Ο Κωνσταντίνος Γώγουλος συμμετέχει στην παράσταση του έργου της Μαργκερίτ Ντυράς Moderato Cantabile που παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα στο θέατρο σε σκηνοθεσία Ευφροσύνης Μαστρόκαλου στο Βιομηχανικό Πάρκο ΠΛ.ΥΦ.Α. Μας μίλησε για το έργο, την παράσταση και την συνάντησή του μαζί τους. Για τα τελευταία 2 ιδιαίτερα χρόνια και πως τα βίωσε ως καλλιτέχνης, ως πολίτης, ως κομμάτι μιας κοινωνίας που πάσχει. Για όσα σκέφτεται, όσα τον κινούν και του δίνουν δύναμη σε μια βίαιη καθημερινότητα όσο η αυτή που μοιραζόμαστε.

Το έργο

Με συγκίνησε ιδιαίτερα το ίδιο το γράψιμο της Ντιράς, η αρχιτεκτονική του κειμένου και οι εικόνες που δημιουργεί. Με συγκίνησε ακριβώς αυτό, τι δημιούργησε αυτή η γυναίκα. Τι άφησε να περάσει μέσα από το σώμα της και η μαστορική της που χρησιμοποίησε για να βγει αυτό το κείμενο. Εργαζόμενος στο Moderato Cantabile συνειδητοποιούσα διαρκώς ότι έπρεπε να αποβάλω προκατασκευασμένες σκέψεις, φίλτρα και προσδοκίες του εαυτού μου πάνω στο κείμενο και μόνο να το ακολουθήσω, να αφήσω να διαπεράσουν και το δικό μου σώμα οι ίδιες οι λέξεις της Ντιράς, όπως υποθέτω πρέπει να έκανε και η ίδια όταν τις έγραφε.  Έχω  κρατήσει μια φράση της που λέει, «Γράφω για να ευτελίσω τον εαυτό μου, να τον κατακρεουργήσω, και για να πάψω να του δίνω τόση σημασία, να ξεφορτωθώ πράγματα: ο σκοπός είναι να πάρει τη θέση μου το κείμενο, έτσι ώστε εγώ να υπάρχω λιγότερο» (συνέντευξη στην Ιταλίδα δημοσιογράφο Leopoldina Pallotta della Torre, 1987).

Οι νέες σκέψεις για τον εαυτό μου, μέσα σε όλο αυτό έγιναν από πιο πριν και αυτές οι νέες σκέψεις ήρθαν αναπόφευκτα να συναντηθούν με αυτήν τη νέα εργασία και συνεργασία.

Η βία των τελευταίων χρόνων

Αυτά τα χρόνια έχουν περάσει σαν τραίνο από πάνω μου, ξυπνάω πολλά πρωινά και αισθάνομαι λες και είχα μετωπική με φορτηγό. Πανδημία και εγκληματική διαχείρισή της από την κυβέρνηση για να πλουτίσουν κάποιοι μεγαλοεπιχειρηματίες, ελληνικό metoo, εγκληματική διαχείριση του προσφυγικού και μεταναστευτικού, νεκροί πρόσφυγες και μετανάστες στα ελληνικά σύνορα, πτώματα που ξεβράζονται στις ακτές, pushbacks, προσφυγικά camps, νεοφασισμός, βιασμοί, γυναικοκτονίες, έμφυλη βία, μια δημοκρατία που διολισθαίνει διαρκώς, λογοκρισία στα ΜΜΕ, κλιματική κρίση που η κυβέρνηση και τα μεγάλα κεφάλαια-μεγάλοι ρυπαντές σφυρίζουν κλέφτικα ή την εκμεταλλεύονται για να πλουτίσουν όλο και περισσότερο, τεράστιες δασικές εκτάσεις καμένες, σπίτια καμένα, ζώα καμένα, καλλιεργήσιμές εκτάσεις καμένες, ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι, έλλειμα δικαιοσύνης, αστυνομική αυθαιρεσία και βία και κάλυψη της από την αστική δικαιοσύνη, εξοντωτική ακρίβεια πάλι για να πλουτίσουν μερικοί μεγαλοεπιχειρηματίες, εξοντωτικές συνθήκες εργασίας, εργασία ανασφάλιστη, εργασία υποπληρωμένη, η βία του να ανοίγεις τον λογαριασμό του ρεύματος και να αισθάνεσαι λες και έχεις φάει μπουκέτο στα δόντια, η βία του να τρέμεις να αρρωστήσεις γιατί το ΕΣΥ είναι διαλυμένο από τις πολιτικές αποφάσεις των τελευταίων πολλών χρόνων και οι άνθρωποί του εξουθενωμένοι ή πλήρως αποανθρωποποιημένοι και ενώ λιώνει ο πιο κοντινός σου άνθρωπος από καρκίνο να σε κοιτάνε στα μάτια πλήρως αποκτηνωμένα και να σου ζητάνε φακελάκι. Η βία του να περιμένεις σε μια ουρά, στη βροχή με 40 πυρετό για 3 και 4 ώρες για ένα μοριακό τεστ και να βλέπεις στην ίδια ουρά άτομα 70 και 80 χρονών και κάποιοι μεγαλοεπιχειρηματίες να έχουν πλουτίσει από όλο αυτό πάλι με εγκληματική ευθύνη της κυβέρνησης και των πολιτικών της. Η βία  του να τρέμεις να αρρωστήσεις ξανά γιατί δεν δικαιούσαι αναρρωτική ή βγαίνει πολύ λίγη, επειδή ο εργοδότης σου έχει κολλήσει το ¼ από τα ένσημα που δικαιούσαι ή και κανένα και δεν τελειώνει αυτή η λίστα με τη βία. Και το σώμα μου έχει μπουκώσει από τόση βία. Τη βία της πατριαρχίας, την ταξική βία, τη βία του νεοφιλελευθερισμού. Τη βία που έχουμε ενδοβάλλει. Τη βία που υπάρχει έτσι κι αλλιώς, μέσα στην ίδια τη ζωή.

Η άμυνα

Η Φρόσω μου λέει συχνά στις πρόβες πως έχω ένταση και πως οι ώμοι μου είναι καρφωμένοι πάνω. Της λέω πως το συνειδητοποιώ, εργάζομαι πάνω σε αυτό αλλά αυτοί πολλές φορές επιμένουν και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μαζεύω ένταση και η ανάσα μου να κόβεται. Πολλές φορές δεν μπορώ να τη μεταβολίσω όλη αυτή τη βία, να την μετατρέψω σε κάτι πιο γόνιμο και δημιουργικό. Σκέφτομαι πώς έρχεται να παρεισφρήσει στις κοινότητες και στις σχέσεις που δημιουργούμε. Κοινότητες  και σχέσεις που μπορεί κιόλας να έχουν ως πρωταρχικό στόχο να μην αναπαράγουν αυτή τη βία και αυτούς τους όρους που τη δημιουργούν. Σκέφτομαι την επόμενη φορά να δημιουργήσω έναν χαρακτήρα που θα έχει τους ώμους του συνεχώς καρφωμένους πάνω και που αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να μαζεύει ένταση και να κόβεται διαρκώς η ανάσα του, να δω τι θα γίνει. Στο τετράδιο εργασίας μου για το Moderato Cantabile, στην πρώτη σελίδα έχω γράψει “to bad acting”. Δεν το σκέφτηκα ούτε μόνος μου, ούτε πρώτος, κάτι αντίστοιχο έχει γράψει ο Bukowski στην τελευταία του νουβέλα, στο Pulp. Στην πρώτη σελίδα γράφει πως η νουβέλα του είναι αφιερωμένη “to bad writing”.  Σκέφτομαι επίσης τη βία που ασκώ από μόνος μου στον εαυτό μου, όταν δεν είναι κάποιος εκεί για να μου την ασκήσει, σκέφτομαι πόσο καλά με έχουν εκπαιδεύσει σε αυτό και εγώ με τη σειρά μου ως άριστος μαθητής το έχω τελειοποιήσει. Σκέφτομαι όλους αυτούς που το εκμεταλλεύτηκαν αυτό, επειδή τους εξυπηρετούσε και τους βόλευε. Σκέφτομαι τις φοβίες μου, τη ματαιοδοξία μου και αυτή τη «μαγική» ιδιότητα που έχουν οι τραυματικές εμπειρίες που έχεις βιώσει στο παρελθόν, να έρχονται και να σου «ληστεύουν» το παρόν. Σκέφτομαι τα πρόσωπα που συναντώ στη ζωή μου, τις φίλες μου, τους φίλους μου, τις συνεργάτιδές μου και τους συνεργάτες μου. Σκέφτομαι τις πράξεις και τα έργα που θαυμάζω και τα πρόσωπα που τις έκαναν. Σκέφτομαι το κορίτσι μου, του κολλητούς μου και τις κολλητές μου, την οικογένειά μου και ηρεμώ κάπως, τον εαυτό μου όταν κάθομαι μόνος μου και κρατάω σημειώσεις και γράφω και το πόσο χαρά και ευδαιμονία μου δίνει όταν δημιουργούμε τομές διαφυγής σε αυτή τη βίαιη, καταπιεστική, μίζερη, καταθλιπτική, συμμορφωμένη, προβλέψιμη και αντί-ερωτική και επιβεβλημένη πραγματικότητα, και πως ακόμα και όταν δεν είμαι στις καλές μου και δεν το ‘χω να  το διαχειριστώ όλο αυτό, αυτά τα πρόσωπα είναι εκεί. Είμαστε εκεί το ένα για το άλλο με ισοτιμία και αγάπη και αυτό από μόνο του μέσα σε όλη αυτή τη φρίκη  είναι ανάσα ζωτικής ανάγκης και πανέμορφη πηγή ομορφιάς.

Είμαστε εκεί το ένα για το άλλο με ισοτιμία και αγάπη και αυτό από μόνο του μέσα σε όλη αυτή τη φρίκη  είναι ανάσα ζωτικής ανάγκης και πανέμορφη πηγή ομορφιάς.

Moderato Cantabile της Μαργκερίτ Ντυράς στο Βιομηχανικό Πάρκο ΠΛ.ΥΦ.Α