Στο Λευκό Δωμάτιο, στην πανσιόν της κυρίας Φλόρας, βρίσκει καταφύγιο η Έντα Γκάμπλερ, συνυπάρχοντας με άλλα εμβληματικά πρόσωπα του θεάτρου σε μια διαδρομή προσωπικής αναζήτησης, ενδοσκόπησης και προβληματισμού πάνω στις πιθανότητες της ζωής. Ο συγγραφέας Αλέξης Σταμάτης μας μίλησε για το νέο του βιβλίο που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη και για τις συνθήκες συγγραφής του, τον εγκλεισμό -φυσικών και φανταστικών προσώπων, μαζί και χώρια-, τις συνέπειες και τις προεκτάσεις του, τις σκέψεις του για το μέλλον και την στάση του στη ζωή.

Τι κινητοποίησε τη συγγραφή του νέου σας βιβλίου;

Το «Λευκό Δωμάτιο» άρχισε από ένα ερώτημα. «Τι θα γινόταν εάν;»

Το περίφημο «what if?» είναι ένα από τα βασικά εργαλεία της λογοτεχνίας. Τι θα γινόταν φέρ’ ειπείν εάν η Κωνσταντινούπολη δεν είχε πέσει στα χέρια των Οθωμανών το 1453; Τι θα γινόταν εάν η αριστερά είχε επικρατήσει στον εμφύλιο; Έξοχα βιβλία, όπως ο «Άνθρωπος στο Ψηλό Κάστρο» (1962) του Φίλιπ Ντικ μας ξεναγούν σε έναν άγριο κόσμο, όπου το ερώτημα ήταν τι θα γινόταν εάν οι Ναζί κερδίσει τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα παραπάνω βέβαια είναι ιστορικής φύσεως ερωτήματα που μπορούν να οδηγήσουν σε πολιτικά μυθιστορήματα φαντασίας.

Προσωπικά, με ενδιέφερε ένα άλλο λογοτεχνικό είδος. Μια αλληγορία εγκλεισμού. Η αλληγορία  ως γνωστόν εμπεριέχει υπαινιγμό κρύβοντας νοήματα διαφορετικά από εκείνα που φαίνεται ότι δηλώνει. Προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις: «άλλως» – δηλαδή, διαφορετικά και «αγορεύω» –  δηλαδή, λέω. Όσο για τον εγκλεισμό, όλοι πλέον ξέρουμε τι είναι, βαθιά μες στο πετσί μας.

Μπορούμε να μιλάμε για διαφορετικές εκδοχές της ζωής μας ή σε κάθε περίπτωση κάνουμε αυτό που μπορούμε;

Στην περίπτωση, μιλάμε για ένα πλάσμα, την Έντα που προσπαθεί να αλλάξει εντελώς την αυστηρά δεδομένη εκδοχή της ζωής της, εάν δεχτούμε ότι το να είσαι ρόλος είναι κάποιο είδος ζωής. Αφού κατακτά με κόπο το πρώτο στάδιο, να μπορεί υπάρχει όχι μόνο ως επινόηση, προσπαθεί να ξεφύγει από την ασφυκτική συνθήκη στην οποία έχει μεταφερθεί, Εκεί θα επιδιώξει την απόλυτη ελευθερία.

Πως σας –και μας- επηρέασε η εμπειρία του εγκλεισμού; Είχε και θετική διάσταση;

Για μένα ναι. Επειδή η δουλειά μου είναι «εσωτερικού χώρου» και «ενικού αριθμού» συγκεντρώθηκα κι έβγαλα πολύ υλικό. Παρόλα αυτά μου έλειψε ο χώρος συλλογής του υλικού που είναι η καθημερινότητα και η συναλλαγή με τον Άλλον.

Είναι το θέατρο και τα κείμενά του ένας χώρος που μπορούμε να αναζητήσουμε και ενδεχομένως να βρούμε απαντήσεις στα ερωτήματα του εαυτού μας;

Η τέχνη είναι ένας χώρος παράλληλος με τη ζωή. Τέχνη και ζωή αλληλοεπιδρούν και το ένα επηρεάζει το άλλο. Οπότε αυτό που ρωτάτε ισχύει και αντίστροφα. Η ζωή δίνει απαντήσεις στην τέχνη όπως και η τέχνη δίνει απαντήσεις και στη ζωή.

Η συγγραφή είναι αποτέλεσμα οργανωμένης δουλειάς ή έμπνευσης της στιγμής;

Και τα δύο. Το κείμενο εκκινεί συνήθως με έμπνευση της στιγμής από έναν αχαρτογράφητο, χαοτικό χώρο, τον οποίο σταδιακά επιμελούμαι.

Τι χαρίζει η ανάγνωση στη ζωή σας; Ποιους συγγραφείς αγαπάτε;

Ων ουκ έστιν αριθμός. Δεν είμαι μονογαμικός όσον αφορά της βιβλιοφιλικές μου επιλογές. Έχω πάμπολλες συγγραφικές αγάπες.

Είστε αισιόδοξος για το μέλλον;

Είμαι φύσει αισιόδοξος άνθρωπος. Οι δυσκολίες με θρέφουν αν και έχω περάσει τόσες πολλές που θα έπρεπε να λέω «ως εδώ». Ωστόσο στο να αντιμετωπίζω εμπόδια έχω νομίζω πραγματικό ταλέντο. Αυτό οφείλεται σε ένα μεγάλο ποσοστό ότι βλέπω πάντα μπροστά. «Πάμε παρακάτω» είναι το μότο μου.

Τι σας δίνει δύναμη και πίστη στην καθημερινότητα;

Η Πράξη. Στη ντουλάπα μου, μετά από μια τεράστια δυσκολία που άρχισε το 2012, έγραψα με μαρκαδόρο (και υπάρχει ως σήμερα: Πίστη & Δράση, Πράξη). Η ίδια ατάκα υπάρχει και στο θεατρικό μου έργο: «Το Λευκό Δωμάτιο» που ανεβαίνει στο θέατρο Σταθμός ως και 9 Ιανουάριου, κάθε Σάββατο στις 6μμ και κάθε Κυριακή στις 9μμ. 

Το βιβλίο Το λευκό δωμάτιο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη