Γιωργής Τσουρής / Το θέατρο της ουσιαστικής συνάντησης

Σε μια πολύ παραγωγική χρονιά που δικαιώνει την δουλειά των προηγούμενων χρόνων, ο Γιωργής Τσουρής συμμετέχει στην παράσταση του έργου Χαρτοπόλεμος που εξακολουθεί την πετυχημένη πορεία του στο Θέατρο Γκλόρια Μικρό, αποδεικνύει ότι το σύγχρονο νεοελληνικό κείμενο υπάρχει με το έργο του 170 τετραγωνικά που παρουσιάζεται στο Θέατρο Ιλίσια Βολανάκης και σκηνοθετεί την παράσταση Μαθήματα Πολέμου ΙΙΙ που παρουσιάζεται στο Εθνικό Θέατρο. Με συνεργασίες που κρατούν στον χρόνο και εξελίσσονται, με σχέσεις που διατηρούνται ζωντανές μέσα από τη δημιουργική διαδικασία, με άποψη και όραμα για το θέατρο δηλώνει το παρόν σε ό,τι συμβαίνει τώρα και μας αφορά όλους άμεσα δικαιώνοντας την πίστη στην δύναμη της τέχνης. Μας μίλησε για την ομάδα MA NON TROPPO και τους συντελεστές που της δίνουν πνοή, τις παραστάσεις που μοιράζεται μαζί μας σε έναν ανοιχτό διάλογο, το θέατρο της ουσιαστικής συνάντησης: με τους ανθρώπους, με τα κείμενα, με την εποχή.

Ποια είναι η αφετηρία συγγραφής του έργου; Πως συνομιλεί με τον προγενέστερο Χαρτοπόλεμο;

Το έργο ξεκίνησε να γράφεται με πυρήνα μια σύγκρουση ανάμεσα σε δύο αδερφές για τα περιουσιακά. Η πραγματική αφορμή βέβαια, υπήρξε ένας χαρακτήρας που επεξεργάζομαι αρκετά χρόνια, και για τον οποίο είχε γραφτεί προ εξαετίας και ένα μονόπρακτο -ο ρόλος του Γρηγόρη που υποδύομαι εγώ στην παράσταση-. Με κάποιο τρόπο τα δύο αυτά στοιχεία συναντήθηκαν και συνέθεσαν τη βασική πλοκή του έργου. Τα 170 Τετραγωνικά όπως και ο Χαρτοπόλεμος, που είναι το πρώτο «παιδί» της MA NON TROPPΟ, είναι έργα που πατάνε στον ρεαλισμό αλλά φέρουν στοιχεία μαύρης κωμωδίας και θρίλερ, ενώ δανείζονται στοιχεία και από τη φάρσα. Και τα δύο ακροβατούν ανάμεσα στην κωμωδία και το δράμα με απρόσμενες εναλλαγές, ενώ επιδιώκουν τις ακραίες σκηνικές συγκρούσεις.

Πως δούλεψες πρακτικά τόσο για την συγγραφή του έργου, όσο και για να διατηρηθεί τόσο σωστά η ισορροπία ανάμεσα στο τραγικό και το κωμικό της ύπαρξης;

Νομίζω ότι η συναίρεση του κωμικού και του δραματικού στο θέατρο, είναι ένα στοιχείο που ήδη ο Ευριπίδης και ο Σοφοκλής εισήγαγαν στην δραματουργία. Στο κλασικό ρεπερτόριο, τα περισσότερα σπουδαία έργα, με αποκορύφωμα κατά τη γνώμη μου τα τέσσερα ολοκληρωμένα έργα του Τσέχωφ, η κωμωδία και το δράμα συνυπάρχουν, με τον ίδιο τρόπο που και στη ζωή μας παντρεύεται διαρκώς το τραγικό με το γελοίο. Όλα τα έργα που λατρεύω από παιδί με οδηγούν δραματουργικά στον ίδιο δρόμο. Σε ότι αφορά την διαδικασία παραγωγής ενός νέου έργου, αυτή διέρχεται πολλά στάδια. Το κρισιμότερο για μένα είναι η αρχική σύλληψη και το πρώτο σκίτσο επί χάρτου για την πορεία του έργου. Εάν η δομή του έργου επαληθεύει εξαρχής αυτό που έχει ανάγκη να πει ο συγγραφέας, τότε ξεκινάς με σωστές προδιαγραφές. Ακολουθεί ο «τρόμος του κενού». Το πρώτο αρχείο WORD που ανοίγει στο λάπτοπ και ξεκινάει από μια λευκή σελίδα -άνευ ακόμη τίτλου-! Αν όλα παν καλά, αρκετούς μήνες μετά ξεκινάει η δουλειά στη λεπτομέρεια. Η μοναξιά του λάπτοπ γίνεται ζεστασιά και παρέα, καθώς ο κάθε ηθοποιός και ο σκηνοθέτης έχει μια ξεχωριστή φωνή που συμπλέκεται και προσθέτει πολύτιμα στοιχεία στον καμβά κατά τη διάρκεια της πρόβας.

Πόσο και πως καθόρισαν την παράσταση του έργου οι ηθοποιοί και οι συντελεστές; Πως επιλέγεις με ποιους ανθρώπους θα συνεργαστείς;

Οι άνθρωποι που συναντήθηκαν για να γίνει αυτή η παράσταση, ήταν κάτι παραπάνω από επιδραστικοί στο αποτέλεσμα. Ο σκηνοθέτης και δάσκαλος υποκριτικής Γιώργος Παλούμπης (έχουμε πλάκα πλάκα συνεργαστεί ήδη πέντε φορές) είναι μια ευτυχής συγκυρία για πολλές παραστάσεις που παρουσιάζονται αυτή τη στιγμή στη θεατρική Αθήνα και συνέβαλε τα μέγιστα. Συνοδοιπόρος και συνέταιρος πάντα και στα πάντα ήταν εξαρχής η Βάλια Παπακωνσταντίνου από την πρώτη λέξη μέχρι το τελευταίο χειροκρότημα. Η Αμαλία Αρσένη ήταν επίσης παρούσα από την αρχή του ταξιδιού, ήδη από τα πρώτα σπέρματα και καταθέτει νομίζω μια πολύ προσωπική ερμηνεία. Ο Αντώνης Τσιοτσιόπουλος -βασικός συνεργάτης του Γιώργου- έφερε γενναιόδωρα στην παράσταση όλο του το οπλοστάσιο και ήταν κρίσιμος και ανατρεπτικός.

Η ομάδα σας έχει μία ισχυρή άποψη για το νέο ελληνικό θέατρο. Ποιος ο πυρήνας δουλειάς σας και ποιοι οι στόχοι σας;

Πιστεύουμε στην νεοελληνική δραματουργία. Πιστεύουμε ότι ιστορίες του σήμερα μπορεί να αφορούν και να παράγουν έργα και παραστάσεις με αντοχή στον χρόνο. Τα άμεσα σχέδια περιλαμβάνουν παραστάσεις για τα 170 Τετραγωνικά (Σάββατο, Κυριακή, Δευτέρα, Τρίτη) Στο Θέατρο Ιλίσια Βολανάκης και τον Χαρτοπόλεμο (Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή) στο Γκλόρια Μικρό. Αυτή τη στιγμή βρίσκομαι στη διαδικασία συγγραφής του τρίτου μας έργου που αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στο καλοκαίρι και θα παρουσιαστεί εκτός απρόοπτου του χρόνου.

Με δεδομένο ότι καμία σχέση δεν είναι αυτονόητη, πως μπορούμε να γνωρίσουμε ουσιαστικά τους ανθρώπους μας;

Μπορούμε αν αφαιρέσουμε το «μας». Πράγματι, καμία σχέση δεν είναι δεδομένη και αυτονόητη. Το να γνωρίσεις τον άλλο είναι ένα ταξίδι, και θέλει προσπάθεια και απόσυρση του «εγώ» μας. Ακόμη και το παιδί που φέρνουμε στον κόσμο, είναι ένας νέος άνθρωπος που πρέπει να αφουγκραστούμε και να γνωρίσουμε από την αρχή.

Είναι η χώρα μας μια χώρα που δεν μας δίνει ευκαιρίες; Πως πρέπει να παλέψουμε για να διεκδικήσουμε τον χώρο μας;

Πρέπει να ερωτευτούμε. Με την ευρύτερη έννοια. Για να συμβεί κάτι καλό στη ζωή μας χρειάζεται αφοσίωση και άνευ όρων δόσιμο. Αυτό συμβαίνει αγόγγυστα μόνο στην περίπτωση του έρωτα. Είμαι ερωτευμένος με το θέατρο. Με όλα τα μικρά και τα μεγάλα του, με τα καλά του και τα κακά του. Αυτό μου δίνει την καύσιμη ύλη να δημιουργώ και να διεκδικώ το χώρο μου για να «συναντηθώ» με το κοινό. Δυστυχώς το εκπαιδευτικό μας σύστημα δεν αφήνει και πολλά περιθώρια στα παιδιά να γοητευτούν από ένα αντικείμενο και να του δοθούν. Τα χρόνια μου στο πανεπιστήμιο μου επιβεβαίωσαν ότι η πλειοψηφία των φοιτητών οδηγείται σε μία σχολή για τους λάθος λόγους ή χωρίς να έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το αντικείμενο που επέλεξε. Πιστεύω ότι πριν μιλήσουμε σε αυτή τη χώρα για ευκαιρίες επαγγελματικές, θα χρειαστεί να δοθεί η ευκαιρία στα παιδιά και στους νέους να ανακαλύψουν το αντικείμενο του ακαδημαϊκού κι επαγγελματικού τους πόθου, και να το διεκδικήσουν με όλες τους τις δυνάμεις.

Συνειδητοποιώντας ότι τίποτα υλικό δεν μας ανήκει στην πραγματικότητα, για ποια πράγματα αξίζει να παλέψουμε;

Αξίζει να παλέψουμε για τις συναντήσεις. Ερχόμαστε και φεύγουμε μόνοι. Μου είναι ξεκάθαρο ότι αυτό που μεσολαβεί είναι οι άνθρωποι που αγγίζουμε συναισθηματικά και αυτοί που αφήνουμε να μας αγγίξουν.

Η συνεργασία με το Εθνικό Θέατρο για την παράσταση Μαθήματα Πολέμου ΙΙΙ – Αθηναίων Δράματα τι νέο προσέδωσε στην εμπειρία σου; (Πως) βελτιώνει την ζωή μας η γνώση της ιστορίας;

Όπως λέει ο Δημήτρης Λιγνάδης, η ιστορία δεν είναι ζήτημα παρελθόντος, αλλά ζήτημα μέλλοντος. Η γνώση της ιστορίας -όχι των γεγονότων αλλά των μηχανισμών της ιστορίας μέσα από τα γεγονότα- είναι για τους Έλληνες και για όλους τους ανθρώπους, χρήσιμη και κρίσιμη. Μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τον κόσμο και την ευθύνη που έχουμε απέναντι σε αυτά που συμβαίνουν.
Σε επίπεδο συνεργασίας, επιστρέφω στο Εθνικό Θέατρο φέτος με την ιδιότητα του σκηνοθέτη, και έχω την τύχη να έχω στον θίασο μερικούς από τους πιο ταλαντούχους νέους ηθοποιούς, μαζί με την πολύπειρη και υπέροχη Αλίκη Αλεξανδράκη, τον σημαντικό συνθέτη και πιανίστα Σταύρο Λάντσια που ντύνει μουσικά την παράσταση, και ένα επιτελείο συντελεστών που εμπιστεύομαι απόλυτα αφού με τους περισσότερους έχω συνεργαστεί κατά κόρον την τελευταία πενταετία.

Τι σου δίνει δύναμη και ελπίδα στην καθημερινότητα;

Δύναμη αντλώ από τους πολύ κοντινούς μου ανθρώπους, από την πίστη που μου δείχνουν και τον θαυμασμό -τον έχω ανάγκη, γιατί παλεύω συχνά με τις ανασφάλειές μου-. Ελπίδα μου δίνει κάθε στιγμή που έχουμε την ανάγκη προστατεύουμε ο ένας τον άλλο. Όλοι οι άνθρωποι έχουμε αυτό το ένστικτο, και πρέπει να το αφήνουμε να ανθίσει στην καθημερινότητά μας.

Φωτογραφίες: Σταύρος Χαμπάκης