Αφιερωμένο στις γυναίκες που δολοφονήθηκαν ή έπεσαν θύματα βίας.

Ο Σελαχαττίν Ντεμίρτας, πρώην αρχηγός του Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών, είναι προφυλακισμένος στην Τουρκία από τον Νοέμβριο του 2016 με την κατηγορία της “τρομοκρατικής δράσης”. Στη φυλακή έγραψε το Πριν το ξημέρωμα, το πρώτο του λογοτεχνικό βιβλίο.

Μία συλλογή διηγημάτων που εκπλήσσει, αιφνιδιάζει, κόβει την ανάσα. Κάθε κείμενο ανατρεπτικό, συγκλονιστικό παρ’ όλη την απλότητά του. Ένας κόσμος μακρινός αλλά και οικείος, αναγνωρίσιμος, άνθρωποι πάσχοντες με αισθήματα, όνειρα, ελπίδες, μα και βαθιά απελπισία. Αν και η ζωή αποδεικνύεται πολλές φορές αδιέξοδη και τραγική, επιβεβαιώνει κάθε στιγμή πως η ομορφιά δε χάνεται, η ανθρωπιά δεν εξαφανίζεται, το όνειρο δε σβήνει.

Ο συγραφέας κατορθώνει με τις λέξεις του να διαπεράσει τα κάγκελα της φυλακής και η φωνή του να ακουστεί στην υφήλιο με λόγο δυνατό, συμπυκνωμένο, καθηλωτικό. Η ματιά του εστιάζει σε περιστατικά και στιγμές της καθημερινότητας που αποτυπώνουν το βάθος της ανθρώπινης ψυχής σε ένα περιβάλλον σκληρό, αυταρχικό και ένα πολιτικό καθεστώς εθνικιστικό και οπισθοδρομικό. Με απλότητα, χωρίς ίχνος διδακτισμού και κραυγών αποκαλύπτει τις αντιδημοκρατικές συνθήκες της πατρίδας του στις οποίες η ζωή των αδύναμων-των παιδιών και των γυναικών γίνεται αβάσταχτη.

Η μετάφραση της Στέλλας Βρετού επιτυγχάνει διατηρώντας τις ιδιαιτερότητες της Τουρκικής γλώσσας να μεταφέρει στην Ελληνική με πιστότητα και ζωντάνια ανάγλυφα την κοινωνία, τα ήθη και τα χαρακτηριστικά της σημερινής Ανατολίας.

Η Σεχέρ είναι η ηρωίδα που θεωρεί φυσική τη βαρβαρότητα και τον σκοταδισμό και αποδέχεται τη μοίρα της όπως ορίζει ο απάνθρωπος νόμος τιμής του τόπου της. Τα αισθήματα και ανθρωπισμός δεν έχουν καμμία θέση στην κοινωνία που η κυνική αγριότητά του υπερβαίνει κάθε λογική.

Η Ναζο μάχεται σθεναρά στην καθημερινότητα της φτώχιας και των διακρίσεων και δεν παύει να ελπίζει παρ’ ότι οι κοινωνικές διαφορές καθορίζουν τη μοίρα των ανθρώπων. Παράλληλα, ο παραλογισμός του τυραννικού καθεστώτος που υπηρετεί τους σκοπούς των ισχυρών καθιστά την τρομοκρατία που στρέφεται εναντίον των πολιτών παρούσα σε κάθε στιγμή της ζωής τους.

Στον κόσμο του ζόφου και της συνεχούς απειλής έχει θέση ο έρωτας, η δύναμη του πάθους και της αληθινής αγάπης που εμφανίζεται σε όλους τους ανθρώπους με τα ίδια ζωηρά χρώματα για να φωτίσει το σύντομο πέρασμα τους από τη ζωή. Αυτό ακριβώς αποτυπώνει ο Ντεμίρτας με αιφνιδιαστική τρυφερότητα και ενάργεια.

Στο διήγημα Η Γοργόνα, η παιδική αθωότητα και η μητρική αγάπη αποδεικνύονται ισχυρότερες από το δράμα των ανθρώπων, τις άγριες συνθήκες που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι κατατρεγμένοι και μεταμορφώνουν την οδύνη σε αιώνια ζωή. Όσο ο πόλεμος και η ανθρώπινη κτηνωδία μετατρέπει τις χώρες σε σε τόπους θανάτου και θλίψης, η τέχνη με τη φωνή του συγγραφέα διατηρεί ανέπαφη την ομορφιά, τα αρώματα και τις μυρωδιές της πατρίδας του.

Η απώλεια της ζωής εντάσσεται στην καθημερινότητα και η ζωή συνεχίζεται ακολουθώντας τη φυσική της πορεία.Γίνονται σχέδια και όνειρα παρ’ όλο που είναι δυνατόν να κονιορτοποιηθούν απο τη μια στιγμή στην άλλη. Τα αισθήματα υπάρχουν και γιγαντώνονται υπο την απειλή της συρρίκνωσης του χρόνου [Πολτός όπως τον φτιάχνουν στο Χαλέπι].

Ζωή και θάνατος απόλυτα συνυφασμένα μεταλλάσσουν αιφνιδιαστικά τα πάντα χωρίς όμως να μπορούν να αγγίξουν τη Δύναμη της Αγάπης, την αξιοπρέπεια και την ανθρωπιά [Αχ Ασουμάν].

Η μοναδική καταφυγή τις ώρες της απόγνωσης και του πόνου η Μάνα. Ο συγγραφέας αποτυπώνει τη δύναμη του ακατάλυτου δεσμού που σημάδεψε τα παιδικά του χρόνια σε τέσσερα περιστατικά πυκνής τρυφερής, ρεαλιστικής αφήγησης ακριβώς όπως εγγράφονται στην παιδική μνήμη για να γλυκαίνουν την καρδιά και να αποτελούν πολύτιμη περιουσία οποιαδήποτε στιγμή ανακληθούν για παρηγοριά και στήριξη του ανθρώπου [ Ξεκαθάρισμα λογαριασμών με τη μητέρα μου].

Σ ένα κόσμο εξελισσόμενο στον οποίο όμως κυριαρχεί ο ατομικισμός, η καταστροφή του περιβάλλοντος και η πολιτισμική παρακμή, η μοναξιά απειλεί τους ανθρώπους κάθε ηλικίας που απεγνωσμένα αναζητούν το νόημα της ζωής. Μιας ζωής γεμάτης, ουσιαστικής και πλούσιας σε συναισθήματα και δημιουργία. Οι δυνατοί δεσμοί καθώς και η Τέχνη ειναι οι μαναδικοί δρόμοι εύρεσης νοήματος όπως ο Σελαχαττίν Ντεμίρτας αποκαλύπτει με εμπνευσμένο και μοναδικό τρόπο [Μόνος όπως η ιστορία].

Το βιβλίο Πριν το ξημέρωμα του Σελαχαττίν Ντεμίρτας κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη.

Μετάφραση Στέλλα Βρετού.