Η Καλλιτεχνική ομάδα Άλας παρουσιάζει στο Θέατρο Arroyo, κάθε Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακη την παράσταση «Σώμα Μήδεια». Μια παράσταση βασισμένη στη «Μήδεια» του Ζ. Δ. Αϊναλή, που γράφτηκε για τη συγκεκριμένη παράσταση. Την καλλιτεχνική επιμέλεια και τη διασκευή υπογράφει ο Σάββας Στρούμπος, ενώ τους τραγικούς ήρωες ερμηνεύουν η Ναταλία Γεωργοσοπούλου και ο Αντώνης Ιορδάνου. Επί σκηνής βρίσκεται και ο συνθέτης της παράστασης και μουσικός Γιάννης Ισμυρνιόγλου. Τα μέλη της ομάδας μας μίλησαν για την καλλιτεχνική εμπειρία της νέας τους παράστασης, τον τρόπο που συνομιλεί με την εποχή μας, και τον συγμό του μύθου όπως τον βίωσαν.
Τι είναι αυτό που μας γοητεύει στους μύθους; Γιατί επιστρέφουμε σε αυτούς ξανά και ξανά;
Σάββας Στρούμπος: Ο μύθος δεν είναι μυθολογία. Δεν αποτελείται από απλές ιστορίες ή παραμύθια με όμορφο ή δυσάρεστο τέλος. Γεννιέται από την αγωνιώδη ύπαρξη του ανθρώπου πάνω στη γη, από το βάρος του δυσεπίλυτου ανθρώπινου αινίγματος, από το συχνά ανυπόφορο ερώτημα ‘’περί τίνος πρόκειται;’’. Ο άνθρωπος αλληλεπιδρά με τη φύση, με την πόλη και την ιστορία. Πουθενά δεν βρίσκει σταθερές και ακλόνητες ρίζες ή και απαντήσεις απέναντι στον τρόμο που γεννάει το ίδιο το αίνιγμα της ύπαρξής. Δημιουργεί θεούς και θεότητες, θρησκείες, ιδεολογίες και άλλα αναλγητικά αυτού του τρόμου, και πάλι όμως, το Αδιέξοδο είναι εκεί, παρόν, επίμονα παρόν.
Τι συμβαίνει στη ρίζα του μύθου; Έδαφός της αποτελούν οι πιο σκοτεινές πτυχές της ανθρωπινότητας, τα πιο μύχια σημεία, οι πιο ανομολόγητοι φόβοι, οι πιο απόκρυφες και έντονες επιθυμίες. Η φαντασία είναι η μήτρα των μύθων, είναι το κανάλι μέσα από το οποίο ο άνθρωπος διοχετεύει την αγωνία του αλλά και τη δημιουργικότητά του, εφευρίσκοντας μορφές που εκφράζουν αυτήν την αγωνία. Υπό ένα τέτοιο πρίσμα, η καλλιτεχνική δημιουργία ως ζωντανή διαδικασία, περιέχει πολλές περισσότερες διαστάσεις από την ψυχική ή πνευματική τέρψη, πόσο μάλλον από την πραγματοποίηση και την εμπορευματοποίηση που επιβάλλει η βιομηχανία του θεάματος. Στον πυρήνα της βρίσκεται η ανάγκη της διαπραγμάτευσης με τον τρόμο και τα σκοτάδια που γεννά η ύπαρξη του ανθρώπου πάνω στη γη.
Τι μας λέει για την εποχή μας ο μύθος της Μήδειας;
Σάββας Στρούμπος: Ο μύθος της Μήδειας είναι ένα διαρκές και δισεπίλυτο αίνιγμα. Στην παράσταση ΣΩΜΑ ΜΗΔΕΙΑ μελετήσαμε την ευαλωτότητα της Μήδειας προς τον Ιάσονα και τη χειραγώγηση του Ιάσονα προς τη Μήδεια. Ευαλωτότητα και χειραγώγηση στις τραγικές τους διαστάσεις, δηλαδή ως καταστάσεις που υπερβαίνουν τα ανθρώπινα όρια και μας εισάγουν στα τοπία της ύβρης (της υπερβολής), της άτης (της μανίας) και της νέμεσης (της τιμωρίας). Η Μήδεια δεν μπορεί παρά να είναι ευάλωτη προς τον Ιάσονα και ο Ιάσων δεν μπορεί παρά να χειραγωγεί τη Μήδεια….ξανά και ξανά…. Βρισκόμαστε ήδη στον πυρήνα του τραγικού αδιεξόδου, από όπου αναβλύζει και το υλικό του μύθου. Το ένα πρόσωπο υπάρχει μέσα από το άλλο σε ένα διαρκές και επώδυνο παρόν. Ευαλωτότητα και χειραγώγηση οδηγούν τα δύο πρόσωπα στην τρέλα, ώσπου τελικά το ένα πρόσωπο ταυτίζεται με το άλλο. Μπορούμε να πούμε ότι η παράσταση ΣΩΜΑ ΜΗΔΕΙΑ έχει τα χαρακτηριστικά μιας μετα-τραγωδίας. Όλα τα στοιχεία της τραγωδίας αφαιρούνται, ο χορός, τα πρόσωπα, η πόλη, η φύση, οι θεοί. Στο απογυμνωμένο τοπίο μένουν τα δύο πρόσωπα έκθετα στον τραγικό πυρήνα της συνύπαρξης τους. Η παράσταση είναι ακριβώς η μελέτη αυτού του τραγικού πυρήνα.
Μπορούμε να πούμε ότι η παράσταση ΣΩΜΑ ΜΗΔΕΙΑ έχει τα χαρακτηριστικά μιας μετα-τραγωδίας. Όλα τα στοιχεία της τραγωδίας αφαιρούνται, ο χορός, τα πρόσωπα, η πόλη, η φύση, οι θεοί. Στο απογυμνωμένο τοπίο μένουν τα δύο πρόσωπα έκθετα στον τραγικό πυρήνα της συνύπαρξης τους. Η παράσταση είναι ακριβώς η μελέτη αυτού του τραγικού πυρήνα.
Πως δουλέψατε για την παράστασή σας; Ποιο το προσωπικό κέρδος από την συμμετοχή σε αυτή τη δουλειά;
Ναταλία Γεωργοσοπούλου: Το ποιητικό έργο που γράφτηκε από τον Ζήση Αϊναλή και που διασκεύασε ο Σάββας Στρούμπος, μοιάζει σαν μια περίεργη σφυγμομέτρηση που άλλοτε επιταχύνεται κι άλλοτε χαμηλώνει μετατρέποντας τη Μήδεια, τον Ιάσονα, τη σχέση τους τελικά, σε σκιές.
Αυτός ο “σφυγμός” έχει μια τέτοια ησυχία που μόνο οι δυο τους μπορούν να τον αισθανθούν. Μέσα τους χτυπά βαριά, υπόκωφα, ενίοτε με ρυθμούς που καλπάζουν.
Στη διάρκεια των προβών, προσπαθήσαμε να ακούσουμε αυτούς τους περίεργους ψυχικούς ρυθμούς και να τους χειριστούμε με μαλακότητα ώστε να αποκαλυφθεί όλη η τελείως ανορθόδοξη διαδρομή τους. Ο Σάββας μας μιλούσε για “την ερμηνεία των σπλάχνων”, για την πνευματική σύνδεση με το υλικό. Έμοιαζε η πρόβα σαν ένα δίχτυ που η παραμικρή ταλάντωση χτυπούσε δυο φορές μέσα μας.
Η βαθιά συγκέντρωση και πίστη που έφερε ο καθένας στην πρόβα συμπαρέσυρε τον άλλον σε βαθύτερα, άγνωστα τοπία.
Ποιες νέες σκέψεις κάνατε για τον εαυτό σας μέσα από αυτή τη δουλειά μέχρι τώρα;
Αντώνης Ιορδάνου: Σκέψεις που να αφορούν αποκλειστικά εμένα, ίσως όχι. Όμως σκέψεις για το ανθρώπινο είδος στο οποίο ανήκω, ναι. Δουλεύοντας πάνω στο κείμενο του Ζήση Αϊναλή άρχισε σιγά-σιγά να μου αποκαλύπτεται ο ψυχικός κόσμος του Ιάσονα, άρχισα να τον βλέπω ως αναπόσπαστο κομμάτι της Μήδειας μέσα σε ένα κοινό ψυχικό τοπίο. Η Μήδεια και ο Ιάσονας ενωθήκανε μέσα σ’ έναν κύκλο αίματος, ο έρωτάς τους σκορπούσε τον θάνατο οδηγώντας τους στην κόλαση να ζουν ο ένας μέσα από τον άλλον. Το κείμενο γραμμένο σε μορφή μονολόγου εξερευνάει τις μύχιες σκέψεις του Ιάσονα, τις ματαιώσεις του, τις επιθυμίες του ως την καταστροφική αδηφάγα αγωνία του για εξουσία. Μέσα από το έργο βρέθηκα να εξερευνώ σκοτεινές πτυχές της ανθρώπινης ύπαρξης, σκέψεις που οδηγούν τον άνθρωπο προς την καταστροφή, την ψυχική ερήμωση.
Είναι οι αρνητικές εμπειρίες της ζωής μας πιο επιδραστικές στην ψυχοσύνθεσή μας; Αν ναι, γιατί;
Αντώνης Ιορδάνου: Στην ζωή μας οι αρνητικές εμπειρίες είναι σίγουρα πιο δυνατές την ώρα που συμβαίνουν, μπαίνουν βίαια. Τις βιώνουμε σαν χαστούκια, σαν απορρίψεις που αφήνουν το αποτύπωμά τους. Το πόσο επιδραστικές μπορεί να είναι εξαρτάται από το πόσο ευάλωτοι εκείνη τη χρονική στιγμή είμαστε και το μέγεθος του αρνητικού αντίκτυπου που μπορεί να έχει σε μας. Ο άνθρωπος έχει αρκετές ασφαλιστικές δικλίδες να «θάβει» τις αρνητικές εμπειρίες για να συνεχίσει να ζει. Όταν αναπολούμε τη ζωή μας οι περισσότερες άσχημες στιγμές ξεθωριάζουν, μένουν οι καλές στιγμές που ζήσαμε. Όμως κάποια γεγονότα μένουν χαραγμένα και μπορούν να αλλάξουν τη ζωή μας και τον χαρακτήρα μας, να μας σημαδέψουν. Μπορούν να μας κάνουν πιο δυνατούς, να μας αφυπνίσουν ή αν αφήσουμε χώρο στα αρνητικά συναισθήματα να μας κυριεύσουν, μπορούν και να μας καταστρέψουν.
Το σώμα ή το μυαλό ερμηνεύει ορθότερα ένα ερέθισμα ή μία εμπειρία;
Ναταλία Γεωργοσοπούλου: Ένα σώμα ικανό να αντιλαμβάνεται και να αντιδρά στα ερεθίσματα, απαιτεί βαθιά πνευματική σύνδεση με το έσω σώμα, με τη ψυχή. Το μυαλό και το σώμα στην περίπτωση αυτή λειτουργούν αντανακλαστικά, οι σκέψεις και οι κινητικές λειτουργίες προκύπτουν. Στις ιαπωνικές πολεμικές τέχνες λένε, πως το ανθρώπινο σώμα δείχνει σαν σώμα, όμως στην πραγματικότητα είναι ψυχή. Όντας λοιπόν σε αρμονία το σώμα και το μυαλό, χρειάζεται η ενέργεια που θα τα κινήσει και θα τα ενώσει. Η ενέργεια που πηγάζει από μέσα μπορεί να σημαίνει διάθεση ή πρόθεση ή και οτιδήποτε άλλο αναβλύζει από το σώμα σαν καθαρό κρυστάλλινο νερό. Στην κατάσταση αυτή το σώμα ως ολότητα πια δέχεται τα ερεθίσματα σαν λευκός καμβάς ζωγραφικής, κάτι που έχει πολύ ενδιαφέρον γιατί μοιάζει σαν να αναγεννιέται κάθε φορά ο δημιουργός, επομένως και το έργο.
Ποιος ο πυρήνας εργασίας της ομάδας σας; Ποιοι οι στόχοι σας;
Ναταλία Γεωργοσοπούλου: Η ομάδα Άλας θα έλεγα πως λειτουργεί περισσότερο ως ένα δίκτυο καλλιτεχνών, ως ένα υβριδικός τόπος συνάντησης θεάτρου, μουσικής και εικαστικών, όπου στο κέντρο υπάρχει η μελέτη του ανθρώπου μέσα στον άνθρωπο.
Μέσα στα κεντρικά ενδιαφέροντα της ομάδας Άλας στα τρία χρόνια της λειτουργίας της, όπως αυτά αποτυπώνονται στις παραστάσεις της, είναι η ανάδειξη της θέσης της γυναίκας στον σύγχρονο κόσμο, η ευαισθητοποίηση της κοινωνίας απέναντι στο ζήτημα της έμφυλης βίας, όπως και η κατάσταση του ανθρώπινου εγκλεισμού. Στα πλαίσια των παραστάσεων της ομάδας έχουν αναπτυχθεί συνεργασίες με φορείς που ασχολούνται με αντίστοιχα ζητήματα ενώ η ομάδα έχει παρουσιάσει παραστάσεις στις γυναικείες φυλακές Ελαιώνα-Θήβας καθώς και στις ανδρικές φυλακές Κορυδαλλού.
Πώς συνομιλεί η μουσική με το κείμενο και κατά τη διάρκεια της σύνθεσής της αλλά και κατά τη διάρκεια της ερμηνείας της, ζωντανά, επί σκηνής;
Γιάννης Ισμυρνιόγλου: Τα ηχοτοπία και τα μουσικά θέματα που δημιουργήθηκαν γι αυτή την παράσταση είναι βασισμένα στην αίσθηση που αναπτύσσεται εσωτερικά όταν έρχεσαι αντιμέτωπος με ανθρώπους αδίστακτους, χειριστικούς, γλοιώδης. Ανθρώπους που θα έκαναν τα πάντα για να πραγματώσουν τις επιθυμίες τους, με όποιο κόστος για τον υπόλοιπο κόσμο. Ανθρώπους που στο τέλος αυτό που τους κυριαρχεί είναι η τρέλα. Το κείμενο είναι πραγματικά ένα αριστούργημα ποιητικού λόγου και αυτό είναι πολύ βοηθητικό σε σχέση με την ηχητική πορεία του. Ήδη, πριν ξεκινήσουν οι πρόβες, υπήρχε μια κατεύθυνση που όμως διαμορφώθηκε ουσιαστικά κατά την διάρκεια των συναντήσεων με την υπόλοιπη ομάδα. Στόχος εξαρχής ήταν να λειτουργήσει με το κείμενο αλλά και να είναι ουσιαστικής σημασίας σε σχέση με τους ηθοποιούς και αυτό που συμβαίνει στην σκηνή. Το να είμαι μουσικός επί σκηνής και να πρέπει να ανταποκριθώ με ακρίβεια σε αυτό που διαδραματίζεται τη στιγμή μπροστά μου ήταν για άλλη μία φορά μια πρόκληση. Επίσης έπρεπε να είμαι πολύ προσεκτικός σχετικά με το τι μπορώ να κάνω ηχητικά εκείνη τη στιγμή μόνος μου χωρίς να έχω κινητική φλυαρία. Αυτό συνθετικά είναι περιοριστικό αλλά και πολύ δημιουργικό ταυτόχρονα. Υπάρχει αρκετός χώρος για αυτοσχεδιασμό αλλά πάντα βασισμένος σε μια πολύ συγκεκριμένη φόρμα και πάντα σε σχέση την συνθήκη που επικρατεί πάνω στην σκηνή.
Τι σας δίνει δύναμη και πίστη στην καθημερινότητα;
Σάββας Στρούμπος: Η πίστη σε ένα καλλιτεχνικό όραμα για τον άνθρωπο και τον κόσμο. Η προσπάθεια να υλοποιείται αυτό το όραμα μέρα τη μέρα, ακόμα και στιγμή τη στιγμή, παρά τις όποιες μικρές ή και μεγάλες αντιξοότητες.
Nαταλία Γεωργοσοπούλου: Η πίστη που κάποιοι άνθρωποι έχουν να μπορούν να ονειρεύονται τη ζωή ακόμα και μέσα στα συντρίμμια. Είναι αυτό που λέει ο Μαχμούντ Νταρουίς στην “κατάσταση πολιορκίας”: “Η ειρήνη, να τραγουδάς μια ζωή εδώ στη ζωή πάνω στη χορδή του σταχιού.” Στίχοι που γράφτηκαν μέσα στην πολιορκημένη Ραμάλα, το 2002.
Μοναδική πίστη είναι ο άλλος. Μοναδική πηγή πίστης είναι η ίδια η ζωή.
Αντώνης Ιορδάνου: Ότι κάποιοι άνθρωποι παλεύουν για να την αλλάξουν. Η καθημερινότητα μπορεί να σε ρουφήξει, να θεωρείς ότι όλα είναι δεδομένα, προβλέψιμα. Η πίστη ότι μπορεί κάποιος, ότι μπορείς ακόμα κι εσύ να την αλλάξεις με μικρές πράξεις αγάπης, κοινωνικής βοήθειας, προσφοράς προς τους άλλους μου δίνει πραγματικά δύναμη. Μας είναι δύσκολο ακόμα κι ένα χαμόγελο να χαρίσουμε σε κάποιον άγνωστο, κάτι τόσο απλό λες και θα μας στοιχίσει.
Γιάννης Ισμυρνιόγλου: Αν εξαιρέσουμε το γεγονός ότι είμαι στην γενιά την οποία η πολιτικοοικονομική κρίση μας τσάκισε κάθε ελπίδα και όνειρο για το μέλλον μας, θα αναπτυχθεί η σκέψη μου ως εξής. Αντλώ δύναμη από τους ανθρώπους που έχω γύρω μου και με στηρίζουν στα εκάστοτε βήματά μου. Θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό σε αυτό το κομμάτι διότι οι άνθρωποί μου, σε προσωπικό αλλά και επαγγελματικό επίπεδο, είναι αξιοσέβαστοι και είναι εκεί κάθε φορά που θα τους χρειαστώ. Λόγω της επαγγελματικής μου δραστηριότητας στην εκπαίδευση πιστεύω πολύ στα παιδιά μας, πιστεύω στις νεότερες γενιές διότι εκεί βρίσκεται το μέλλον και οποιαδήποτε κίνηση μας πρέπει να αντιλαμβανόμαστε ότι μπορεί να επηρεάσει έναν αριθμό εύπλαστων ανθρώπων. Πρέπει να γινόμαστε συνεχώς καλύτεροι σαν άνθρωποι αλλά και σε αυτά που μας ενδιαφέρουν για να μπορούμε να προσφέρουμε όλο και περισσότερα στους συνανθρώπους μας.
