Το έργο Στο εσωτερικό του Maurice Maeterlinck παρουσιάζεται σε σύλληψη και σκηνοθεσία Ελένης Παργινού στο Bios. Ξεκινώντας από έναν θάνατο που επηρεάζει μια οικογένεια, η ομάδα των ηθοποιών και των συντελεστών πραγματοποιεί μια έρευνα πάνω στο τι συμβαίνει στο εσωτερικό ενός σπιτιού, μιας οικογένειας, μιας ψυχής, σε συνάρτηση με ό,τι βγαίνει και φτάνει έξω. Οι συντελεστές της παράστασης: Ελένη Παργινού, Γιώργος Φριντζήλας, Ρεβέκα Τσιλιγκαρίδου, Μάιρα Σιδερίδου, Νεφέλη Ανανιάδη, Αλέξανδρος  Νούσκας – Βαρελάς και Κώστας Φραντζής μας μίλησαν για την εμπειρία της νέας τους δουλειάς και τους νέους δρόμους σκέψης που τους οδήγησε, για τον τρόπο που συνεργάστηκαν και δούλεψαν γι αυτή, για τις σημαντικές στιγμές της ζωής και τον τρόπο διαχείρισής τους.

Γιατί επέλεξες να ασχοληθείς με το συγκεκριμένο κείμενο; Τι νέο έμαθες για τον εαυτό σου μέσα από αυτή τη δουλειά μέχρι τώρα;

Ελένη Παργινού

Πρωτοδιάβασα το συγκεκριμένο έργο πριν δύο περίπου χρόνια και νομίζω πως αμέσως αναγνώρισα τρεις βασικές και πυρηνικές οδούς από τις οποίες γοητεύτηκα και ήθελα να τις διατρέξω. Η εικαστικότητα που αναγνωρίζει κανείς εύκολα στην γραφή του και η λογοτεχνικότητα που αποδίδει στις εικόνες του ήταν για μένα από τις γοητευτικότερες προκλήσεις του σύμπαντός του. Πώς “εγκλωβίζεται” η στιγμή και τι αποτύπωμα αφήνει στο χωροχρονικό σύμπαν της σκηνής; Πως η στιγμή που συνεχώς διαφεύγει δημιουργεί τόσο έντονες νοηματικές πυκνώσεις; Γνήσιος συμβολιστής ο συγγραφέας, προσπαθούσε νέους τρόπους θεατρικής πρακτικής, απομακρυνόμενος από την περιοριστική ευκρίνεια μιας φωτογραφικής απεικόνισης της καθημερινότητας, που στην εποχή του κυριαρχούσε. Δεν είναι τυχαία η επιδραστικότητα που άσκησε σε σύγχρονες δραματουργίες όπως αυτή του Μπέκετ. Το Μπεκετικό σύμπαν ήταν άλλωστε και για εμάς ένα φίλτρο ανάγνωσης του έργου. Ο φιλοσοφικός στοχασμός, οι μεγάλες και διαφορετικές στην ποιότητά τους εδραιωμένες σιωπές, μια ελλειπτικότητα στον λόγο, έτσι όπως εμείς την εντοπίσαμε, ήταν υλικά τα οποία αισθάνθηκα οικεία να εξερευνήσω. Και τέλος, αυτή η terra incognita (άγνωστη γη), όπως ο ίδιος την ονομάζει για να μιλήσει για ένα “εξώλογο”, για ό,τι μας υπερβαίνει και αδυνατούμε να αντιληφθούμε. Στο Εσωτερικό έχει να κάνει με τον τρόπο που παρατηρείται και αναγνωρίζεται το φαινόμενο του θανάτου και της σημασίας του για την ζωή μας. Κατ΄εμέ, απαντά  στον κόσμο του ασυνειδήτου και την συνειρμικότητα της σκέψης, έτσι όπως αυτά αποτυπώνονται και εκφράζονται στον καμβά της καθημερινότητα μας ή/και της σκηνής. Κάτι που κρατώ, ως νέα γνώση, από αυτή την δουλειά είναι πώς τίποτα δεν χάνεται, όλα μεταβολίζονται στον χρόνο, ως νέες απεικονίσεις του ίδιου ερωτήματος.

Πως δουλέψατε για την παράστασή σας; Πως διαχειριστήκατε ένα τόσο δύσκολο θέμα;

Ελένη Παργινού & Γιώργος Φριντζήλας

Ελένη: Το πρώτο ζητούμενο ήταν να αναγνωριστεί ο κώδικας και η λειτουργία της ομάδας αρχικά και κατ’ επέκταση της ίδιας της παράστασης. Έτσι, μέσα από αρκετές πρόβες που αφιερώθηκαν σε μεγάλους χρονικά αυτοσχεδιασμούς, οδηγηθήκαμε σταδιακά στο να δημιουργηθεί ένα σύμπαν πολλαπλών αναιρέσεων. Ένα ensemble ηθοποιών που προσπαθεί να κατασκευάσει μία γιορτή, μία μικροκαθημερινότητα και ποτέ δεν τα καταφέρνει. Όλα αναιρούνται μέχρι να φτάσουμε στην μεγάλη αναίρεση που είναι ο θάνατος. Η “παρατήρηση” και η “απορία” ως λειτουργίες του συστήματος του ensemble των ηθοποιών ήταν επίσης η βάση της δουλειάς μας στις πρόβες. Όλα περνούσαν μέσα από το φίλτρο μιας συλλογικής παρατήρησης σαν να τα αντιμετωπίζουμε για πρώτη φορά, σαν να οφείλουμε να τα κατανοήσουμε καλύτερα, ή με έναν άλλο τρόπο αυτή την φορά. Η παρατήρηση σταδιακά έγινε και αυτή μία ισχυρή δομική  λειτουργία του συστήματος που με την σειρά της δημιούργησε μία γραμμή παρατήρησης/παρακολούθησης που εκτείνεται τελικά μέχρι και τους θεατές. Η απορία, ως επιλογή και βάση δουλειάς κι αυτή, ήταν ο μόνος ειλικρινής δρόμος αισθάνομαι για να προσεγγίσουμε το εντελώς ανοίκειο, το τραγικό συμβάν, τον θάνατο και κάπως έτσι να προσπαθήσουμε να σχηματίσουμε από κοινού ένα ερώτημα γύρω από το απειροελάχιστο της ύπαρξής μας.

Γιώργος: Βασικό άξονα και δομικό στοιχείο στην εξέλιξη των προβών αποτέλεσε τόσο η έννοια της λειτουργίας όσο και η ιδέα της παρατήρησης. Τι συνθήκη και τι περιβάλλον δηλαδή πρέπει να δημιουργηθεί για να τεθεί ένας μηχανισμός-οργανισμός σε λειτουργία και που μπορεί να σε οδηγήσει η παρατήρηση αυτού του οργανισμού από έξω σαν τρίτο μάτι. Αυτή η διαδικασία αποστασιοποίησης και παρατήρησης είναι που μας φέρνει κοντά και στο συγκεκριμένο έργο του Μέτερλινγκ. Μέσα από το «Εσωτερικό» παρακολουθούμε δύο ανθρώπους που παρακολουθούν από το παράθυρο την ευτυχισμένη ζωή μιας οικογένειας και έχοντας την γνώση ότι η ευτυχία αυτή πρόκειται να διαλυθεί για πάντα. Πως παρατηρούμε την ζωή μέσα από τον καταλύτη του θανάτου; Το ερώτημα αυτό δίνει στο έργο του Μέτερλινγκ τον οντολογικό του χαρακτήρα βάζοντας τους ήρωες του να μετεωρίζονται στο χείλος του γκρεμού της ζωής και με εφαλτήριο αυτό το άκρο να επαναδιαπραγματεύονται έννοιες όπως η ζωή, ο θάνατος, η ευτυχία ,η εμπιστοσύνη στην απτή πραγματικότητα ,η ασφάλεια που δημιουργούν οι ανθρώπινοι δεσμοί, η ανάληψη της ευθύνης, η επιλογή της αλήθειας ή η επιλογή της απόκρυψης της κ.α. Στην παράσταση οι ερμηνευτές αποτελούν τόσο αυθύπαρκτες οντότητες που ο κάθε ένας φέρει  ξεχωριστά έναν προσωπικό σκοπό απέναντι  στη ζωή όσο και μέλη ενός ευρύτερου οργανισμού από τον οποίο απορρέουν τα ερωτήματα και αιωρούνται οι απαντήσεις ,σαν να παρακολουθούμε ίσως ένα φυσικό φαινόμενο μία καταιγίδα ή ένα ηλιοβασίλεμα.

Είναι πιο ωφέλιμο να ζει κανείς έχοντας στο νου το αμετάκλητο του θανάτου ή αγνοώντας το;

Ρεβέκα Τσιλιγκαρίδου & Μάιρα Σιδερίδου

Ρεβέκκα: Δεν νομίζω ότι υπάρχει επιλογή να αγνοήσεις το αμετάκλητο του θανάτου, εμπεριέχεται στην ύπαρξη μας, όπως και να το έχεις συνέχεια στον νου σου  δεν είναι επιλογή. Έρχεται στον νου από κει που δε το περιμένεις, από ένα στραβοπάτημα, μια είδηση, μια εικόνα, μια μουσική, ένα στίχο, ένα βιβλίο, έναν έρωτα, μια συνάντηση. Αλλά υπάρχει πάντα ένα δίχτυ προστασίας, που η άμυνα της ανθρώπινης ύπαρξης δημιουργεί. Ώστε να μη σε αφήσει να πας βαθειά στη συνειδητοποίηση. Είναι το ένστικτο της επιβίωσης. 

Μάιρα: Θεωρώ πως όταν κρατάς στο νου πως όλα μία μέρα θα τελειώσουν, με έναν τρόπο εκτιμάς αυτό που ακόμα δεν έχει τελειώσει, δηλαδή η ζωή. «Ο άνθρωπος καταλαβαίνει μονάχα εκ των υστέρων» γράφει ο Μέτερλινκ στο έργο. Και μ’ έναν τρόπο αναρωτιέσαι ξανά -σαν πρώτη φορά: Γιατί πάντα εκτιμούμε κάτι μονάχα όταν το έχουμε χάσει; Ποιος ξέρει; Δεν είναι δεδομένο πως θα αναπνέεις και την επόμενη στιγμή. Δεδομένο είναι ο αμετάκλητος θάνατος, μη δεδομένο είναι η μεταβαλλόμενη πορεία προς αυτόν, δηλαδή η ζωή.

Μπορεί ποτέ κανείς να υποψιαστεί τι συμβαίνει στο εσωτερικό ενός σπιτιού ή η πραγματικότητα παραμένει πάντα άγνωστη;

Νεφέλη Ανανιάδη & Αλέξανδρος  Νούσκας – Βαρελάς

Νεφέλη: Μπορούμε να υποψιαστούμε, αλλά σπάνια να γνωρίζουμε. Σήμερα, ο ρόλος αυτός μεσολαβείται συχνά από τα ΜΜΕ, που λειτουργούν σαν παράθυρα προς το “εσωτερικό” των άλλων. Παρουσιάζουν αποσπασματικές εικόνες, στιγμές χωρίς συμφραζόμενα, και εμείς καλούμαστε να συμπληρώσουμε τα κενά. Εκεί γεννιέται η προβολή: νομίζουμε ότι βλέπουμε την αλήθεια, ενώ στην πραγματικότητα καθρεφτίζουμε πάνω της τις δικές μας αγωνίες, φόβους και ανάγκες. Η πραγματικότητα παραμένει πάντα πιο σύνθετη απ’ ό,τι επιτρέπει η εικόνα.

Αλέξανδρος: Δεν νομίζω ότι μπορεί κανείς να ξέρει στα αλήθεια. Ότι και να μας μαρτυράει ένα παράθυρο δίχως κουρτίνες, που αφήνει ένα “εσωτερικό προσωπικό” σε μια διακριτική κοινή θέα, νομίζω πως η πραγματικότητα είναι κάπως πιο πολυσύνθετη. Βέβαια υπάρχει κάτι πολύ γοητευτικό και ιδιόμορφο στην δύναμη που κρύβει η οξύτητα του εξωτερικού βλέμματος. Θέλω να πω, πολλές φορές είναι δύσκολο να δούμε τον ίδιο μας τον εαυτό, όμως ως παρατηρητές μπορεί να μπορούμε να διακρίνουμε πράγματα που οι άμεσα εμπλεκόμενοι δυσκολεύονται να δουν. Επίσης σκέφτομαι πως όσο η κοινωνία απομακρύνεται από τις γειτονιές ως τόπους συνύπαρξης και συνδιαμόρφωσης και όσο και οι άνθρωποι δεν έχουν χρόνο να σταθούν και να δουν, τόσο περισσότερο κάθε “εσωτερικό” γίνεται πιο ιδιωτικό, αδιάφορο και άγνωστο. 

Τι συντέλεσε στην έμπνευση του μουσικού-ηχητικού τοπίου της παράστασης; Πως συνομιλεί με τη σκηνική δράση;

Κώστας Φραντζής

Σε συζητήσεις με την Ελένη γύρω από τον κόσμο του Maeterlinck, και μέσα από την ανταλλαγή σκέψεων και κατευθύνσεων για το σκηνικό σύμπαν της παράστασης, προέκυψε η ανάγκη για μια ηχητική δραματουργία που να αναδύεται οργανικά από την ίδια τη σκηνική δράση και την ηχοποιητική δραστηριότητα των ηθοποιών. Το ηχοτοπίο δημιουργείται σε πραγματικό χρόνο κατά τη διάρκεια της παράστασης, ως ζωντανή και μεταβαλλόμενη διαδικασία.

Ο σκηνικός χώρος και τα σκηνικά αντικείμενα προσεγγίζονται ως εν δυνάμει ηχογόνες πηγές, με τις οποίες οι ηθοποιοί αλληλεπιδρούν άμεσα. Οι παραγόμενοι ήχοι, συντονισμοί και ηχητικές υφές υφίστανται επεξεργασίες σε πραγματικό χρόνο και διαχέονται στον χώρο μέσω τετρακάναλου (quadraphonic) συστήματος, συγκροτώντας ένα δυναμικό ακουστικό περιβάλλον που εξελίσσεται παράλληλα με τη σκηνική πράξη.

Για τι αξίζει να ζούμε;

Ρεβέκκα: Αξίζει να ζεις γιατί αλλιώς θα πεθάνεις, μεταφορικά και κυριολεκτικά. Αν επιλέξεις να ζεις, Αξίζει να είσαι χρήσιμος, Αξίζει να σε αγαπάς, να σε προσέχεις, Αξίζει να μοιράζεσαι, να είσαι γενναιόδωρος, Αξίζει η αποδοχή, Αξίζει να φτάνεις κάθε μέρα λίγο πιο κοντά να γίνεις αυτό που είσαι. 

Ελένη: Η ζωή η ίδια, από μόνη της, αποτελεί υπέρτατη αξία. Το νόημα όμως που αποδίδουμε στην ζωή μας, νομίζω πως έχει να κάνει μ’ ένα σύμπλεγμα προσωπικών, συλλογικών και ιστορικών βιωμάτων, συγκυριών και προσδοκιών.

Γιώργος: Θα έλεγα ότι σημασία δεν έχει τόσο το γιατί αξίζει να ζούμε όσο το αν έχουμε συνείδηση της αξίας του γεγονότος ότι ζούμε. Ένας οργανισμός στην πρώτη του εισπνοή είναι αδιαμφισβήτητα άξιος να ζει με έναν τρόπο σχεδόν μεταφυσικό. Όταν βλέπεις ένα μωρό στην κούνια δεν σκέφτεσαι γιατί αξίζει να ζει ,απλά ζει και αυτό είναι υπέροχο. Μετά στον άνθρωπο η γνώση του θανάτου και του επικείμενου τέλους δημιουργεί όλη την αναζήτηση για νόημα, σκοπό, κατάκτηση, εξουσία, επιβολή, νίκη κ.ο.κ. Μέσα στο ταξίδι μας όμως όλα αυτά είναι πέπλα που καλύπτουν τον πυρήνα και στον πυρήνα υπάρχει και ξαναγεννιέται συνέχεια αυτή η πρώτη εισπνοή και εκπνοή και αξίζει να είμαστε σε επαφή με αυτό για να το ζούμε συνειδητά και να το τιμούμε όσο το έχουμε με τον τρόπο που στον κάθε ένα χαρίστηκε, απόλυτα και χωρίς όρους. Αυτό το χωρίς όρους ανοίγει ίσως έναν στοχασμό για το πως αξίζει να ζούμε αλλά αυτό νομίζω το απαντά ο κάθε ένας στον εαυτό του και παίρνει την ευθύνη της απάντησης του.

Μάιρα: Αξίζει να ζεις γι’ αυτά που δεν μπορείς να ζήσεις χωρίς.

Νεφέλη: Αξίζει να ζούμε όχι επειδή όλα έχουν νόημα, αλλά επειδή τίποτα δεν είναι απολύτως κλειστό όσο ζούμε.

Αλέξανδρος: Για πάρα πολλούς λόγους, το δύσκολο είναι να τους θυμόμαστε. Όπως το νιώθω εγώ, την ζωή την νοηματοδοτούμε εμείς εκ νέου και πολλές φορές, πράγμα μάταιο και απελευθερωτικό ταυτόχρονα. Αυτό το νόημα κάποιες φορές είναι πολύ δύσκολο να βρεθεί, αλλά και να παραμείνει ως φάρος. Και το λέω, γιατί είναι τρομερό να ζει κανείς σε έναν κόσμο πόλωσης και αντίστασης απέναντι σε κάθε τι ανθρώπινο και αλληλέγγυο. Μοιάζει σαν η τιμωρία του σύγχρονου κόσμου να είναι ότι ζούμε με την γνώση, ότι τα συστήματα καταπίνουν αργά και σταθερά τον κόσμο που τα γέννησε. Και αυτό μας φθείρει. Και επειδή βλέπω πως η ταξική ανισότητα επιβάλει άνισους όρους απέναντι στην ζωή, πνίγει το όμορφο και επιβάλλει ένα σκληρό καταναγκαστικό της επιβίωσης, δεν θέλω να νιώθω πως ζω μέχρι να πεθάνω. Θέλω να ζω ενεργητικά και ελεύθερα, συν δημιουργώντας στην διαδρομή, ψάχνοντας νέους τρόπους και παίρνοντας καθημερινά την συνειδητή επιλογή της ζωής σαν μια πολιτική πράξη αντίστασης απέναντι σε όλα όσα μας κάνουν να ξεχνάμε το νόημα της.

Τι σου δίνει χαρά στην καθημερινότητα; Έχει νόημα αν δεν το μοιράζεσαι;

Ελένη: Κάποιες φορές, η καθημερινότητα η ίδια μου δίνει πολλή χαρά. Η χαρά αυτή, φυσικά  προϋποθέτει το μοίρασμα.

Ρεβέκκα: Χαρά είναι οι συναντήσεις, Χαρά είναι ότι ανακουφίζει την ψυχή, Χαρά είναι η ανακάλυψη, Χαρά είναι η δημιουργικότητα, Χαρά είναι οι στιγμές που μοιράζεσαι. 

Γιώργος: Χαρά στην καθημερινότητα μου δίνουν οι στιγμές που έχω την διαύγεια να αφουγκραστώ και να ακολουθήσω εκείνο που μου υπαγορεύει η καρδιά μου και αυτό περιλαμβάνει εγγενώς την έννοια του μοιράσματος έμμεσα ή άμεσα αφού κάθε πράξη ή στιγμή που απορρέει από την καρδιά ελευθερώνει αγάπη η οποία  διαχέεται και τρέφει κάθε ζωντανό οργανισμό γύρω της. Παράδειγμα συγκεκριμένο , χαρά μου δίνει το να ιππεύω ένα άλογο και είναι τόσο βαθιά η χαρά μου που αισθάνομαι ότι αυτό κάνει καλό στον πλανήτη.

Μάιρα: Η μουσική και η σιωπή. Όχι, δεν έχει νόημα αν δεν το μοιράζεσαι.

Αλέξανδρος: Μου δίνει τεράστια χαρά να μοιράζομαι με τους φίλους και τους ανθρώπους που αγαπώ στιγμές. Ένας άνθρωπος μόνος είναι δυστυχής, όχι ο μοναχικός, ο μόνος. Μαζί μπορούμε να πετύχουμε και αποτύχουμε άφοβα. Αγαπώ να δημιουργώ, να γράφω, να βλέπω ταινίες, να φτιάχνω παζλ, να γελάω, να υπερασπίζομαι εκείνους που δεν μπορούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, να ερωτεύομαι.

Νεφέλη: Η χαρά είναι λέξη που με φέρνει σε αμηχανία πάντα…παρόλα αυτά σε αυτή  τη φάση της ζωής μου θα πω ότι έρχεται από μικρές μετατοπίσεις και από τη συνάντηση με τον άλλον. Χωρίς μοίρασμα, τίποτα δεν χάνεται — αλλά τίποτα δεν ανοίγει.

Στο εσωτερικό του Maurice Maeterlinck σε σύλληψη και σκηνοθεσία Ελένης Παργινού στο BIOS exploring urban culture

Συντελεστές:

Μετάφραση: Δημήτρης Δημητριάδης

Σύλληψη – Σκηνοθεσία: Ελένη Παργινού

Ηχητικός Σχεδιασμός & Live electronics: Κώστας Φραντζής
Σκηνικά – κοστούμια: Όλγα Μπρούμα – Ματίνα Μέγκλα

Σχεδιασμός φωτισμού: Περικλής Μαθιέλλης
Φωτογραφίες: Μυρτώ Αποστολίδου

Βοηθοί σκηνοθέτη: Μελίνα Φορτετσανάκη, Μαρίνα Δατσέρη

Τεχνική υποστήριξη &Ηχοληψία: Δημήτρης Ματσούκας
Επικοινωνία: Μαριάννα Παπάκη – Νώντας Δουζίνας

Γραφιστικά: Μαργαρίτα Παπαστεργίου

Παραγωγή: Ομάδα Kentro

Ερμηνεύουν:
Γιώργος Φριντζήλας, Ρεβέκα Τσιλιγκαρίδου, Νεφέλη Ανανιάδη, Αλέξανδρος Νούσκας – Βαρελάς, Μάιρα Σιδερίδου

Η παράσταση πραγματοποιείται με την οικονομική υποστήριξη και υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού.

Info

Τοποθεσία: BIOS exploring urban culture, Πειραιώς 84, Αθήνα.
Ημερομηνία: Πρεμιέρα: Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου 2026, ώρα: 21.00. Παραστάσεις: Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο &Κυριακή. Ώρα έναρξης: 21.00. (Έως 01/03).

Διάρκεια: 75′

Πληροφορίες: Τηλ.: 2103425335
Τιμές εισιτηρίων: Κανονικό: 15€, μειωμένο (φοιτητικό, ανέργων κλπ): 12€

Ατέλειες: 10€
Προπώληση: https://pireos84.bios.gr/event.php?id=248&lang=en