοί μπορεί να αισθανθούν αμηχανία ή φόβο, επειδή θα ταυτιστούν με τον αδύναμο που δεν μπορεί να αντιδράσει. Παράλληλα, η μοναξιά της Δεσποινίδας Μαργαρίτας, όπου πίσω από τη σκληρότητα διακρίνεται ένας άνθρωπος πληγωμένος και βαθιά μόνος. Αυτή η αντιφατικότητα προκαλεί λύπηση και προβληματισμό. Το έργο συγκινεί επειδή αναγκάζει τον θεατή να δει τον εαυτό του είτε στη θέση του καταπιεστή, είτε του καταπιεσμένου και να συνειδητοποιήσει πόσο εύθραυστη είναι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Πως δουλέψατε για να γίνει παράσταση;

Βασικό κριτήριο αποτελεί η ισότιμη συμμετοχή όλων και η δημιουργική συλλογική δουλειά. Η παράσταση αποτελεί έναν συνδυασμό του σωματικού θεάτρου, της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας και της φωνητικής ερμηνείας, προτείνοντας ευρηματικούς τρόπους της υποκριτικής τέχνης για την απεικόνιση του ίδιου χαρακτήρα. Πραγματοποιείται αρκετή έρευνα και προετοιμασία ως προς τους κώδικες υποκριτικής, τα κινησιολογικά μοτίβα, την απόδοση των κειμένων και το αισθητικό μέρος με την εικαστική προσέγγιση της παράστασης. Έχει σχεδιαστεί για να απευθύνεται τόσο σε Κωφούς, όσο και σε ακούοντες θεατές. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι χρησιμοποιούνται τεχνικές για την ανάδειξη της προσβασιμότητας.  

Τι νέο έμαθες για τον εαυτό σου από τη συγκεκριμένη δουλειά μέχρι σήμερα;

Κάθε φορά η διπλή μου ιδιότητα ως σκηνοθέτη και ηθοποιού αποτελεί μια ιδιαίτερη συνθήκη, η οποία κρύβει αρκετές δυσκολίες. Την ώρα που βρίσκεσαι στη σκηνή και ερμηνεύεις, είναι σαν να αποστασιοποιείσαι από τον εαυτό σου και να παρατηρείς ταυτόχρονα όσα συμβαίνουν γύρω σου: πώς παίζουν οι υπόλοιποι ηθοποιοί, πώς κινούνται και πώς διαμορφώνεται συνολικά η σκηνική εικόνα. Κάποιες στιγμές ο εγκέφαλος κατακλύζεται από έναν καταιγισμό πληροφοριών. Αν σε όλα αυτά προστεθεί και η χρήση μιας διαφορετικής γλώσσας, όπως η νοηματική, μπορεί κανείς να αντιληφθεί την ένταση και το «χάος» που δημιουργείται στο μυαλό. Ωστόσο, αυτή η υπερδιέγερση του μυαλού είναι μια διαδικασία, η οποία μέσω του υψηλού βαθμού δυσκολίας που έχει γέννησε μοναδικές στιγμές δημιουργικότητας και ευρηματικότητας που πάντοτε με εκπλήσσει. Είναι αλήθεια ότι σε αυτή την παράσταση νομίζω ότι όλοι μας μάθαμε περισσότερα πράγματα για τους άλλους, μοιραστήκαμε ιδιαίτερες στιγμές που δεν θα τις ξεχάσουμε ποτέ, γελάσαμε με την καρδιά μας και συγκινηθήκαμε βαθιά…Αυτή δεν είναι η υπέροχη λειτουργία

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά ενός καλού δασκάλου;

Νομίζω ότι το σημαντικότερο χαρακτηριστικό είναι ότι ένας καλός δάσκαλος δεν μεταδίδει μόνο γνώσεις, αλλά διαμορφώνει χαρακτήρες και αξίες. Δείχνει ενδιαφέρον, κατανόηση και σεβασμό προς τους μαθητές του. Παρέχει σε μέγιστο βαθμό τη γνώση, αλλά και τη μεταδοτικότητά του. Χρησιμοποιεί ποικίλες μεθόδους διδασκαλίας για να κρατά το ενδιαφέρον των μαθητών. Είναι απλός και κατανοητός με έναν τρόπο που γίνεται αντιληπτός από όλους. Αντιμετωπίζει όλους τους μαθητές ισότιμα, δεν κάνει διακρίσεις, ούτε και έχει προκαταλήψεις. Μπορεί να κατανοεί τις δυσκολίες και τα συναισθήματα των μαθητών του, καθώς οφείλει να εντείνει και να αναπτύσσει την ενσυναίσθησή του. Ενισχύει την αυτοπεποίθηση των μαθητών και τους εμψυχώνει. Δημιουργεί κλίμα εμπιστοσύνης και συνεργασίας μέσα στην τάξη. Οφείλει να είναι ο ίδιος συνεπής και να αποτελεί θετικό πρότυπο συμπεριφοράς.

Ποιοι οι άξονες δράσεις και ποιοι οι στόχοι της ομάδας σας;

Η Ομάδα αποτελεί μια σύμπραξη Κωφών και ακουόντων ηθοποιών και καθ’ όλη τη διάρκεια της καλλιτεχνικής της πορείας είχε ως στόχο τη συστηματική ενασχόληση με την θεατρική δράση, την ανάδειξη νέων κωδικών στην υποκριτική έκφραση, αξιοποιώντας με ανανεωτική ματιά την νοηματική γλώσσα, παράλληλα με την φωνητική ερμηνεία, τις αρχές του αυτοσχεδιασμού και τις τεχνικές του σωματικού θεάτρου. Μέχρι τώρα η Ομάδα είχε την τιμή να συνεργαστεί με σημαντικούς πολιτιστικούς φορείς, ενώ το 2023 της απονεμήθηκε Τιμητικός Έπαινος για την πορεία του καλλιτεχνικού έργου της από την Ένωση Κριτικών Θεάτρου και Παραστατικών Τεχνών στα Βραβεία Θεάτρου και Παραστατικών Τεχνών. Το αρχικό κίνητρο, κατά τη γνώμη μου, δεν μεταβλήθηκε ποτέ. Εξάλλου, ανέκαθεν μοιραζόμασταν την ίδια οπτική. Αυτή ήταν και παραμένει η ένωση των ανθρώπων μέσα από την τέχνη του θεάτρου, είτε ως δημιουργοί πάνω στη σκηνή, είτε ως θεατές. Ο βασικός άξονας και η φιλοσοφία της Ομάδας είναι η διερεύνηση των τρόπων με τους οποίους οι καλλιτέχνες επικοινωνούν θεατρικά, ακόμη και όταν χρησιμοποιούν διαφορετικά γλωσσικά μέσα. Η Ομάδα πειραματίζεται με μη συμβατικούς συνδυασμούς. Έτσι, παρότι το θέατρο βασίζεται παραδοσιακά στον λόγο, η ενσωμάτωση της νοηματικής γλώσσας δεν αναιρεί τη σημασία του, αλλά έχει τη δυνατότητα να τον επαναπροσδιορίζει. 

Τι σου δίνει δύναμη και πίστη στην καθημερινότητα;

Οι μικρές σταθερές αξίες της ζωής και οι ανθρώπινες σχέσεις. Η αγάπη και η στήριξη των ανθρώπων γύρω μας, η ελπίδα για κάτι καλύτερο, αλλά και η αίσθηση ότι η ζωή μας μπορεί να έχει ένα βαθύτερο νόημα. Επίσης, η δημιουργία και η τέχνη λειτουργούν ως πηγές εσωτερικής δύναμης, υπενθυμίζοντας ότι ακόμη και μέσα στην καθημερινή φθορά μπορούμε να βρίσκουμε λόγους να συνεχίζουμε, να δημιουργούμε, να ελπίζουμε…

Φωτογραφίες: Δάφνη Δρακούλη

Συντελεστές

Συγγραφέας: Ρομπέρτο Ατάιντε

Μετάφραση: Πάνος Κατέρης

Διασκευή-Σκηνοθεσία: Έλλη Μερκούρη

Σκηνικός χώρος-σχεδιασμός φωτισμών: Ζωή Μολυβδά-Φαμέλη

Κοστούμια: Ειρήνη Γεωργακίλα

Μουσική: Νίκος Κυριαζής

Χορογραφία: Μάτα Μάρρα

Απόδοση κειμένων στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα: Μυρτώ Γκανούρη, Όλγα Δαλέκου, Μαρία Στεφανή

Γραφιστικά: Μαρία Στεφανή

Φωτογραφίες promo-Βίντεο: Δάφνη Δρακούλη

Υπηρεσίες Προσβασιμότητας: ATLAS E.P.

Επιμέλεια Υπερτιτλισμού: Εμμανουέλα Πατηνιωτάκη

Ερμηνεύουν:

Δαλέκου Όλγα

Μερκούρη Έλλη

Τσαγκαράκη Γιούλη

Στεφανή Μαρία