“Λένε οι άνδρες πως εμείς ακίνδυνη ζωή στο σπίτι ζούμε, ενώ εκείνοι πολεμούν στη μάχη. Ανόητοι άντρες. Τρεις φορές θα προτιμούσα σε ώρα μάχης δίπλα στην ασπίδα να σταθώ, από το να γεννήσω μόνο μια φορά”.

Λόγια ανατρεπτικά και ανεπίτρεπτα ξεστομίζει η Μήδεια. Τολμάει να σκεφτεί μια διαφορετική θέση, από αυτή της υποταγής για τη γυναίκα στην Αθήνα της κλασσικής περιόδου. Άραγε πόσο διαφέρει στο σήμερα η αντίδραση μας στο άκουσμα απάρνησης των φυσικοποιημένων ρόλων της γυναίκας; Μητέρα, πιστή σύζυγος, υπομένουσα των ατασθαλιών του άντρα, δοσμένη και εξαρτημένη στο σύζυγο.

Η Μήδεια που την πρόδωσε ο άντρας της, για την αγκαλιά μιας νεότερης βασιλοκόρης, θέλει να πάρει εκδίκηση, τιμωρώντας τον μέσω μιας σειράς φόνων: της μέλλουσας γυναίκας του, του πατέρα της και των ίδιων της των παιδιών.

Ο Ευριπίδης δίνει στη Μήδεια μια απολύτως ανθρώπινη διάσταση. Δεν είναι η λυσσασμένη μάγισσα, η μοχθηρή και εγωκεντρική γυναίκα. Ο θεατής μπορεί να ταυτιστεί μαζί της. Ταλαντεύεται με τα διλήμματά της. Με την αφόρητη θλίψη της για τα χεράκια των παιδιών της που δεν θα τα ξανά ακουμπήσει τρυφερά στο μάγουλό της. Με την απέραντη οργή για τον άντρα που άφησε για χάρη του τη γη της και εκείνος την εγκατέλειψε χωρίς αναστολές.

Και όμως η Μήδεια τολμά να σκεφτεί και να πράξει. Δεν θέλει να είναι η σιωπηλή, φοβισμένη εγκαταλελειμμένη γυναίκα. Αυτή που υπομένει καρτερικά τα καμώματά του.

Γι΄ αυτό και στις περισσότερες εκδοχές της Μήδειας, σε αντίθεση με αυτή του Ευριπίδη, της αποδίδονται απάνθρωπα χαρακτηριστικά. Ο Χορός την απομονώνει, δεν τη συμπονεί, ο Αιγέας δεν της δίνει άσυλο για να καταφύγει μετά τα εγκλήματά της, ο άντρας της, Ιάσονας, φαίνεται περισσότερο συμπαθής.

Μια διαφοροποιημένη από το κυρίαρχο πλαίσιο συμπεριφορά δεν μπορεί να ανήκει ανάμεσα στους ανθρώπους. Μόνο μια γυναίκα με κτηνώδη ένστικτα, αρρωστημένη θα τολμούσε να διεκδικήσει την αξιοπρέπειά της. Θα διεκδικούσε να λύσει τα δεσμά της αιώνιας υποταγής στο σύζυγό της. Θα πάλευε για τις επιθυμίες της.

Και όμως με τη θέαση της ευριπίδειας Μήδειας κατανοούμε την ανάγκη της να πονέσει ο Ιάσονας όσο και αυτή. Γινόμαστε μέρος της εσωτερικής της πάλης. Δεν είναι μια στυγνή δολοφόνος. Σκοτώνοντας τα παιδιά της, ο Ευριπίδης απελευθερώνει τη γυναίκα από μια κατωτερότητα δοσμένη ως φυσική. Η μητροκτόνος Μήδεια συμβολίζει την τόλμη της γυναίκας να ξεφεύγει από την παθητικότητά της. Αποδεικνύοντας μας πως το θάρρος και ο ηρωισμός δεν είναι μόνο αντρικές ιδιότητες.

Γράφει η Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια Αγγελική Κουτελιά