Γιάννης Λιγνάδης / Η ιστορία ως βίωμα

Η ιστορία είναι πλούτος και προίκα, γνώση, βάση. Η ιστορία στο θέατρο είναι μάθημα, βίωμα και ενεργητική σκέψη. Τα Μαθήματα Πολέμου του Δημήτρη Λιγνάδη σε κείμενο Γιάννη Λιγνάδη, βασιμένο στην Ιστορία του Θουκυδίδη, μετά το δυνατό πρώτο μέρος τους που ανέβηκε πρόσφατα στην Αίθουσα «Γιεχούντι Μενουχίν» του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατόπιν ειδικής πρόσκλησης, η Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος υποδέχεται το δεύτερο μέρος. Τα Μαθήματα Πολέμου ΙΙ: Σικελικά δράματα παρουσιάζονται μόνο για επτά βραδιές (21:00) την Τρίτη 7, την Τετάρτη 8, την Πέμπτη 9, την Παρασκευή 10, την Κυριακή 12, την Δευτέρα 13 και την Τρίτη 14/5 (με αγγλικούς υπέρτιτλους) σε σκηνοθεσία Δημήτρη Λιγνάδη και μία εξαιρετική ομάδα νέων ηθοποιών. Τη μουσική υπογράφει ο Θoδωρής Οικονόμου, ο οποίος παίζει ζωντανά πιάνο κατά τη διάρκεια της παράστασης. Ο Γιάννης Λιγνάδης που υπογράφει το θεατρικό κείμενο της νέας παράστασης, αξιοποιεί την πλούσια πηγή του και στηρίζει το υλικό του στην ουσιαστική παιδεία και την βαθιά γνώση της ελληνικής γλώσσας, μας μίλησε για την συγγραφική τόλμη, την πίστη του στην ιστορία και την αξία του θεατρού.
Πως χειριστήκατε το υλικό του Θουκυδίδη για να καταλήξετε στο κείμενο της παράστασης; Τι νέο μάθατε απο αυτή την εργασία;
Tο κείμενο του Θουκυδίδη το μετέφρασα και το διασκεύασα. Το τροποποίησα δηλαδή ώστε να μπορεί να λειτουργεί θεατρικά· όχι ως ανάγνωσμα αλλά ως ακρόαμα και θέαμα. Πριν από κάποια χρόνια πίστευα ότι μια τέτοια πράξη συνιστά ένα είδος ιεροσυλίας και βιασμού. Τώρα, παραφράζοντας τα λόγια της Αντιγόνης του Σοφοκλή, ομολογώ το “όσια πανουργήσας” (ότι διέπραξα ιερό παράπτωμα).
Η ιστορία έχει την δύναμη να διδάξει; Μπορεί να συμβάλλει για να αποφευχθούν λάθη του πρελθόντος;
Η διδασκαλία είναι ο κύριος σκοπός της ιστορίας· αυτό το διατυπώνει ξεκάθαρα ο Θουκυδίδης. Όμως ο άνθρωπος δεν καταφέρνει καθώς φαίνεται να αποφεύγει τα λάθη του παρελθόντος, ακόμα κι όταν τα γνωρίζει. Λες και καταλαμβάνεται από μια ανόσια δυσπιστία που τον ωθεί στην προδοσία της γνώσης. Συνειδητοποιεί ωστόσο την αξία της εκ των υστέρων· μετά την καταστροφή του. Εδώ συναντάει η ιστορία την αιώνια τραγωδία του ανθρώπινου γένους.
Η διδασκαλία είναι ο κύριος σκοπός της ιστορίας· αυτό το διατυπώνει ξεκάθαρα ο Θουκυδίδης. Όμως ο άνθρωπος δεν καταφέρνει καθώς φαίνεται να αποφεύγει τα λάθη του παρελθόντος, ακόμα κι όταν τα γνωρίζει. Λες και καταλαμβάνεται από μια ανόσια δυσπιστία που τον ωθεί στην προδοσία της γνώσης. Συνειδητοποιεί ωστόσο την αξία της εκ των υστέρων· μετά την καταστροφή του. Εδώ συναντάει η ιστορία την αιώνια τραγωδία του ανθρώπινου γένους.
Η ελληνική ταυτότητά μας έχει διαμορφωθεί από την ιστορία μας ή διαμορφώνεται κάθε φορά από το εκάστοτε παρόν;
Απερίφραστα συντάσσομαι με την πρώτη άποψη. Η ιστορία για μένα είναι κάτι πολύ προσωπικό. Ένα βαθιά χαραγμένο και αισθηματοποιημένο βίωμα. Αν αυτό εννοούμε με τον όρο “ταυτότητα”, καλώς. Ξέρω βέβαια και κάποιους που υποστηρίζουν (και μάλιστα με περισσή επιθετικότητα) την δεύτερη άποψη. Η θλιβερή αντίφαση είναι ότι οι ίδιοι ψωμίζονται από την Ιστορία και το παρελθόν που αμφισβητούν. Όπως λέει κι ο Καβάφης “είναι κι αυτή μια στάσις, νιώθεται…”
Η ιστορία έχει κυκλική ή γραμμική πορεία;
Λένε ότι έχει σπειροειδή… Τα συμβάντα ομοιάζουν αλλά και ποτέ δεν είναι όμοια. Υπό αυτήν την έννοια κάθε ιστορικό γεγονός είναι μοναδικό και αναπενάληπτο. Υπάρχουν όμως και κάποιοι νόμοι στην Ιστορία. Ένας από αυτούς λέει ότι παρομοιότυπες αιτίες οδηγούν σε παρομοιότυπα αποτελέσματα. Συνεπώς υπάρχει η έννοια της “ανάγκης” και της νομοτέλειας.

Τι μπορεί να μας διδάξει ένα μάθημα πολέμου;
Τους πολύπλοκους μηχανισμούς που οδηγούν στα γεγονότα και κυρίως στα δραματικής φύσεως· σε αυτά που σχετίζονται με τις μορφές της ανθρώπινης βίας και της καταστροφής.
Πως πρέπει να διδάσκεται η ιστορία; Είναι το θέατρο ένας τρόπος να μάθουμε κάτι ουσιαστικά;
Το θέατρο είναι ένα αναξιοποίητο εργαλείο στην εργαλειοθήκη της εκπαίδευσης. Μπορεί να προσφέρει βιωματική διδασκαλία, έναν τρόπο παίδευσης που συνδυάζει την γνώση με την ψυχαγωγία. Έχει αποδειχθεί ότι ο τρόπος αυτός είναι πιο ερεθιστικός και πιο γόνιμος.
Χρειάζεται ωστόσο ιδιαίτερη προσοχή γιατί ο οργανισμός του θεάτρου είναι εξαιρετικά φιλάσθενος…
Ποια είναι επαναστατική πράξη στην εποχή μας;
Η διαρκής επανάσταση κατά του εαυτού μας που έχει την τάση να εφησυχάζει, να ναρκισσεύεται, να αυταπατάται και να ψεύδεται.
Σε τι πιστεύετε; Τι σας δίνει δύναμη;
Εκτός από τις μεταφυσικές δυνάμεις, πιστεύω πολύ στην αγάπη μου στα κλασικά γράμματα. Δύναμη μού δίνουν τα αγαπημένα μου πρόσωπα και προπάντων η μνήμη του πατέρα μου και η αθωότητα της κόρης μου.
Μαθήματα Πολέμου ΙΙ:
Σικελικά δράματα
Μια πρωτότυπη δραματοποιημένη απόδοση της Ιστορίας του Θουκυδίδη
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Κείμενο, δραματουργία | Γιάννης Λιγνάδης
Σκηνοθεσία | Δημήτρης Λιγνάδης
Μουσική και πιάνο επί σκηνής | Θοδωρής Οικονόμου
Φωτισμοί | Εβίνα Βασιλακοπούλου
Ιστορικός σύμβουλος | Δρ. Ανδρονίκη Μακρή
Βοηθός Σκηνοθέτη | Στέλλα Ψαρουδάκη
ΗΘΟΠΟΙΟΙ
Δημήτρης Λιγνάδης, Grace Nwoke
Βασίλης Αθανασόπουλος, Εβίτα Ζημάλη
Ανδρέας Καρτσάτος, Λάμπρος Κωνσταντέας
Tιμές εισιτηρίων
12 € (φοιτητές, νέοι, άνεργοι, ΑΜΕΑ, 65+, πολύτεκνοι) ● 18 € (γενική είσοδος)
Eισιτήρια
210 72 82 333
Μόνο για 7 παραστάσεις
Τρίτη 7, Τετάρτη 8, Πέμπτη 9, Παρασκευή 10, Κυριακή 12, Δευτέρα 13 και Τρίτη 14 Μαΐου
Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος│21:00
Η παράσταση διαρκεί 100 λεπτά (με το διάλειμμα). Πριν από τις παραστάσεις, σύντομη εισαγωγική ομιλία από την Δρ. Ανδρονίκη Μακρή.
- Τα «Μαθήματα Πολέμου ΙΙ: Σικελικά δράματα» παρουσιάζουν επεισόδια από τη δεύτερη φάση του Πελοποννησιακού Πολέμου, τη Σικελική Εκστρατεία (415-413 π.Χ.), αντλώντας ιστορικό υλικό από το 6ο, το 7ο και μέρος του 8ου βιβλίου της θουκυδίδειας συγγραφής. Τα γεγονότα που ανθολογούνται στη δραματοποιημένη εκδοχή του κειμένου, παρακολουθούν τα κύρια σημεία από την πλέον δραματική –για την αθηναϊκή πολιτική– φάση του πολέμου. Από τη μεγαλοϊδεατική φαντασίωση της αθηναϊκής κυριαρχίας στη Δύση, τις περιπετειώδεις τροπές των πολεμικών συγκρούσεων στη Σικελία μέχρι και την τελική συντριβή των αθηναϊκών δυνάμεων και την οριστική ματαίωση του επεκτατικού οράματος. Η πολιτική και στρατιωτική «τραγωδία της Αθήνας» έχει ως τραγικό πρόσωπο τον απρόσωπο αθηναϊκό Δήμο και την τραγική διάνοιά του, όπως την ενσαρκώνουν τα πρόσωπα των μεγάλων πρωταγωνιστών (πολιτικών-στρατηγών), προπάντων του αμφιλεγόμενου Αλκιβιάδη και του αντιφατικού Νικία. Η σύλληψη του έργου ερείδεται στο νομοτελειακό τριαδικό σχήμα της αρχαίας τραγωδίας, Άτη-Ύβρις-Nέμεσις, προκειμένου να αποδώσει ερμηνευτικά τη μεγάλη «τραγωδία» της Αθήνας στη Σικελία.





