«Όσο για μένα, όσο σύντομα κι αν επιστρέψεις, θα βρεις στο πρόσωπό μου τα σημάδια
που άφησαν είκοσι ολόκληρα χρόνια χωρίς να σε δω».

Παραλαμβάνοντας γυναικείες μορφές του αρχαίου ελληνικού μύθου −όπως διαμορφώθηκαν από τα ομηρικά έπη και την τραγωδία−, ο Οβίδιος τις επανεπινοεί στις Ηρωίδες του, εγκαινιάζοντας ένα νέο λογοτεχνικό είδος: την επιστολογραφία. Οι επιστολές μιλούν για όσα πάντα αναπλάθουν οι μύθοι: την ανθρώπινη εμπειρία και τις ανθρώπινες σχέσεις· τον έρωτα, την απουσία και τον θάνατο· την προσδοκία της εκπλήρωσης. Μιλούν για τη δυνατότητα και τη διάψευσή της.

Το Amica mea, που ο ανερχόμενος σκηνοθέτης από τη Θεσσαλονίκη Πάνος Δεληνικόπουλος τοποθετεί συμβολικά στο αρχαίο αθηναϊκό νεκροταφείο του Κεραμεικού, είναι μια παράσταση για την απουσία και τη μνήμη. Μια παράσταση για ένα αίτημα που παραμένει ανεκπλήρωτο, αγωνιώντας να φτάσει στον αποδέκτη του. Τρεις γυναίκες ηθοποιοί, με υλικό τις επιστολές του συγγραφέα των Μεταμορφώσεων, διανθισμένες με μελοποιημένα ερωτικά και επιτύμβια επιγράμματα από την Παλατινή Ανθολογία, σε μετάφραση Νίκου Χουρμουζιάδη, ενσωματώνονται σε έναν χώρο μνήμης. Η παρουσία τους αναζητά στο τώρα τον απόντα παραλήπτη του τότε. Δανείζει το σώμα τους σε φωνές που ήχησαν κάποτε, και έκτοτε, επιμένουν να διασχίζουν τον χώρο και τον χρόνο, μέχρις ότου το αίτημά τους να επιδοθεί.

Τι κινητοποίησε την συγκεκριμένη παράσταση; Τι είναι αυτό που σας συγκινεί στις επιστολές του Οβίδιου;

Η ανθρώπινη πλευρά των ηρωίδων του μύθου. Βασιζόμενος στο υλικό που παραλαμβάνει από την αρχαία ελληνική γραμματεία, ο Οβίδιος τοποθετεί γνωστές γυναικείες φιγούρες σε μια κατάσταση εκκρεμότητας. Εκεί που η υπόσταση τους μετεωρίζεται ανάμεσα στην πλήρη προσφορά του εαυτού και στο τίποτα της εγκατάλειψης. Επινοώντας την επιστολογραφία ως ένα νέο λογοτεχνικό είδος, μεταφέρει τη στιγμή της απόλυτης συναισθηματικής τους έκθεσης σε ένα διαρκές παρόν. Αυτό το απόλυτο της στιγμής και η αντήχησή του στο διηνεκές μέσω της ανεπίδοτης επιστολής, γίνεται βαθιά ανθρώπινο. Και εξ αυτού βαθιά συγκινητικό.

Ο χώρος και η μουσική πως λειτουργούν στην παράστασή σας;

Τη μουσική της παράστασης έχει γράψει ο Κώστας Βόμβολος με στίχους από ερωτικά επιγράμματα από το Βιβλίο V της Παλατινής Ανθολογίας, σε μετάφραση Νίκου Χουρμουζιάδη. Τόσο το περιεχόμενο των στίχων όσο και οι επιλεγμένες μουσικές φόρμες, οικοδομούν μια πολύ ενδιαφέρουσα αντίστιξη με το περιεχόμενο των επιστολών. Ας πούμε πως το μουσικό σχόλιο εστιάζει στις ευχάριστες πλευρές του έρωτα, με τις επιστολές να βυθίζονται στις πιο οδυνηρές.

Η επιλογή του χώρου είναι κομβική για την παράσταση, δεδομένου ότι το νεκροταφείο του Κεραμεικού επέβαλλε σε μεγάλο βαθμό τη δραματουργία της. Η περιπατητική επιλογή εμφανίστηκε πρακτικά ως μονόδρομος. Από την αρχή του χτισίματος της δομής της παράστασης, μας έγινε φανερό πως ο χώρος απαιτεί να διαλεχθείς μαζί του και να ενσωματωθείς εντός του, ειδάλλως το ιστορικό του φορτίο και η αισθητική του θα σε συντρίψουν. Ευελπιστούμε πως αυτή η συνομιλία συνέβη.

Η μνήμη είναι φορτίο ή προίκα;

Προίκα αμιγώς. Ακόμα και οι αρνητικές ή οι εγκλωβιστικές της απαιτήσεις επιτρέπουν να εξελιχθείς, αξιολογώντας, απορρίπτοντας, αντικαθιστώντας τες. Ακούγεται κλισέ, αλλά όπως όλα τα κλισέ εμπεριέχει και ένα ποσοστό αλήθειας: χωρίς μνήμη δεν υπάρχει μέλλον.

Οι επιστολές στην εποχή μας έχουν εκλείψει. Με τον ίδιο τρόπο έχουν χαθεί και τα έντονα συναισθήματα που οδηγούσαν στην συγγραφή μιας επιστολής;

Δε νομίζω πως η ένταση των συναισθημάτων μεταβάλλεται. Η ανθρώπινη φύση παραμένει στον πυρήνα της ενιαία. Ωστόσο αυτό που αλλάζει είναι η διαπραγμάτευση, η εκδήλωση και η αντίληψή τους. Και μόνο η γνώση πως ο γραπτός λόγος προς κάποιον αγαπημένο θα επιδοθεί όχι στο πλαίσιο μιας στιγμιαίας συνομιλίας -έστω και γραπτής όπως κατά κόρον συμβαίνει σήμερα- αλλά δια της βασάνου της συγγραφής, απαιτεί από τον γράφοντα μέριμνα. Οι λέξεις διεκδικούν το χώρο και το χρόνο τους και ανταγωνίζονται για την επιλογή τους. Δε συμβαίνουν απλώς. Η γνώση επίσης ότι η επιστολή θα παραμείνει στο διηνεκές και ο λόγος της δεν είναι αναλώσιμος, τον κάνει ακόμα πιο απαιτητικό. Σχεδόν επιτελεστικό.

Γιατί οι ηρωίδες είναι γυναίκες;

Ίσως γιατί διιστορικά -και δυστυχώς μέχρι και την σήμερον- οι άνδρες εμφορούνται από την ηλίθια ιδέα ότι η εκδήλωση των συναισθημάτων τους καταδεικνύει αδυναμία. Οι γυναίκες είναι πολύ πιο θαρραλέες. Και ως προς τα συναισθήματα και ως προς τις επιθυμίες τους.

Ποιο ήταν το προσωπικό κέρδος από αυτήν την δουλειά; Ποιο ήταν το πιο ενδιαφέρον νέο πράγμα που μάθατε, που διαβάσατε;

Πολλά. Η επαφή με κείμενα ενός μεγάλου συγγραφέα τα οποία αγνοούσα. Η επαφή με τα ερωτικά επιγράμματα και η ανακάλυψη ότι οι αρχαίοι ημών δεν ήταν κάτι αποστεωμένοι διανοητές, αλλά υμνητές της ζωής. Κατόπιν το νεκροταφείο του Κεραμεικού. Το οποίο μέχρι τούδε γνώριζα μόνον ως χώρο αρχαιολογικού ενδιαφέροντος. Προσλαμβάνοντάς τον πλέον ως ένα χώρο γεμάτο μνήμη, που αν κάνεις τον κόπο να τον αφουγκραστείς έχει να σου αφηγηθεί πλήθος ιστορίες. Και βέβαια η συνάντηση εντός του με ανθρώπους, γνωστούς τε και αγνώστους. Η οικοδόμηση μιας ακόμα μνήμης που -σε πείσμα του χρόνου- πάντα θα μας συναντάει.

Amica mea 
Με αφετηρία επιστολές ηρωίδων του Οβιδίου και επιγράμματα της Παλατινής Ανθολογίας

Σκηνοθεσία Πάνος Δεληνικόπουλος 

Δραματουργία – Απόδοση στα νέα ελληνικά Αναστασία Τζέλλου 

Βοηθός δραματουργού Marion Coquerelle 

Μουσική Κώστας Βόμβολος 

Σκηνική επιμέλεια – Κοστούμια Ζωή Μολυβδά Φαμέλη

Μετάφραση επιγραμμάτων από την Παλατινή Ανθολογία Νίκος Χ. Χουρμουζιάδης

Παίζουν Κατερίνα Σισίννι, Μαριλού Βόμβολου, Πένυ Ελευθεριάδου 

Μουσικοί Τάσος Μισυρλής (τσέλο),  Παναγιώτης Καρνούτσος (κιθάρα), Κώστας Βόμβολος (ακορντεόν)

Διεύθυνση παραγωγής Κατερίνα Λιάτσου

Παραγωγή TooFarEast Productions

Eυχαριστίες Σωματείο Φίλων Ιστορικού Κέντρου Θεσσαλονίκης

Ο χώρος παραχωρείται από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού – Εφoρεία Αρχαιοτήτων Πόλεως Αθηνών