“Η ζωή είναι μια παρατεταμένη απώλεια όλων όσων αγαπάμε”/ Βίκτωρ Ουγκώ

Σε ένα μικρό δωμάτιο – βαγόνι ήρθαμε αντιμέτωποι με το επείγον της ζωής, που προκάλεσε ο θάνατος του Βίνσεντ, ενός αγοριού που ξυλοκοπήθηκε αγρίως, πληρώνοντας το τίμημα της ομοφυλοφιλίας του. Η Αννίτα (μητέρα του Βίνσεντ) και ο Ντέιβιντ (φίλος του) μοιράζονται τα κοινά τους βιώματα σε σχέση με την απώλειά τους, ανακουφίζοντας με αυτό τον τρόπο καταπιεσμένα συναισθήματα και σκέψεις.

Το μοίρασμα είναι αυτό που δίνει ζωή. Η απώλεια μπορεί να κινητοποιήσει το μοίρασμά μας, δίνοντας αφορμές να έρθουμε αντιμέτωποι με ό, τι χάθηκε και ό, τι έμεινε μαζί μας. Είναι η πρόκληση της απώλειας που αν μπορέσει να ιδωθεί με τόλμη, μας φέρνει σε επαφή με ευάλωτα κομμάτια του εαυτού μας, με συναισθήματα που δεν είχαμε νιώσει πρωτύτερα, με πλευρές κοντινών μας ανθρώπων που δεν είχαμε ακουμπήσει.

Κι ενώ το αρχικό αίτημα της Αννίτα είναι να μάθει πληροφορίες για το θάνατο του γιου της, εν τέλη είναι το κοινό συγκινησιακό βίωμα με τον Ντέιβιντ που τη “συν-κινεί”. Όχι μια γνωστική επεξεργασία, αλλά το αίσθημα ότι συναντιούνται δύο κόσμοι με κοινή αφετηρία και αμοιβαία διαδρομή. Η δημιουργία συναισθηματικής ασφάλειας που χτίστηκε σταδιακά μεταξύ τους και τους βοήθησε να επικοινωνήσουν με ειλικρίνεια. Όπως ακριβώς σε μια ψυχοθεραπευτική διαδρομή, ο ασθενής χρειάζεται μια εμπειρία και όχι μια εξήγηση, με τον ίδιο τρόπο, η Αννίτα βοηθήθηκε να απεγκλωβιστεί από τα δεσμά της.

Επιφυλακτική, αρχικά, με τον Ντέιβιντ, έτοιμη να τον θέσει αντικείμενο του θυμού της, δεν του ζητούσε τίποτα παραπάνω από μια περιγραφή του βίαιου θανάτου του γιου της, που θα την έκανε ακόμα πιο αμυντική απέναντι στην απώλειά του. Ζητούσε τις φρικτές λεπτομέρειες, ζητώντας να αυτο-τιμωρηθεί, να νιώσει ακόμα μεγαλύτερο πόνο, στην προσπάθειά της να διαχειριστεί την ενοχή της.

Ένοχη που δεν τον γνώρισε όσο ζούσε. Που δεν επέτρεπε στο γιο της, με τον τρόπο της, να της συστήσει τον πραγματικό του εαυτό, την ομοφυλοφιλία του. Ένοχη που χρειάστηκε ο θάνατος να γίνει αγγελιαφόρος της αλήθειας.

Ο θάνατος αποκάλυψε την ανεπαρκή ζωή. Υπάρξεις εγκλωβισμένες σε κανόνες. Πρέπει αγκυλωμένα από γενιά σε γενιά. Όλες οι επιβολές συμπυκνωμένες στα “φλυτζάνια της μαμάς”, σε αυτά τα πολύτιμα κειμήλια, που πρέπει να παραμένουν άθικτα, κουβαλώντας την ανάγκη του “φαίνεσθαι”. Βαριά κληρονομιά. Τα “φλυτζάνια της μαμάς” καθρεφτίζουν την καταπίεση που μεταφέρεται στις οικογένειες, μεταμφιεσμένη με τον μανδύα του οικογενειακού χρέους. Του χρέους να επιτελούμε επιβεβλημένους ρόλους, κουκουλώνοντας τις επιθυμίες μας.

Στο τέλος η Αννίτα κρατάει ένα σπασμένο κομμάτι φλιτζανιού. Συνειδητοποιούμε πως δεν έχει νόημα να ξοδεύουμε όλη μας τη ζωή φροντίζοντας την εικόνα μας, ενισχύοντας μια κατασκευασμένη ταυτότητα, χωρίς να χρησιμοποιούμε τα φλυτζάνια, χωρίς να αξιοποιούμε τον ψυχισμό μας. Όταν σπάσει ένα φλιτζάνι, πόσο πιο ανακουφιστικό είναι να ξέρουμε ότι το χαρήκαμε πίνοντας τον καφέ μας σε αυτό; Όταν έρθει η απώλεια, πόσο πιο κενοί συναισθηματικά θα νιώσουμε συνειδητοποιώντας πώς δεν ρωτήσαμε ποτέ τον γιο μας για το ποιός είναι στ΄ αλήθεια; Όχι για το ποιός θέλουμε εμείς να είναι.

Γράφει η Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια Αγγελική Κουτελιά

Πληροφορίες για την παράσταση εδώ.