Όπως σε όλα τα πολύ μεγάλα έργα, έτσι και στη Δύναμη του Σκότους του Λεβ Τολστόι που ανεβαίνει στο Σύγχρονο Θέατρο σε σκηνοθεσία Ελένης Σκότη και Γιώργου Χατζηνικολάου, κέντρο είναι ο άνθρωπος. Ο άνθρωπος και τα βάθη του, ο άνθρωπος και τα σκοτάδια του. Αλλά και το φως του, η τάση του για αλλαγή, η ελπίδα να καταλάβει και να προχωρήσει. Η Αγορίτσα Οικονόμου μας μίλησε για το έργο, τον δρόμο από τον οποίο έρχεται, τα δικά μας σημεία στα οποία ακουμπάει και τους δρόμους που ανοίγει. Για τον δύναμη του σκότους, αλλά και του ανθρώπου. Για την χειροποίητη παράσταση που τολμά, αναζητά, συζητά.

Πως επιλέχθηκε το συγκεκριμένο έργο; Σε τι αφορά;

Είναι ένα έργο το οποίο γράφτηκε γύρω στο 1886. Ο Τολστόι το έγραψε ορμώμενος από μία αληθινή ιστορία που συνέβη στην ρώσικη επαρχία γύρω στο 1880. Εάν χωρίσουμε το συγγραφικό έργο του συγγραφέα σε δύο εποχές, αυτό ανήκει στην δεύτερη εποχή του, στην ώριμη ηλικία του. Το γεγονός που τον κινητοποίησε ήταν ένας φόνος και η ομολογία του από έναν χωρικό, μουζίκο που είπε μπροστά σε όλους ότι σκότωσε το παιδί που είχε κάνει με την πρόγονή του. Μέχρι τότε επικρατούσε η άποψη ότι οι τσάροι και οι αριστοκράτες είναι οι κακοί και σ΄αυτούς κυριαρχεί η διαφθορά, ενώ αντίθετα οι φτωχοί άνθρωποι είναι καλοί, ικανοί, θεοσεβούμενοι. Η ανατρόπη αυτής ιδέας τάραξε πάρα πολύ τον Τολστόι. Σε ένα χωριό που όλοι γνωρίζουν και κανείς δεν μιλάει, συνέβη μία κλασική ιστορία της «παγκόσμιας» επαρχίας. Με αυτήν την αφορμή έγραψε αυτό το αριστούργημα κατά τη γνώμη μου. Πέρα από αυτό, το έργο αποτελεί μια βουτιά στην ανθρώπινη ψυχή. Τι είμαστε; Μέχρι που μπορούμε να φτάσουμε; Ποια είναι τα όριά μας; Τι είναι αυτό που μας οδηγεί; Όταν πρέπει να αποφασίσουμε και να πάρουμε μια θέση στα πράγματα, ποια είναι αυτή η θέση; Τι υπολογίζουμε; Όλα αυτά.

Πως αυτός ο συγγραφέας κατορθώνει να φτάσει σε τέτοιο βάθος;

Νομίζω γιατί αγαπάει βαθιά τον άνθρωπο. Εκεί είναι το κλειδί. Κανένας χαρακτήρας δεν είναι αδικαιολόγητος. Μπορεί εσύ να μην συμφωνείς, αλλά για κάθε τι που κάνει και επιλέγει ο χαρακτήρας υπάρχει δικαιολογία.

Τι σε συγκινεί περισσότερο στο έργο;

Με συγκινεί ο ρόλος της Μαρίνας που είναι ένα φωτεινό στοιχείο. Μπορεί να είναι κατατρεγμένη από την ζωή, αλλά έχει την ικανότητα να καταλαβαίνει και να συγχωρεί. Παλεύει για αυτά που θέλει και όταν βλέπει ότι δεν πάει άλλο αποχωρεί. Έχει αξιοπρέπεια και εμένα με συγκινεί η αξιοπρέπειά της μέσα στην δυσκολία της ζωής και την φτώχεια που αντιμετωπίζει.

Πως δουλέψατε για να γίνει παράσταση αυτό το έργο; Παίζει και η μουσική μεγάλο ρόλο…

Η μουσική είναι της Βαλέριας Δημητριάδου και του Γιώργου Παπαγεωργίου. Παίζεται ζωντανά στην σκηνή, όπως και όλοι οι ήχοι της παράστασης, από τους ηθοποιούς. Δεν υπάρχει τίποτα τεχνικό, είναι όλα φυσικά. Η παράσταση στηρίζεται πάνω στον συνδυασμό ρεαλισμού και φόρμας, αλλά φόρμα που πατάει πάνω στον ρεαλισμό. Έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Και όλη η δουλειά που κάναμε για να φτιαχτεί είχε πολύ ενδιαφέρον. Και σκοντάψαμε και το πήραμε πάλι από την αρχή και χαρήκαμε, αλλά όλη η διαδικασία ήταν πολύ δημιουργική.

Τι αποτελεί σκοτάδι στον κόσμο μας;

Το σκοτάδι είναι λίγο ελκυστικό. Μας ελκύει και σε ανθρώπους και σε καταστάσεις. Οπότε, είναι μέσα στην φύση μας, η άλλη όψη μας. Όλοι είμαστε ικανοί για τα πάντα. Για τα μεγαλύτερα θαύματα και τα μεγαλύτερα εγκλήματα. Δεν νομίζω ότι μπορεί κανείς να αποκλείσει κάτι από την ζωή του.

Τους ανθρώπους τους διαμορφώνει το περιβάλλον τους ή ουσία που φέρουν μέσα τους;

Νομίζω παίζουν μεγάλο ρόλο και τα δύο. Αν πάρουμε για παράδειγμα τους χαρακτήρες του έργου, βλέπουμε ότι μεγαλώνουν όλοι στο ίδιο περιβάλλον και κάποιοι φτάνουν στα αρνητικά άκρα, ενώ κάποιοι άλλοι βλέπουν πάντα ένα φωτεινό σημείο του ορίζοντα που τους τραβάει. Διαλέγουν ένα δρόμο που δεν θα πληγώσει έναν άλλον άνθρωπο ανεπανόρθωτα.

Για τις πράξεις ενός ανθρώπου – ακόμα και για τις πράξεις της Ματριόνα- πάντα υπάρχει δικαιολογία;
Ναι, πάντα. Στο θέατρο, στα καλογραμμένα θεατρικά έργα αυτό είναι προφανές.

Την καταλαβαίνεις; Την δικαιολογείς;

Απόλυτα. Δεν λέω ότι θα έφτανα εγώ σ΄αυτό το σημείο, αλλά καταλαβαίνω πάρα πολύ καλά γιατί κάνει κάθε τι. Η Ματριόνα λειτουργεί με γνώμονα το σκοπό της. Πολλές φορές λέει: «Δεν γίνεται αλλιώς», ενώ φυσικά και γίνονται αλλιώς τα πράγματα. Αρκεί να το αποφασίσει. Όταν έρχεται αντιμέτωπη με ένα πρόβλημα, ένα θέμα, διαλέγει έναν δρόμο ακατανόητο. Για αυτήν όμως, αυτός είναι ο δρόμος. Έτσι είναι.

Έχει αντιστοιχίες το έργο με την δική μας εποχή;

Πάρα πολλές! Μάλιστα, για παράδειγμα, στην τρίτη πράξη υπάρχει μία ολόκληρη ανάλυση περί δανείων και τραπεζών! 1886! Αυτός ήταν και ένας από τους λόγους που παρακίνησαν την Ελένη Σκότη να κάνει αυτό το έργο σήμερα. Οι μεγάλοι συγγραφείς μιλούν για το τότε, το τώρα και το πάντα.

Ποιο ήταν το προσωπικό σου κέρδος από την πορεία της παράστασης μέχρι τώρα;

Γνώρισα ανθρώπους και ήρθα ξανά σε επαφή με ανθρώπους που είχαμε δουλέψει παλιά. Επίσης, δούλεψα με την Ελένη Σκότη που δεν είχαμε βρεθεί ποτέ στο παρελθόν. Αυτό είναι πολύ σημαντικό στην δουλειά μας. Η επαφή με τους ανθρώπους. Και να καταλαβαίνουμε ο ένας τον άλλο λίγο παραπάνω κάθε φορά.

Υπάρχει κάποιο κομμάτι από το κείμενο που ξεχωρίζεις;

Έχει ένα πολύ μικρό κομμάτι η Μαρίνα προς το τέλος όπου αφού της λέει πάρα πολλά πράγματα ο Νικήτας, εκείνη του απαντάει με μεγάλη απλότητα: «Δεν πειράζει. Πέρασε». Είναι ανακουφιστικό όταν το λέει. Για τον άνθρωπο.

Η δύναμη του σκότους του Λεβ Τολστόι, από την Ομάδα Νάμα στο Σύγχρονο Θέατρο

Συντελεστές

Διασκευή/Δραματουργική επεξεργασία: Γιώργος Χατζηνικολάου

Σκηνοθεσία/Καλλιτεχνική επιμέλεια: Ελένη Σκότη, Γιώργος Χατζηνικολάου

Σκηνικά & Κοστούμια: Γιώργος Χατζηνικολάου

Πρωτότυπη μουσική: Βαλέρια Δημητριάδου, Γιώργος Παπαγεωργίου

Επιμέλεια Φωτισμού: Αντώνης Παναγιωτόπουλος

Βοηθός Φωτισμού: Μαριέττα Παυλάκη

Video/Trailer: Σταύρος Συμεωνίδης, Κώστας Δαβελάς

Φωτογραφίες: Γιώργος Καλφαμανώλης

Βοηθός σκηνοθέτη: Τριανταφυλλιά Δούνια

Διεύθυνση Παραγωγής: Γιώργος Χατζηνικολάου

Δημόσιες Σχέσεις/Βοηθός Παραγωγής: Μαρία Αναματερού

Ερμηνεύουν: Ματριόνα: Αγορίτσα Οικονόμου, Νικήτας: Γιώργος Παπαγεωργίου, Ανίσια: Πέγκυ Τρικαλιώτη, Μίτριτς: Χρήστος Σαπουντζής, Ακίμ: Θανάσης Χαλκιάς, Μαύρα: Αθηνά Αλεξοπούλου, Πιότρ: Μιχαήλ Γιαννικάκης, Ακουλίνα: Αθανασία Κουρκάκη, Ανιούτκα: Μαρία Προϊστάκη, Μαρίνα: Βαλέρια Δημητριάδου.

Τετάρτη στις 7:00μμ, Σάββατο στις 6:30μμ, Κυριακή στις 6:00μμ