Διαβάζετε καθημερινά;

Όχι. Δεν μπορώ να φανταστώ τον εαυτό μου να διαβάζει καθημερινά. Το διάβασμα απαιτεί μία ψυχική επένδυση που η καθημερινότητα μπορεί να στη πάρει όλη. Διαβάζω πολύ όμως. Όταν θέλω.

Από ποια ανάγκη σας προκύπτει η αναγνωστική συνήθεια;

Είναι μια ανάγκη που δεν μπορώ να εξηγήσω. Όπως το νερό ή το φαγητό. Πώς μπορεί να ζήσει ένας οργανισμός δίχως αυτά; Δεν νομίζω ότι μπορούν να υπάρξουν τα κατάλληλα λόγια για να περιγράψουν την εσωτερική ανάγκη του να κρατάς ένα βιβλίο… ή να το μυρίζεις… Είναι σαν τον έρωτα όπου όλοι οι κανόνες χάνονται. Το ίδιο κι εσύ.

Τι προσφέρει στην ζωή σας;

Ψάχνω να βρω την κατάλληλη λέξη. Δεν ξέρω. Είναι βασικό συστατικό της. Πριν αρκετά χρόνια ξεκίνησα με μια τετράγωνη βιβλιοθήκη που χωρούσε γύρω στα 50 βιβλία και τώρα έχω φτάσει να κάνω το δεύτερο δωμάτιο του σπιτιού μου μία τεράστια βιβλιοθήκη. Αγαπημένος ο χώρος ετούτος.

Πως διαλέγετε ποιο βιβλίο θα διαβάσετε;

Εν αρχή, ο τίτλος. Είναι η εξώπορτα ενός σπιτιού που σε λίγο μπορεί να εισέλθεις. Ο τίτλος σου επιδεικνύει έναν τρόπο ανάγνωσης του βιβλίου που κρατάς. Για παράδειγμα, οι Τρεις Αδερφές του Τσέχωφ, εάν λέγονταν “Ο Θάνατος του Πατέρα”, ναι μεν θα ήταν το ίδιο κείμενο αλλά άμεσα κάτι θα είχε μετατοπιστεί κατά τη διάρκεια της δικής μου πρώτης ανάγνωσης. Αμέσως μετά κοιτώ τα εξής (με την εξής σειρά): οπισθόφυλλο, ημερομηνία πρώτης έκδοσης και περιεχόμενα. Στο τέλος, γυρίζω γρήγορα τις σελίδες για να το οσφριστώ – μη με ρωτήσεις γιατί – δεν ξέρω να σου απαντήσω. Όσον αφορά στη διαλογή (αγορά ή μη) συγκεκριμένα, νιώθω πως η πιο αληθινή απάντηση είναι το τι θα νιώσω όταν το κρατήσω στα χέρια μου. Λατρεύω τα σκονισμένα βιβλία που βρίσκονται πίσω από πάγκους και αυτά κλεισμένα σε αποθήκες.

Ποιος είναι ο ορισμός του καλού βιβλίου;

Δεν υπάρχει καλό ή κακό βιβλίο. Υπάρχουν μόνο κάποιες σελίδες κολλημένες δίπλα δίπλα πάνω στις οποίες ξεκουράζονται νεκρές λέξεις τυχαία αραδιασμένες. Πώς θα σηκωθούν και θα ζωντανέψουν οι λέξεις αυτές είναι μια προσωπική διαδικασία. Εάν θα σου αρέσει ή όχι ένα βιβλίο σχετίζεται με τα δικά σου ερεθίσματα και βιώματα. Η συν-κίνηση ξεκινά από εσένα.

Ποια είναι η ιδανική συνθήκη διαβάσματος; Που διαβάζετε συνήθως;

Μου αρέσει πολύ να κάθομαι σε ένα παγκάκι ή σε μια καφετέρια δίπλα στη θάλασσα. Μόνος. Εγώ και το βιβλίο. Δεν βλέπω πια πολλούς ανθρώπους να το κάνουν αυτό. Έχουμε διδαχθεί να φοβόμαστε τη μοναχικότητα. Το τι μαθαίνουμε, ωστόσο, είναι δικό μας θέμα. Αγαπώ την ηρεμία, τον ήχο του αέρα επάνω στα δέντρα αλλά και τον ήχο των κυμάτων.

Ο Κάφκα είπε: «Τα βιβλία που έχουμε ανάγκη είναι εκείνα που πέφτουν σαν το τσεκούρι στην παγωμένη θάλασσα της ψυχής». Υπάρχουν βιβλία που σας έχουν κάνει να νιώσετε έτσι; Αν ναι, ποια;

Υπήρξαν κάποια βιβλία που η πρώτη τους ανάγνωση με έκανε να αλλάξω. Θαυμάζω τη δυνατότητα που έχουμε οι άνθρωποι να μπορούμε να αλλάξουμε όχι μόνο εμάς αλλά και τους άλλους δίπλα μας – ή έστω την οπτική μας προς αυτούς/ες). Είναι μαγικό μετά από μία ανάγνωση να σηκωθείς από εκεί που κάθεσαι και από ένας αναγνώστης να πράξεις ως ένας ενεργός πολίτης – με την αντιθετική έννοια του ιδιώτης. Αυτό αναζητώ κατά τη διάρκεια μιας ανάγνωσης μου. Ένα από τα βιβλία που με έκανε να αισθανθώ ότι χρειάζεται να κάνω κάτι , να πράξω , να αφήσω την κεκαλυμμένη παθητικότητα μου και να ορμήξω εκεί έξω ήταν το “Η Κασσάνδρα και ο Λύκος” της Μαργαρίτας Καραπάνου.

Ποιο βιβλίο θα προτείνατε σε κάποιον να διαβάσει;

Πέρα από τα δικά μου ; Σοβαρολογώντας τώρα θα πρότεινα το “Η Κασσάνδρα και ο Λύκος” καθώς και το “Η Ιστορία της Τρέλας” του Φουκώ. Α! Και τα δικά μου.

Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτήν την περίοδο;

Είμαι από εκείνους που μπορεί να διαβάζουν αρκετά κατά τη διάρκεια μιας χρονικής περιόδου. Εξαρτάται από τη διάθεση και τη θέληση. Μέσα σε αυτά που διαβάζω αυτή τη στιγμή είναι το Χέρι του Τιμ Κράουτς.

Μοιραστείτε μαζί μας την πρώτη του φράση…

Κρατώ την αναπνοή μου μέχρι να πεθάνω. Αυτός είμαι εγώ.

Ο Παναγιώτης Μπαρμπαγιάννης έχει γράψει το έργο Ερυθρό που παρουσιάζεται στο Θέατρο ΠΚ σε σκηνοθεσία Στέλιου Καλαϊτζή.