Το αυτοσχεδιαστικό θέατρο Improv Comedy Theater είναι μια μορφή θεάτρου διαφορετική από τις άλλες. Δεν υπάρχει σενάριο, δεν υπάρχουν προκαθορισμένοι χαρακτήρες, όλο το έργο δημιουργείται στη στιγμή, επί σκηνής, μπροστά στα μάτια των θεατών. Αυτή η μορφή τέχνης είναι ευρέως γνωστή ως improv.

Το improv ήρθε στη ζωή μου μέσω του αδερφού μου, ο οποίος με έπρηζε για μήνες να γραφτώ στα μαθήματα. Εγώ μονίμως απαντούσα ότι ντρέπομαι, ότι δεν προλαβαίνω ή, φυσικά το καλύτερο, “με φαντάζεσαι εμένα εκεί;”.

Ώσπου μια μέρα η σχολή ανακοίνωσε δωρεάν εισαγωγικό μάθημα και μου είπε “απλά πήγαινε να δεις πώς είναι, τι έχεις να χάσεις;”. Ε λοιπόν, πήγα. Και ήταν ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί.

Τώρα, έναμιση χρόνο μετά, έχω 1000 πράγματα να γράψω για το πώς το improv αλλάζει τις ζωές των ανθρώπων. Θα περιοριστώ σε 8 γιατί θέλω να τα διαβάσετε και μετά να πάτε κι εσείς να κάνετε αυτό το δώρο στους εαυτούς σας.

1. Ένα μικρό πάρτυ κάθε εβδομάδα

Ανήκω, μοιράζομαι και είναι μαγικό

Τι συμβαίνει όταν πάρεις 20 ανθρώπους και τους βάλεις σε έναν χώρο και ένα πλαίσιο στο οποίο μπορούν να αφεθούν ελεύθεροι να παίξουν, να εξερευνήσουν, να πειραματιστούν;

Μαγικά πράγματα!

Δεν θα ξεχάσω ποτέ την ενέργεια που είχαμε όταν τελείωσε το εισαγωγικό μάθημα. Ήμασταν όλοι σε μια κατάσταση έκστασης και απόλυτης χαράς, όλοι άγνωστοι μεταξύ μας, αλλά έχοντας μόλις μοιραστεί μια πολύ έντονη, διασκεδαστική, πρωτόγνωρη εμπειρία.

Όσο περνά ο καιρός και γνωρίζεις περισσότερο τους συμμαθητές σου, αυτός ο ενθουσιασμός μετατρέπεται σε μια βαθύτερη σύνδεση, γιατί αυτό που μοιράζεσαι είναι όλο και πιο ενδιαφέρον. Χωρίς να σταματά όμως να είναι διασκεδαστικό.

Είχα ακούσει τον όρο συλλογική δημιουργικότητα, αλλά τώρα είναι η πρώτη φορά στη ζωή μου που βιώνω τη δύναμη της ομάδας. Όσο περισσότεροι άνθρωποι, τόση περισσότερη ενέργεια, ιδέες και έμπνευση.

Φεύγοντας από το μάθημα, νιώθεις σαν να έχεις κάνει ένεση δημιουργικότητας (μαζί με πέντε εσπρέσο) αλλά και και μια αίσθηση απόλυτης ζεστασιάς, αυτής που προέρχεται μόνο από τη μαγεία του να “ανήκεις”.

2. Απέτυχα, αποθεώστε με!

Η χαρά να χαίρεσαι τα λάθη

Μία από τις ασκήσεις που κάναμε στο εισαγωγικό μάθημα του improv ήταν το “Απέτυχα”. Ο καθένας στη σειρά του φώναζε “απέτυχα!”, έκανε μια βαθιά υπόκλιση και οι υπόλοιποι χειροκροτούσαμε με το πιο υποστηρικτικό μας χειροκρότημα.

Οι δάσκαλοι μας εξήγησαν ότι αυτή η άσκηση θα μας ακολουθεί σε όλη την πορεία της εκπαίδευσής μας και πως όποτε κάποιος φωνάζει “απέτυχα!” στον ίδιο χώρο με εμάς πρέπει να σταματήσουμε ό,τι κάνουμε και να χειροκροτήσουμε.

Αυτό μπορεί να ακούγεται αστείο, και φυσικά δεν σταματάμε το μάθημα κάθε φορά που νιώθουμε ότι κάναμε κάποιο λάθος για να μας αποθεώσουν οι συμμαθητές μας. Είναι ένας τρόπος, όμως, για να συνηθίσουμε στο να μη φοβόμαστε να κάνουμε λάθη και να βγαίνουμε στη σκηνή να δοκιμάζουμε τις ιδέες μας. Όχι απλά άφοβα, αλλά με ενθουσιασμό, ξέροντας ότι μας περιμένει ένα εκπληκτικό χειροκρότημα κάθε φορά, ασχέτως αποτελέσματος. Μας μαθαίνει τόσο να δοκιμάζουμε, όσο και να στηρίζουμε. 

Και πιστέψτε με, όλη αυτή η διαδικασία σε εκπαιδεύει σιγά σιγά και στην εκτός-τάξης καθημερινότητα  να φοβάσαι λιγότερο τα λάθη, να παίρνεις λιγότερο στα σοβαρά τον εαυτό σου, να βγαίνεις πιο άφοβα στη σκηνή της ζωής κι ας μην έχεις παντού τους συμμαθητές σου να σε χειροκροτούν.

3. Εκπαιδεύεις τον εγκέφαλό σου να κάνει επιλογές

Και χαίρεται πολύ για αυτό

Η έλλειψη αποφασιστικότητας και ο φόβος του να κάνουμε μια επιλογή αποκλείοντας τις υπόλοιπες, είναι ένα σύνηθες πρόβλημα και κάτι που συχνά μας κρατά σε τέλμα. Διστάζοντας να κάνουμε το βήμα προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση, πολλές φορές μένουμε στο ίδιο σημείο ή καταλήγουμε να ζούμε τη ζωή μας σε αναμονή.

Το improv είναι μια τέχνη που σε βάζει συνεχώς στη διαδικασία να παίρνεις αποφάσεις. Κάθε στιγμή που βρίσκεσαι στη σκηνή, εφόσον δεν υπάρχει κανένα σενάριο, καλείσαι να κάνεις μια επιλογή. Αυτό μπορεί να ακούγεται κάπως τρομακτικό, και στην αρχή είναι! Σταδιακά όμως συνηθίζεις, και μάλιστα αρχίζεις να απολαμβάνεις αυτή τη διαδικασία.

Στο τέλος, αντί να σε τρομάζει η ευθύνη των άπειρων δυνατοτήτων που εξαπλώνονται μπροστά σου, ευχαριστιέσαι πηγαία την ευκαιρία που σου δίνεται να πειραματιστείς και να παίξεις με όλα αυτά τα σενάρια. Oh, the freedom!

Φυσικά αυτό τελικά δεν περιορίζεται μόνο στις στιγμές που βρίσκεσαι επί σκηνής, αλλά επεκτείνεται σε όλους τους τομείς της ζωής. Ο εγκέφαλος εκπαιδεύεται, σε γενικότερο επίπεδο, να δρα πιο άμεσα απέναντι στα διλήμματα, κάτι που εκτός του προφανούς οφέλους, έχει αποδειχθεί ότι βοηθά και στην παραγωγή σεροτονίνης!

4. Όταν δεν υπάρχει σενάριο, δεν υπάρχουν λάθη

Το παζλ που φτιάχνουμε μαζί έχει χώρο για όλα

Παρότι φωνάζουμε “απέτυχα”, στην πραγματικότητα δεν υπάρχει αποτυχία στο improv. Όσο αποτυχημένη κι αν νομίζουμε ότι αποδείχθηκε μια ιδέα μας, ή όσο χάλια κι αν θεωρούμε ότι την εκτελέσαμε, έχουμε τους συμπαίκτες μας που, θα μας υποστηρίξουν, θα μας συμπληρώσουν και θα εξελίξουν τη σκηνή.

Κάθε σκηνή είναι ένα παζλ από αμέτρητα πιθανά κομμάτια, που μπορεί να βγάλει άπειρες πιθανές εικόνες. Κανένα κομμάτι δεν είναι “λάθος” από μόνο του, αρκεί να βρεθούν άλλα που του ταιριάζουν. Οι συμπαίκτες μας είναι πάντοτε εκεί για να φέρουν αυτά τα κομμάτια.

5. Ναι, και!

Μας χωράει όλους αυτή η ομπρέλα

Άλλο ένα πράγμα που μάθαμε στα πρώτα μαθήματα ήταν το “ναι, και”. Η φιλοσοφία που βρίσκεται στον πυρήνα του αυτοσχεδιαστικού θεάτρου, που έχει να κάνει με την ανοιχτότητα με την οποία δέχεσαι αυτό που “φέρνει” ο συμπαίκτης σου στη σκηνή και χτίζεις πάνω σε αυτό.

“Ναι, και… [συμπληρώνω την ιδέα μου]”, όχι αντίθετα, άσχετα ή παράλληλα, αλλά μαζί με τη δική σου.

Τις προάλλες ξεκίνησε ένας από εμάς μία σκηνή, κρατόντας μια νοητή (φυσικά, αφού στο improv δεν χρησιμοποιούνται αληθινά αντικείμενα) ομπρέλα. Σιγά σιγά μπήκαμε όλοι στη σκηνή, ζητώντας ο καθένας με τον δικό του αστείο τρόπο να χωθεί κάτω απ’ την ομπρέλα. 

Η λογική ερώτηση τώρα είναι “καλά, πόσο μεγάλη είναι αυτή η ομπρέλα πια;”. Και απαντώ: Improv κάνουμε, όσο μεγάλη θέλουμε! Όλοι μαζί, όλοι στεγνοί! Και ποιος θα μας πει όχι;

Οι περισσότεροι από εμάς, δεν έχουμε μάθει αυτή την ανοιχτότητα στη ζωή μας. Αλλά λέγοντας “ναι, και…” για 3 ώρες κάθε εβδομάδα, ξαφνικά συνειδητοποιείς ότι έχεις γίνει πολύ πιο θετικός απέναντι σε νέες ευκαιρίες και προτάσεις. Και αυτό δεν μπορεί παρά να σημαίνει μια ζωή πιο πλούσια, πιο γεμάτη, με περισσότερη ποικιλία.

6. Improv αντί διαλογισμού

Η αξία του να είμαι στο “εδώ και τώρα”

Εδώ και πολλά χρόνια, έχουμε αντιληφθεί τη χρησιμότητα του διαλογισμού και, ιδίως τα τελευταία, έχουμε αρχίσει να ασχολούμαστε περισσότερο με την έννοια της ενσυνειδητότητας (mindfulness) και τα οφέλη που αυτή μπορεί να έχει στην ψυχοσύνθεσή μας και στον τρόπο που ζούμε.

Το αυτοσχεδιαστικό θέατρο, στον πυρήνα του, μοιράζεται πολλές κοινές αξίες και τεχνικές με τον διαλογισμό. Ένα από τα πράγματα που διδάσκεται κανείς πολύ νωρίς στα μαθήματα του improv είναι το να είναι “παρών”. Να στρέφει την προσοχή του στο “εδώ και τώρα”, προσπαθώντας να σταματήσει τον θόρυβο από τις σκέψεις που αφορούν οτιδήποτε άλλο.

Η αλήθεια είναι ότι το improv δεν είναι μόνο παιχνίδια και διασκέδαση. Θέλει και φοβερή συγκέντρωση. Αν δεν έχω όλη μου την προσοχή σε όσα κάνουν και λένε οι συμπαίκτες μου, χάνω σημαντικές πληροφορίες για τις σκηνές που συν-δημιουργούμε.

Και έτσι μπορεί, στην καλύτερη περίπτωση, να μπω στη σκηνή λέγοντας “ναι αγάπη μου”, ενώ ο συμπαίκτης μου φώναζε τον κολλητό του, ή στη χειρότερη, να κάτσω πάνω στο (νοητό) ανοιχτό φέρετρο της προγιαγιάς του, νομίζοντας ότι είναι παγκάκι (oopsieeee).

Επομένως, για να γίνουμε καλοί αυτοσχεδιαστές, μαθαίνουμε πραγματικά να ακούμε και να είμαστε απολύτως παρόντες στη στιγμή. 

Έρευνες έχουν δείξει ότι το αυτοσχεδιαστικό θέατρο, όσο και ο μουσικός αυτοσχεδιασμός, απαιτούν την ενεργοποίηση ενός εστιασμένου σημείου του εγκεφάλου, ενώ άλλα μέρη σβήνουν εντελώς. Μια παρόμοια λειτουργία, δηλαδή, με αυτή του διαλογισμού και της ενσυνειδητότητας, η οποία βοηθάει στο να έχουμε μια πιο αυθεντική, μεστή εμπειρία της ζωής μας.

7. Βρες το “θέλω” σου

Και ακολούθησέ το

Ένα βασικό μέρος της εκπαίδευσης του improv είναι η δημιουργία χαρακτήρα και η εύρεση του σκοπού/επιθυμίας αυτού του χαρακτήρα. Αυτό θα αποτελέσει τον βασικό άξονα της ερμηνείας του αυτοσχεδιαστή, είτε μιλάμε για μία σκηνή 20 δευτερολέπτων, είτε μισής ώρας, και θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό αν θα είναι επιτυχημένη.

Μπορεί να ακούγεται απλό, αλλά είναι δύσκολο να εντοπίσεις το “θέλω” του χαρακτήρα σου και να παραμείνεις σε επαφή με αυτό καθόλη τη διάρκεια της σκηνής.

Ακούγεται οικείο;

Έχοντας ολοκληρώσει 6 κύκλους μαθημάτων αυτοσχεδιαστικού θεάτρου, πλέον ηχούν συχνά στα αυτιά μου οι φωνές των δασκάλων μου “ναι, αλλά ποιο είναι το θέλω σου σε αυτή τη σκηνή;”.

Κάθε φορά που νιώθω ότι έχει χαθεί ο σκοπός μου, ή που δεν μου είναι ξεκάθαρος ο λόγος για τον οποίο βρίσκομαι σε μια κατάσταση, επιστρέφω ξανά και ξανά σε αυτή την ερώτηση.

Ίσως αυτό είναι από τα πιο σημαντικά, για μένα, μαθήματα του improv.  Όταν βρίσκω το θέλω μου, βρίσκω την επικοινωνία, με τον εαυτό μου ή τους άλλους, και η (μεταφορική) σκηνή προχωράει, αποκτά νόημα.

Αυτό δε θέλουμε όλοι άλλωστε; Μια ζωή με ξεκάθαρα “θέλω”, μια ζωή με νόημα;

8. Γίνεσαι μέλος μιας υπέροχης διεθνούς κοινότητας

Τα λέμε στο επόμενο φεστιβάλ!

 Τόσο η ελληνική κοινότητα του improv, όσο και η διεθνής, είναι μια συλλογή από ανθρώπους εντελώς άσχετους κατά τα άλλα μεταξύ τους, από πολύ διαφορετικά επαγγελματικά περιβάλλοντα, ηλικίες, περιοχές και πλαίσια. Ο καθένας μπορεί να έχει βρεθεί στην κοινότητα για πολύ διαφορετικούς λόγους, αλλά τελικά όλοι μοιραζόμαστε την αγάπη για το improv και την εκούσια εκπαίδευση σε έννοιες όπως το “ναι, και”, την ομαδικότητα και όλα όσα αναλύσαμε παραπάνω.

Αυτό δεν μπορεί παρά να έχει ως αποτέλεσμα μια πολυποίκιλη κοινότητα γεμάτη υποστήριξη, ζωντάνια, ανοιχτότητα και καλωσόρισμα κάθε νέου μέλους.

Στην Ευρώπη διοργανώνονται κάθε χρόνο κοντά στα 30 διαφορετικά φεστιβάλ αυτοσχεδιαστικού θεάτρου, ενώ παγκοσμίως ξεπερνούν τα 180. Όντας μόνο ενάμιση χρόνο στον κόσμο του improv, έχω κάνει ήδη φίλους από όλες τις ηπείρους, τους οποίους ανυπομονώ να ξαναδώ στο επόμενο φεστιβάλ που θα συμπέσουμε.

Όλη αυτή η εμπειρία δεν έχει εμπλουτίσει μόνο τον τρόπο που παίζω, αλλά, βασικά, τον τρόπο που ζω.