Το εξαιρετικά ενδιαφέρον έργο Μηχανή Άμλετ του Heiner Müller παρουσιάζεται στο Θέατρο Αλκμήνη σε μια ανεξάρτητη παραγωγή που σκηνοθετεί ο Παύλος Σούλης. Ο Άμλετ βρίσκει την θέση του στο εδώ και το τώρα, αναζητώντας την ταυτότητά του σε έναν κόσμο που τίποτα δεν είναι σταθερό, που τα πάντα μεταβάλλονται, που κυριαρχεί ο νόμος του ισχυρού. Σε ένα κόσμο που το σύστημα λειτουργίας του αφήνει μηδενικά περιθώρια ανάπτυξης και δράσης. Ο ηθοποιός Μιχάλης Φιλίππου μας μίλησε για το έργο και τις νέες προοπτικές του που ανακάλυψε μέσα από αυτή τη δουλειά, την παράσταση και την συνεργασία του με την ομάδα των συντελεστών της, το σύστημα μέσα στο οποίο, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, όλοι αναγκαζόμαστε να υπάρξουμε, τις μηχανές και τους μηχανισμούς του.

Τι σε συγκινεί στο έργο Μηχανή Άμλετ; Ποιες νέες σκέψεις έκανες για τον εαυτό σου μέσα από αυτή τη δουλειά μέχρι αυτή τη στιγμή;

Ένας προνομιούχος άνθρωπος που δεν θέλει πια να σκέφτεται. Που σκοτώνει την ώρα του στην τηλεόραση, σε όλη τη ματαιότητα της καπιταλιστικής κοινωνίας. Ξεκινώντας από τους γονείς του που έχει ανάγκη να εκδικηθεί, βλέποντας μπροστά του μια αποτυχημένη επανάσταση, τον πόλεμο, τις φιλοδοξίες των φίλων του, που μάλλον είναι και δικές του. Με συγκινεί η πολυδιάστατη φύση του ανθρώπου όπως φαίνεται στο έργο. Μέσα στο κείμενο αναγνωρίζεται η ικανότητα του ανθρώπου να αντιλαμβάνεται όλες τις πλευρές, να τις κρίνει, ξέροντας πως είναι ικανός για τα χειρότερα. Αηδιάζει πρώτα με τον εαυτό του και μετά με την κοινωνία που είναι μέρος της. Οι τόσες πληροφορίες που δέχεται καθημερινά, οι στόχοι για προσωπική ευτυχία, οι ρόλοι που του φοριούνται από την πρώτη μέρα της ζωής του- είναι πλέον βάρος στο μυαλό του. Δεν είναι ο Άμλετ ο πρίγκιπας της Δανίας, είναι ο άνθρωπος του σήμερα, εγώ. Δειλός αλλά όχι απαθής. Μέσα από αυτή τη δουλειά συνειδητοποίησα ότι η φράση «Δεν παίζω άλλο», δηλαδή την παραίτηση από τους ρόλους που μας δόθηκαν ή που επιλέξαμε, δεν είναι εφικτή. Η ζωή συνεχίζεται και εφόσον δεν μπορούμε να αδειάσουμε το μυαλό μας, τα εμπόδια θα τα βάζουμε πρώτα μόνοι μας στον εαυτό μας.

Πως δουλέψατε για την παράστασή σας;

Θα μπορούσα να πω πολλά. Ξεκινήσαμε με τον Παύλο Σούλη αναγνώσεις πάνω στη νέα μετάφραση της Βάλιας Κουντούρη. Μαζί με τις αναλύσεις και τις ερμηνείες στο έργο, συζητήσαμε για τον Τόπο και θεατρικές θεωρίες των επαναλήψεων και των ιχνών που αφήνουν οι λέξεις και οι δράσεις. Με την καθοδήγηση του Παύλου, πέρασαν σε εμάς χωρίς να επιδιώκουμε εγκεφαλικά να τις αναπαραστήσουμε. Όλη η διαδικασία θύμιζε εργαστήριο, στο οποίο ακολουθούσαμε βήμα βήμα τις οδηγίες. Με τη Σωσάννα και με την Ειρήνη που ήρθε αργότερα. Περάσαμε από το κλασικό έργο του Σαίξπηρ, στην επανάσταση της Ουγγαρίας, στο σήμερα. Από τον Άμλετ, στον ηθοποιό, στο εγώ. Όλα υπάρχουν σαν ίχνη και συνδέουν την παλέτα. Η Χρυσούλα παρακολουθούσε τις πρόβες και ο Τόπος της παράστασης φτιαχνόταν παράλληλα. Για το τραγούδι εργαστήκαμε και με βοήθησαν η Μαρία Μάχου και η Κατερίνα Αγγελακοπούλου. Είναι μια διαδικασία που συνεχίζει να αναπτύσσεται και κατά τη διάρκεια των παραστάσεων.

Πως μπορούμε να μην ζούμε ως μηχανές ενός συστήματος, αλλά να ακούμε τις πραγματικές μας επιθυμίες;

Στο έργο το Υποκείμενο θέλει να γίνει μηχανή για να σταματήσει να σκέφτεται και να πονάει, ακριβώς επειδή είναι μέρος ενός συστήματος. Είμαστε άνθρωποι που ακόμα νιώθουμε και αντιλαμβανόμαστε όσο κι αν λειτουργούμε μηχανικά, γι’ αυτό υπάρχουν οι εξαρτήσεις και οι άνθρωποι δεν αντέχουμε πολλές φορές τη νηφαλιότητά μας. Οι επιθυμίες μας διαμορφώνονται από το σύστημα στο οποίο ζούμε, γεγονός που σημαίνει ότι πάντα θα είμαστε ενσωματωμένοι σε αυτό. Μπορεί η αναζήτηση των πραγματικών επιθυμιών μας να αποτελεί τον πυρήνα της ανθρώπινης ευχάριστης;

Ποια είναι επαναστατική πράξη στην εποχή μας;

Η επαναστατική πράξη σε βγάζει εν γνώσει σου από το βόλεμά σου, σε ατομικό, διαπροσωπικό και στη συνέχεια σε κοινωνικό επίπεδο, με σκοπό να υπερασπιστείς τα ιδανικά σου. Πράξεις που οδηγούν στην εαυτότητα και στην επίγνωση. Μπορεί να είναι ένα «όχι» σε μια προσωπική σχέση, μια δήλωση σε δημόσιο λόγο, μια διαμαρτυρία, ένας τρόπος ζωής. Η επανάσταση ως έννοια σήμερα, έχει ενσωματωθεί στο ίδιο σύστημα που πολεμάει. Ας ξεκουνηθούμε, και δεν πειράζει αν η πράξη μας δεν ορίζεται ως τέτοια.

Είσαι αισιόδοξος για το μέλλον; Μπορεί να υπάρξει ένας καλύτερος κόσμος;

Παρότι γενικά δεν είμαι αισιόδοξος ως άνθρωπος, θα ήταν αχρείαστο να απαντήσω αρνητικά. Πιστεύω ότι αν σταματήσουμε να ελπίζουμε πως ο κόσμος μπορεί να γίνει καλύτερος, θα χάσουμε κάθε λόγο να προσπαθούμε για κάτι θετικό ή να περιμένουμε κάτι. Η ελπίδα μας κινητοποιεί.

Τι σου δίνει δύναμη στην καθημερινότητα;

Οι άνθρωποι που αγαπώ και που επιλέγω να έχω κοντά μου, να περνάω καλά και να επικοινωνώ μαζί τους. Οι καλές ταινίες, το θέατρο, το φαΐ, ο ύπνος, οι γάτες. Καμιά φορά τίποτα.

ΜΗΧΑΝΗ ΑΜΛΕΤ του Heiner Müller σε σκηνοθεσία Παύλου Σούλη στο Θέατρο Αλκμήνη

Μετάφραση: Βάλια Κουντούρη

Σκηνοθεσία – Δραματουργική επεξεργασία – Επιμέλεια κίνησης: Παύλος Σούλης

Σκηνικά – Κοστούμια: Χρυσούλα Γλωσσίδου

Επιμέλεια φωτισμού: Μανώλης Μπράτσης

Ερμηνεύουν: Ειρήνη Αναγνωστοπούλου, Σωσάννα Νικολακοπούλου, Μιχάλης Φιλίππου

Διδασκαλία τραγουδιού – Βοηθός δραματουργικής επεξεργασίας: Μαρία Μάχου

Διδασκαλία χορογραφίας: Κατερίνα Αγγελακοπούλου

Σχεδιασμός αφίσας – προγράμματος: Αργυρώ Μπεζάτη

Φωτογραφίες: Αναστασία Γιαννάκη

Video – Trailer: Giannis Gizmo

Επικοινωνία: Λία Κεσοπούλου

Χώρος: Θέατρο Αλκμήνη (Σκηνή Intermedio), Αλκμήνης 8-12, Κάτω Πετράλωνα, Αθήνα